Bhagavad Gita — full selected Sanskrit text
All 18 chapters. This witness has 701 verses, including Arjuna’s additional question at 13.1. Hindi/English meanings are a separate unfinished layer.
भगवद्गीता — पूर्ण चयनित संस्कृत पाठ
Open interactive reader · पाठ, Roman, bookmarksComplete selected original: 701 reading units. gita/gita verse.json witness: 18 chapters, 701 verses; chapter 13 has 35 verses, including the opening Arjuna question. Source numbering preserved. No 700-verse claim and no commentary imported.
18 chapters with counts 47,72,43,42,29,47,30,28,34,42,55,20,35,27,20,24,28,78
Scholarly review pending. Complete Hindi and English meaning layers are still in preparation. The original and Roman layers below are complete.
Chapter 1 · Verse 1
धृतराष्ट्र उवाच धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे समवेता युयुत्सवः। मामकाः पाण्डवाश्चैव किमकुर्वत सञ्जय।।1.1।।
Roman transliteration · उच्चारण
dhṛtarāṣṭra uvāca dharmakṣetre kurukṣetre samavetā yuyutsavaḥ| māmakāḥ pāṇḍavāścaiva kimakurvata sañjaya||1.1||
Chapter 1 · Verse 2
सञ्जय उवाच दृष्ट्वा तु पाण्डवानीकं व्यूढं दुर्योधनस्तदा। आचार्यमुपसङ्गम्य राजा वचनमब्रवीत्।।1.2।।
Roman transliteration · उच्चारण
sañjaya uvāca dṛṣṭvā tu pāṇḍavānīkaṃ vyūḍhaṃ duryodhanastadā| ācāryamupasaṅgamya rājā vacanamabravīt||1.2||
Chapter 1 · Verse 3
पश्यैतां पाण्डुपुत्राणामाचार्य महतीं चमूम्। व्यूढां द्रुपदपुत्रेण तव शिष्येण धीमता।।1.3।।
Roman transliteration · उच्चारण
paśyaitāṃ pāṇḍuputrāṇāmācārya mahatīṃ camūm| vyūḍhāṃ drupadaputreṇa tava śiṣyeṇa dhīmatā||1.3||
Chapter 1 · Verse 4
अत्र शूरा महेष्वासा भीमार्जुनसमा युधि। युयुधानो विराटश्च द्रुपदश्च महारथः।।1.4।।
Roman transliteration · उच्चारण
atra śūrā maheṣvāsā bhīmārjunasamā yudhi| yuyudhāno virāṭaśca drupadaśca mahārathaḥ||1.4||
Chapter 1 · Verse 5
धृष्टकेतुश्चेकितानः काशिराजश्च वीर्यवान्। पुरुजित्कुन्तिभोजश्च शैब्यश्च नरपुङ्गवः।।1.5।।
Roman transliteration · उच्चारण
dhṛṣṭaketuścekitānaḥ kāśirājaśca vīryavān| purujitkuntibhojaśca śaibyaśca narapuṅgavaḥ||1.5||
Chapter 1 · Verse 6
युधामन्युश्च विक्रान्त उत्तमौजाश्च वीर्यवान्। सौभद्रो द्रौपदेयाश्च सर्व एव महारथाः।।1.6।।
Roman transliteration · उच्चारण
yudhāmanyuśca vikrānta uttamaujāśca vīryavān| saubhadro draupadeyāśca sarva eva mahārathāḥ||1.6||
Chapter 1 · Verse 7
अस्माकं तु विशिष्टा ये तान्निबोध द्विजोत्तम। नायका मम सैन्यस्य संज्ञार्थं तान्ब्रवीमि ते।।1.7।।
Roman transliteration · उच्चारण
asmākaṃ tu viśiṣṭā ye tānnibodha dvijottama| nāyakā mama sainyasya saṃjñārthaṃ tānbravīmi te||1.7||
Chapter 1 · Verse 8
भवान्भीष्मश्च कर्णश्च कृपश्च समितिञ्जयः। अश्वत्थामा विकर्णश्च सौमदत्तिस्तथैव च।।1.8।।
Roman transliteration · उच्चारण
bhavānbhīṣmaśca karṇaśca kṛpaśca samitiñjayaḥ| aśvatthāmā vikarṇaśca saumadattistathaiva ca||1.8||
Chapter 1 · Verse 9
अन्ये च बहवः शूरा मदर्थे त्यक्तजीविताः। नानाशस्त्रप्रहरणाः सर्वे युद्धविशारदाः।।1.9।।
Roman transliteration · उच्चारण
anye ca bahavaḥ śūrā madarthe tyaktajīvitāḥ| nānāśastrapraharaṇāḥ sarve yuddhaviśāradāḥ||1.9||
Chapter 1 · Verse 10
अपर्याप्तं तदस्माकं बलं भीष्माभिरक्षितम्। पर्याप्तं त्विदमेतेषां बलं भीमाभिरक्षितम्।।1.10।।
Roman transliteration · उच्चारण
aparyāptaṃ tadasmākaṃ balaṃ bhīṣmābhirakṣitam| paryāptaṃ tvidameteṣāṃ balaṃ bhīmābhirakṣitam||1.10||
Chapter 1 · Verse 11
अयनेषु च सर्वेषु यथाभागमवस्थिताः। भीष्ममेवाभिरक्षन्तु भवन्तः सर्व एव हि।।1.11।।
Roman transliteration · उच्चारण
ayaneṣu ca sarveṣu yathābhāgamavasthitāḥ| bhīṣmamevābhirakṣantu bhavantaḥ sarva eva hi||1.11||
Chapter 1 · Verse 12
तस्य संजनयन्हर्षं कुरुवृद्धः पितामहः। सिंहनादं विनद्योच्चैः शङ्खं दध्मौ प्रतापवान्।।1.12।।
Roman transliteration · उच्चारण
tasya saṃjanayanharṣaṃ kuruvṛddhaḥ pitāmahaḥ| siṃhanādaṃ vinadyoccaiḥ śaṅkhaṃ dadhmau pratāpavān||1.12||
Chapter 1 · Verse 13
ततः शङ्खाश्च भेर्यश्च पणवानकगोमुखाः। सहसैवाभ्यहन्यन्त स शब्दस्तुमुलोऽभवत्।।1.13।।
Roman transliteration · उच्चारण
tataḥ śaṅkhāśca bheryaśca paṇavānakagomukhāḥ| sahasaivābhyahanyanta sa śabdastumulo’bhavat||1.13||
Chapter 1 · Verse 14
ततः श्वेतैर्हयैर्युक्ते महति स्यन्दने स्थितौ। माधवः पाण्डवश्चैव दिव्यौ शङ्खौ प्रदध्मतुः।।1.14।।
Roman transliteration · उच्चारण
tataḥ śvetairhayairyukte mahati syandane sthitau| mādhavaḥ pāṇḍavaścaiva divyau śaṅkhau pradadhmatuḥ||1.14||
Chapter 1 · Verse 15
पाञ्चजन्यं हृषीकेशो देवदत्तं धनंजयः। पौण्ड्रं दध्मौ महाशङ्खं भीमकर्मा वृकोदरः।।1.15।।
Roman transliteration · उच्चारण
pāñcajanyaṃ hṛṣīkeśo devadattaṃ dhanaṃjayaḥ| pauṇḍraṃ dadhmau mahāśaṅkhaṃ bhīmakarmā vṛkodaraḥ||1.15||
Chapter 1 · Verse 16
अनन्तविजयं राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः। नकुलः सहदेवश्च सुघोषमणिपुष्पकौ।।1.16।।
Roman transliteration · उच्चारण
anantavijayaṃ rājā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ| nakulaḥ sahadevaśca sughoṣamaṇipuṣpakau||1.16||
Chapter 1 · Verse 17
काश्यश्च परमेष्वासः शिखण्डी च महारथः। धृष्टद्युम्नो विराटश्च सात्यकिश्चापराजितः।।1.17।।
Roman transliteration · उच्चारण
kāśyaśca parameṣvāsaḥ śikhaṇḍī ca mahārathaḥ| dhṛṣṭadyumno virāṭaśca sātyakiścāparājitaḥ||1.17||
Chapter 1 · Verse 18
द्रुपदो द्रौपदेयाश्च सर्वशः पृथिवीपते। सौभद्रश्च महाबाहुः शङ्खान्दध्मुः पृथक्पृथक्।।1.18।।
Roman transliteration · उच्चारण
drupado draupadeyāśca sarvaśaḥ pṛthivīpate| saubhadraśca mahābāhuḥ śaṅkhāndadhmuḥ pṛthakpṛthak||1.18||
Chapter 1 · Verse 19
स घोषो धार्तराष्ट्राणां हृदयानि व्यदारयत्। नभश्च पृथिवीं चैव तुमुलो व्यनुनादयन्।।1.19।।
Roman transliteration · उच्चारण
sa ghoṣo dhārtarāṣṭrāṇāṃ hṛdayāni vyadārayat| nabhaśca pṛthivīṃ caiva tumulo vyanunādayan||1.19||
Chapter 1 · Verse 20
अथ व्यवस्थितान् दृष्ट्वा धार्तराष्ट्रान्कपिध्वजः। प्रवृत्ते शस्त्रसंपाते धनुरुद्यम्य पाण्डवः।।1.20।।
Roman transliteration · उच्चारण
atha vyavasthitān dṛṣṭvā dhārtarāṣṭrānkapidhvajaḥ| pravṛtte śastrasaṃpāte dhanurudyamya pāṇḍavaḥ||1.20||
Chapter 1 · Verse 21
अर्जुन उवाच हृषीकेशं तदा वाक्यमिदमाह महीपते। सेनयोरुभयोर्मध्ये रथं स्थापय मेऽच्युत।।1.21।।
Roman transliteration · उच्चारण
arjuna uvāca hṛṣīkeśaṃ tadā vākyamidamāha mahīpate| senayorubhayormadhye rathaṃ sthāpaya me’cyuta||1.21||
Chapter 1 · Verse 22
यावदेतान्निरीक्षेऽहं योद्धुकामानवस्थितान्। कैर्मया सह योद्धव्यमस्मिन्रणसमुद्यमे।।1.22।।
Roman transliteration · उच्चारण
yāvadetānnirīkṣe’haṃ yoddhukāmānavasthitān| kairmayā saha yoddhavyamasminraṇasamudyame||1.22||
Chapter 1 · Verse 23
योत्स्यमानानवेक्षेऽहं य एतेऽत्र समागताः। धार्तराष्ट्रस्य दुर्बुद्धेर्युद्धे प्रियचिकीर्षवः।।1.23।।
Roman transliteration · उच्चारण
yotsyamānānavekṣe’haṃ ya ete’tra samāgatāḥ| dhārtarāṣṭrasya durbuddheryuddhe priyacikīrṣavaḥ||1.23||
Chapter 1 · Verse 24
संजय उवाच एवमुक्तो हृषीकेशो गुडाकेशेन भारत। सेनयोरुभयोर्मध्ये स्थापयित्वा रथोत्तमम्।।1.24।।
Roman transliteration · उच्चारण
saṃjaya uvāca evamukto hṛṣīkeśo guḍākeśena bhārata| senayorubhayormadhye sthāpayitvā rathottamam||1.24||
Chapter 1 · Verse 25
भीष्मद्रोणप्रमुखतः सर्वेषां च महीक्षिताम्। उवाच पार्थ पश्यैतान्समवेतान्कुरूनिति।।1.25।।
Roman transliteration · उच्चारण
bhīṣmadroṇapramukhataḥ sarveṣāṃ ca mahīkṣitām| uvāca pārtha paśyaitānsamavetānkurūniti||1.25||
Chapter 1 · Verse 26
तत्रापश्यत्स्थितान्पार्थः पितृ़नथ पितामहान्। आचार्यान्मातुलान्भ्रातृ़न्पुत्रान्पौत्रान्सखींस्तथा।।1.26।।
Roman transliteration · उच्चारण
tatrāpaśyatsthitānpārthaḥ pitṛnatha pitāmahān| ācāryānmātulānbhrātṛnputrānpautrānsakhīṃstathā||1.26||
Chapter 1 · Verse 27
श्वशुरान्सुहृदश्चैव सेनयोरुभयोरपि। तान्समीक्ष्य स कौन्तेयः सर्वान्बन्धूनवस्थितान्।।1.27।।
Roman transliteration · उच्चारण
śvaśurānsuhṛdaścaiva senayorubhayorapi| tānsamīkṣya sa kaunteyaḥ sarvānbandhūnavasthitān||1.27||
Chapter 1 · Verse 28
अर्जुन उवाच कृपया परयाऽऽविष्टो विषीदन्निदमब्रवीत्। दृष्ट्वेमं स्वजनं कृष्ण युयुत्सुं समुपस्थितम्।।1.28।।
Roman transliteration · उच्चारण
arjuna uvāca kṛpayā parayā’’viṣṭo viṣīdannidamabravīt| dṛṣṭvemaṃ svajanaṃ kṛṣṇa yuyutsuṃ samupasthitam||1.28||
Chapter 1 · Verse 29
सीदन्ति मम गात्राणि मुखं च परिशुष्यति। वेपथुश्च शरीरे मे रोमहर्षश्च जायते।।1.29।।
Roman transliteration · उच्चारण
sīdanti mama gātrāṇi mukhaṃ ca pariśuṣyati| vepathuśca śarīre me romaharṣaśca jāyate||1.29||
Chapter 1 · Verse 30
गाण्डीवं स्रंसते हस्तात्त्वक्चैव परिदह्यते। न च शक्नोम्यवस्थातुं भ्रमतीव च मे मनः।।1.30।।
Roman transliteration · उच्चारण
gāṇḍīvaṃ sraṃsate hastāttvakcaiva paridahyate| na ca śaknomyavasthātuṃ bhramatīva ca me manaḥ||1.30||
Chapter 1 · Verse 31
निमित्तानि च पश्यामि विपरीतानि केशव। न च श्रेयोऽनुपश्यामि हत्वा स्वजनमाहवे।।1.31।।
Roman transliteration · उच्चारण
nimittāni ca paśyāmi viparītāni keśava| na ca śreyo’nupaśyāmi hatvā svajanamāhave||1.31||
Chapter 1 · Verse 32
न काङ्क्षे विजयं कृष्ण न च राज्यं सुखानि च। किं नो राज्येन गोविन्द किं भोगैर्जीवितेन वा।।1.32।।
Roman transliteration · उच्चारण
na kāṅkṣe vijayaṃ kṛṣṇa na ca rājyaṃ sukhāni ca| kiṃ no rājyena govinda kiṃ bhogairjīvitena vā||1.32||
Chapter 1 · Verse 33
येषामर्थे काङ्क्षितं नो राज्यं भोगाः सुखानि च। त इमेऽवस्थिता युद्धे प्राणांस्त्यक्त्वा धनानि च।।1.33।।
Roman transliteration · उच्चारण
yeṣāmarthe kāṅkṣitaṃ no rājyaṃ bhogāḥ sukhāni ca| ta ime’vasthitā yuddhe prāṇāṃstyaktvā dhanāni ca||1.33||
Chapter 1 · Verse 34
आचार्याः पितरः पुत्रास्तथैव च पितामहाः। मातुलाः श्चशुराः पौत्राः श्यालाः सम्बन्धिनस्तथा।।1.34।।
Roman transliteration · उच्चारण
ācāryāḥ pitaraḥ putrāstathaiva ca pitāmahāḥ| mātulāḥ ścaśurāḥ pautrāḥ śyālāḥ sambandhinastathā||1.34||
Chapter 1 · Verse 35
एतान्न हन्तुमिच्छामि घ्नतोऽपि मधुसूदन। अपि त्रैलोक्यराज्यस्य हेतोः किं नु महीकृते।।1.35।।
Roman transliteration · उच्चारण
etānna hantumicchāmi ghnato’pi madhusūdana| api trailokyarājyasya hetoḥ kiṃ nu mahīkṛte||1.35||
Chapter 1 · Verse 36
निहत्य धार्तराष्ट्रान्नः का प्रीतिः स्याज्जनार्दन। पापमेवाश्रयेदस्मान्हत्वैतानाततायिनः।।1.36।।
Roman transliteration · उच्चारण
nihatya dhārtarāṣṭrānnaḥ kā prītiḥ syājjanārdana| pāpamevāśrayedasmānhatvaitānātatāyinaḥ||1.36||
Chapter 1 · Verse 37
तस्मान्नार्हा वयं हन्तुं धार्तराष्ट्रान्स्वबान्धवान्। स्वजनं हि कथं हत्वा सुखिनः स्याम माधव।।1.37।।
Roman transliteration · उच्चारण
tasmānnārhā vayaṃ hantuṃ dhārtarāṣṭrānsvabāndhavān| svajanaṃ hi kathaṃ hatvā sukhinaḥ syāma mādhava||1.37||
Chapter 1 · Verse 38
यद्यप्येते न पश्यन्ति लोभोपहतचेतसः। कुलक्षयकृतं दोषं मित्रद्रोहे च पातकम्।।1.38।।
Roman transliteration · उच्चारण
yadyapyete na paśyanti lobhopahatacetasaḥ| kulakṣayakṛtaṃ doṣaṃ mitradrohe ca pātakam||1.38||
Chapter 1 · Verse 39
कथं न ज्ञेयमस्माभिः पापादस्मान्निवर्तितुम्। कुलक्षयकृतं दोषं प्रपश्यद्भिर्जनार्दन।।1.39।।
Roman transliteration · उच्चारण
kathaṃ na jñeyamasmābhiḥ pāpādasmānnivartitum| kulakṣayakṛtaṃ doṣaṃ prapaśyadbhirjanārdana||1.39||
Chapter 1 · Verse 40
कुलक्षये प्रणश्यन्ति कुलधर्माः सनातनाः। धर्मे नष्टे कुलं कृत्स्नमधर्मोऽभिभवत्युत।।1.40।।
Roman transliteration · उच्चारण
kulakṣaye praṇaśyanti kuladharmāḥ sanātanāḥ| dharme naṣṭe kulaṃ kṛtsnamadharmo’bhibhavatyuta||1.40||
Chapter 1 · Verse 41
अधर्माभिभवात्कृष्ण प्रदुष्यन्ति कुलस्त्रियः। स्त्रीषु दुष्टासु वार्ष्णेय जायते वर्णसङ्करः।।1.41।।
Roman transliteration · उच्चारण
adharmābhibhavātkṛṣṇa praduṣyanti kulastriyaḥ| strīṣu duṣṭāsu vārṣṇeya jāyate varṇasaṅkaraḥ||1.41||
Chapter 1 · Verse 42
सङ्करो नरकायैव कुलघ्नानां कुलस्य च। पतन्ति पितरो ह्येषां लुप्तपिण्डोदकक्रियाः।।1.42।।
Roman transliteration · उच्चारण
saṅkaro narakāyaiva kulaghnānāṃ kulasya ca| patanti pitaro hyeṣāṃ luptapiṇḍodakakriyāḥ||1.42||
Chapter 1 · Verse 43
दोषैरेतैः कुलघ्नानां वर्णसङ्करकारकैः। उत्साद्यन्ते जातिधर्माः कुलधर्माश्च शाश्वताः।।1.43।।
Roman transliteration · उच्चारण
doṣairetaiḥ kulaghnānāṃ varṇasaṅkarakārakaiḥ| utsādyante jātidharmāḥ kuladharmāśca śāśvatāḥ||1.43||
Chapter 1 · Verse 44
उत्सन्नकुलधर्माणां मनुष्याणां जनार्दन। नरकेऽनियतं वासो भवतीत्यनुशुश्रुम।।1.44।।
Roman transliteration · उच्चारण
utsannakuladharmāṇāṃ manuṣyāṇāṃ janārdana| narake’niyataṃ vāso bhavatītyanuśuśruma||1.44||
Chapter 1 · Verse 45
अहो बत महत्पापं कर्तुं व्यवसिता वयम्। यद्राज्यसुखलोभेन हन्तुं स्वजनमुद्यताः।।1.45।।
Roman transliteration · उच्चारण
aho bata mahatpāpaṃ kartuṃ vyavasitā vayam| yadrājyasukhalobhena hantuṃ svajanamudyatāḥ||1.45||
Chapter 1 · Verse 46
यदि मामप्रतीकारमशस्त्रं शस्त्रपाणयः। धार्तराष्ट्रा रणे हन्युस्तन्मे क्षेमतरं भवेत्।।1.46।।
Roman transliteration · उच्चारण
yadi māmapratīkāramaśastraṃ śastrapāṇayaḥ| dhārtarāṣṭrā raṇe hanyustanme kṣemataraṃ bhavet||1.46||
Chapter 1 · Verse 47
सञ्जय उवाच एवमुक्त्वाऽर्जुनः संख्ये रथोपस्थ उपाविशत्। विसृज्य सशरं चापं शोकसंविग्नमानसः।।1.47।।
Roman transliteration · उच्चारण
sañjaya uvāca evamuktvā’rjunaḥ saṃkhye rathopastha upāviśat| visṛjya saśaraṃ cāpaṃ śokasaṃvignamānasaḥ||1.47||
Chapter 2 · Verse 1
सञ्जय उवाच तं तथा कृपयाऽविष्टमश्रुपूर्णाकुलेक्षणम्। विषीदन्तमिदं वाक्यमुवाच मधुसूदनः।।2.1।।
Roman transliteration · उच्चारण
sañjaya uvāca taṃ tathā kṛpayā’viṣṭamaśrupūrṇākulekṣaṇam| viṣīdantamidaṃ vākyamuvāca madhusūdanaḥ||2.1||
Chapter 2 · Verse 2
श्री भगवानुवाच कुतस्त्वा कश्मलमिदं विषमे समुपस्थितम्। अनार्यजुष्टमस्वर्ग्यमकीर्तिकरमर्जुन।।2.2।।
Roman transliteration · उच्चारण
śrī bhagavānuvāca kutastvā kaśmalamidaṃ viṣame samupasthitam| anāryajuṣṭamasvargyamakīrtikaramarjuna||2.2||
Chapter 2 · Verse 3
क्लैब्यं मा स्म गमः पार्थ नैतत्त्वय्युपपद्यते। क्षुद्रं हृदयदौर्बल्यं त्यक्त्वोत्तिष्ठ परन्तप।।2.3।।
Roman transliteration · उच्चारण
klaibyaṃ mā sma gamaḥ pārtha naitattvayyupapadyate| kṣudraṃ hṛdayadaurbalyaṃ tyaktvottiṣṭha parantapa||2.3||
Chapter 2 · Verse 4
अर्जुन उवाच कथं भीष्ममहं संख्ये द्रोणं च मधुसूदन। इषुभिः प्रतियोत्स्यामि पूजार्हावरिसूदन।।2.4।।
Roman transliteration · उच्चारण
arjuna uvāca kathaṃ bhīṣmamahaṃ saṃkhye droṇaṃ ca madhusūdana| iṣubhiḥ pratiyotsyāmi pūjārhāvarisūdana||2.4||
Chapter 2 · Verse 5
गुरूनहत्वा हि महानुभावान् श्रेयो भोक्तुं भैक्ष्यमपीह लोके। हत्वार्थकामांस्तु गुरूनिहैव भुञ्जीय भोगान् रुधिरप्रदिग्धान्।।2.5।।
Roman transliteration · उच्चारण
gurūnahatvā hi mahānubhāvān śreyo bhoktuṃ bhaikṣyamapīha loke| hatvārthakāmāṃstu gurūnihaiva bhuñjīya bhogān rudhirapradigdhān||2.5||
Chapter 2 · Verse 6
न चैतद्विद्मः कतरन्नो गरीयो यद्वा जयेम यदि वा नो जयेयुः। यानेव हत्वा न जिजीविषाम स्तेऽवस्थिताः प्रमुखे धार्तराष्ट्राः।।2.6।।
Roman transliteration · उच्चारण
na caitadvidmaḥ kataranno garīyo yadvā jayema yadi vā no jayeyuḥ| yāneva hatvā na jijīviṣāma ste’vasthitāḥ pramukhe dhārtarāṣṭrāḥ||2.6||
Chapter 2 · Verse 7
कार्पण्यदोषोपहतस्वभावः पृच्छामि त्वां धर्मसंमूढचेताः। यच्छ्रेयः स्यान्निश्िचतं ब्रूहि तन्मे शिष्यस्तेऽहं शाधि मां त्वां प्रपन्नम्।।2.7।।
Roman transliteration · उच्चारण
kārpaṇyadoṣopahatasvabhāvaḥ pṛcchāmi tvāṃ dharmasaṃmūḍhacetāḥ| yacchreyaḥ syānniśिcataṃ brūhi tanme śiṣyaste’haṃ śādhi māṃ tvāṃ prapannam||2.7||
Chapter 2 · Verse 8
न हि प्रपश्यामि ममापनुद्या द्यच्छोकमुच्छोषणमिन्द्रियाणाम्। अवाप्य भूमावसपत्नमृद्धम् राज्यं सुराणामपि चाधिपत्यम्।।2.8।।
Roman transliteration · उच्चारण
na hi prapaśyāmi mamāpanudyā dyacchokamucchoṣaṇamindriyāṇām| avāpya bhūmāvasapatnamṛddham rājyaṃ surāṇāmapi cādhipatyam||2.8||
Chapter 2 · Verse 9
सञ्जय उवाच एवमुक्त्वा हृषीकेशं गुडाकेशः परन्तप। न योत्स्य इति गोविन्दमुक्त्वा तूष्णीं बभूव ह।।2.9।।
Roman transliteration · उच्चारण
sañjaya uvāca evamuktvā hṛṣīkeśaṃ guḍākeśaḥ parantapa| na yotsya iti govindamuktvā tūṣṇīṃ babhūva ha||2.9||
Chapter 2 · Verse 10
तमुवाच हृषीकेशः प्रहसन्निव भारत। सेनयोरुभयोर्मध्ये विषीदन्तमिदं वचः।।2.10।।
Roman transliteration · उच्चारण
tamuvāca hṛṣīkeśaḥ prahasanniva bhārata| senayorubhayormadhye viṣīdantamidaṃ vacaḥ||2.10||
Chapter 2 · Verse 11
श्री भगवानुवाच अशोच्यानन्वशोचस्त्वं प्रज्ञावादांश्च भाषसे। गतासूनगतासूंश्च नानुशोचन्ति पण्डिताः।।2.11।।
Roman transliteration · उच्चारण
śrī bhagavānuvāca aśocyānanvaśocastvaṃ prajñāvādāṃśca bhāṣase| gatāsūnagatāsūṃśca nānuśocanti paṇḍitāḥ||2.11||
Chapter 2 · Verse 12
न त्वेवाहं जातु नासं न त्वं नेमे जनाधिपाः। न चैव न भविष्यामः सर्वे वयमतः परम्।।2.12।।
Roman transliteration · उच्चारण
na tvevāhaṃ jātu nāsaṃ na tvaṃ neme janādhipāḥ| na caiva na bhaviṣyāmaḥ sarve vayamataḥ param||2.12||
Chapter 2 · Verse 13
देहिनोऽस्मिन्यथा देहे कौमारं यौवनं जरा। तथा देहान्तरप्राप्तिर्धीरस्तत्र न मुह्यति।।2.13।।
Roman transliteration · उच्चारण
dehino’sminyathā dehe kaumāraṃ yauvanaṃ jarā| tathā dehāntaraprāptirdhīrastatra na muhyati||2.13||
Chapter 2 · Verse 14
मात्रास्पर्शास्तु कौन्तेय शीतोष्णसुखदुःखदाः। आगमापायिनोऽनित्यास्तांस्तितिक्षस्व भारत।।2.14।।
Roman transliteration · उच्चारण
mātrāsparśāstu kaunteya śītoṣṇasukhaduḥkhadāḥ| āgamāpāyino’nityāstāṃstitikṣasva bhārata||2.14||
Chapter 2 · Verse 15
यं हि न व्यथयन्त्येते पुरुषं पुरुषर्षभ। समदुःखसुखं धीरं सोऽमृतत्वाय कल्पते।।2.15।।
Roman transliteration · उच्चारण
yaṃ hi na vyathayantyete puruṣaṃ puruṣarṣabha| samaduḥkhasukhaṃ dhīraṃ so’mṛtatvāya kalpate||2.15||
Chapter 2 · Verse 16
नासतो विद्यते भावो नाभावो विद्यते सतः। उभयोरपि दृष्टोऽन्तस्त्वनयोस्तत्त्वदर्शिभिः।।2.16।।
Roman transliteration · उच्चारण
nāsato vidyate bhāvo nābhāvo vidyate sataḥ| ubhayorapi dṛṣṭo’ntastvanayostattvadarśibhiḥ||2.16||
Chapter 2 · Verse 17
अविनाशि तु तद्विद्धि येन सर्वमिदं ततम्। विनाशमव्ययस्यास्य न कश्चित् कर्तुमर्हति।।2.17।।
Roman transliteration · उच्चारण
avināśi tu tadviddhi yena sarvamidaṃ tatam| vināśamavyayasyāsya na kaścit kartumarhati||2.17||
Chapter 2 · Verse 18
अन्तवन्त इमे देहा नित्यस्योक्ताः शरीरिणः। अनाशिनोऽप्रमेयस्य तस्माद्युध्यस्व भारत।।2.18।।
Roman transliteration · उच्चारण
antavanta ime dehā nityasyoktāḥ śarīriṇaḥ| anāśino’prameyasya tasmādyudhyasva bhārata||2.18||
Chapter 2 · Verse 19
य एनं वेत्ति हन्तारं यश्चैनं मन्यते हतम्। उभौ तौ न विजानीतो नायं हन्ति न हन्यते।।2.19।।
Roman transliteration · उच्चारण
ya enaṃ vetti hantāraṃ yaścainaṃ manyate hatam| ubhau tau na vijānīto nāyaṃ hanti na hanyate||2.19||
Chapter 2 · Verse 20
न जायते म्रियते वा कदाचि न्नायं भूत्वा भविता वा न भूयः। अजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणो न हन्यते हन्यमाने शरीरे।।2.20।।
Roman transliteration · उच्चारण
na jāyate mriyate vā kadāci nnāyaṃ bhūtvā bhavitā vā na bhūyaḥ| ajo nityaḥ śāśvato’yaṃ purāṇo na hanyate hanyamāne śarīre||2.20||
Chapter 2 · Verse 21
वेदाविनाशिनं नित्यं य एनमजमव्ययम्। कथं स पुरुषः पार्थ कं घातयति हन्ति कम्।।2.21।।
Roman transliteration · उच्चारण
vedāvināśinaṃ nityaṃ ya enamajamavyayam| kathaṃ sa puruṣaḥ pārtha kaṃ ghātayati hanti kam||2.21||
Chapter 2 · Verse 22
वासांसि जीर्णानि यथा विहाय नवानि गृह्णाति नरोऽपराणि। तथा शरीराणि विहाय जीर्णा न्यन्यानि संयाति नवानि देही।।2.22।।
Roman transliteration · उच्चारण
vāsāṃsi jīrṇāni yathā vihāya navāni gṛhṇāti naro’parāṇi| tathā śarīrāṇi vihāya jīrṇā nyanyāni saṃyāti navāni dehī||2.22||
Chapter 2 · Verse 23
नैनं छिन्दन्ति शस्त्राणि नैनं दहति पावकः। न चैनं क्लेदयन्त्यापो न शोषयति मारुतः।।2.23।।
Roman transliteration · उच्चारण
nainaṃ chindanti śastrāṇi nainaṃ dahati pāvakaḥ| na cainaṃ kledayantyāpo na śoṣayati mārutaḥ||2.23||
Chapter 2 · Verse 24
अच्छेद्योऽयमदाह्योऽयमक्लेद्योऽशोष्य एव च। नित्यः सर्वगतः स्थाणुरचलोऽयं सनातनः।।2.24।।
Roman transliteration · उच्चारण
acchedyo’yamadāhyo’yamakledyo’śoṣya eva ca| nityaḥ sarvagataḥ sthāṇuracalo’yaṃ sanātanaḥ||2.24||
Chapter 2 · Verse 25
अव्यक्तोऽयमचिन्त्योऽयमविकार्योऽयमुच्यते। तस्मादेवं विदित्वैनं नानुशोचितुमर्हसि।।2.25।।
Roman transliteration · उच्चारण
avyakto’yamacintyo’yamavikāryo’yamucyate| tasmādevaṃ viditvainaṃ nānuśocitumarhasi||2.25||
Chapter 2 · Verse 26
अथ चैनं नित्यजातं नित्यं वा मन्यसे मृतम्। तथापि त्वं महाबाहो नैवं शोचितुमर्हसि।।2.26।।
Roman transliteration · उच्चारण
atha cainaṃ nityajātaṃ nityaṃ vā manyase mṛtam| tathāpi tvaṃ mahābāho naivaṃ śocitumarhasi||2.26||
Chapter 2 · Verse 27
जातस्य हि ध्रुवो मृत्युर्ध्रुवं जन्म मृतस्य च। तस्मादपरिहार्येऽर्थे न त्वं शोचितुमर्हसि।।2.27।।
Roman transliteration · उच्चारण
jātasya hi dhruvo mṛtyurdhruvaṃ janma mṛtasya ca| tasmādaparihārye’rthe na tvaṃ śocitumarhasi||2.27||
Chapter 2 · Verse 28
अव्यक्तादीनि भूतानि व्यक्तमध्यानि भारत। अव्यक्तनिधनान्येव तत्र का परिदेवना।।2.28।।
Roman transliteration · उच्चारण
avyaktādīni bhūtāni vyaktamadhyāni bhārata| avyaktanidhanānyeva tatra kā paridevanā||2.28||
Chapter 2 · Verse 29
आश्चर्यवत्पश्यति कश्चिदेन माश्चर्यवद्वदति तथैव चान्यः। आश्चर्यवच्चैनमन्यः श्रृणोति श्रुत्वाप्येनं वेद न चैव कश्चित्।।2.29।।
Roman transliteration · उच्चारण
āścaryavatpaśyati kaścidena māścaryavadvadati tathaiva cānyaḥ| āścaryavaccainamanyaḥ śrṛṇoti śrutvāpyenaṃ veda na caiva kaścit||2.29||
Chapter 2 · Verse 30
देही नित्यमवध्योऽयं देहे सर्वस्य भारत। तस्मात्सर्वाणि भूतानि न त्वं शोचितुमर्हसि।।2.30।।
Roman transliteration · उच्चारण
dehī nityamavadhyo’yaṃ dehe sarvasya bhārata| tasmātsarvāṇi bhūtāni na tvaṃ śocitumarhasi||2.30||
Chapter 2 · Verse 31
स्वधर्ममपि चावेक्ष्य न विकम्पितुमर्हसि। धर्म्याद्धि युद्धाछ्रेयोऽन्यत्क्षत्रियस्य न विद्यते।।2.31।।
Roman transliteration · उच्चारण
svadharmamapi cāvekṣya na vikampitumarhasi| dharmyāddhi yuddhāchreyo’nyatkṣatriyasya na vidyate||2.31||
Chapter 2 · Verse 32
यदृच्छया चोपपन्नं स्वर्गद्वारमपावृतम्। सुखिनः क्षत्रियाः पार्थ लभन्ते युद्धमीदृशम्।।2.32।।
Roman transliteration · उच्चारण
yadṛcchayā copapannaṃ svargadvāramapāvṛtam| sukhinaḥ kṣatriyāḥ pārtha labhante yuddhamīdṛśam||2.32||
Chapter 2 · Verse 33
अथ चैत्त्वमिमं धर्म्यं संग्रामं न करिष्यसि। ततः स्वधर्मं कीर्तिं च हित्वा पापमवाप्स्यसि।।2.33।।
Roman transliteration · उच्चारण
atha caittvamimaṃ dharmyaṃ saṃgrāmaṃ na kariṣyasi| tataḥ svadharmaṃ kīrtiṃ ca hitvā pāpamavāpsyasi||2.33||
Chapter 2 · Verse 34
अकीर्तिं चापि भूतानि कथयिष्यन्ति तेऽव्ययाम्। संभावितस्य चाकीर्तिर्मरणादतिरिच्यते।।2.34।।
Roman transliteration · उच्चारण
akīrtiṃ cāpi bhūtāni kathayiṣyanti te’vyayām| saṃbhāvitasya cākīrtirmaraṇādatiricyate||2.34||
Chapter 2 · Verse 35
भयाद्रणादुपरतं मंस्यन्ते त्वां महारथाः। येषां च त्वं बहुमतो भूत्वा यास्यसि लाघवम्।।2.35।।
Roman transliteration · उच्चारण
bhayādraṇāduparataṃ maṃsyante tvāṃ mahārathāḥ| yeṣāṃ ca tvaṃ bahumato bhūtvā yāsyasi lāghavam||2.35||
Chapter 2 · Verse 36
अवाच्यवादांश्च बहून् वदिष्यन्ति तवाहिताः। निन्दन्तस्तव सामर्थ्यं ततो दुःखतरं नु किम्।।2.36।।
Roman transliteration · उच्चारण
avācyavādāṃśca bahūn vadiṣyanti tavāhitāḥ| nindantastava sāmarthyaṃ tato duḥkhataraṃ nu kim||2.36||
Chapter 2 · Verse 37
हतो वा प्राप्स्यसि स्वर्गं जित्वा वा भोक्ष्यसे महीम्। तस्मादुत्तिष्ठ कौन्तेय युद्धाय कृतनिश्चयः।।2.37।।
Roman transliteration · उच्चारण
hato vā prāpsyasi svargaṃ jitvā vā bhokṣyase mahīm| tasmāduttiṣṭha kaunteya yuddhāya kṛtaniścayaḥ||2.37||
Chapter 2 · Verse 38
सुखदुःखे समे कृत्वा लाभालाभौ जयाजयौ। ततो युद्धाय युज्यस्व नैवं पापमवाप्स्यसि।।2.38।।
Roman transliteration · उच्चारण
sukhaduḥkhe same kṛtvā lābhālābhau jayājayau| tato yuddhāya yujyasva naivaṃ pāpamavāpsyasi||2.38||
Chapter 2 · Verse 39
एषा तेऽभिहिता सांख्ये बुद्धिर्योगे त्विमां श्रृणु। बुद्ध्यायुक्तो यया पार्थ कर्मबन्धं प्रहास्यसि।।2.39।।
Roman transliteration · उच्चारण
eṣā te’bhihitā sāṃkhye buddhiryoge tvimāṃ śrṛṇu| buddhyāyukto yayā pārtha karmabandhaṃ prahāsyasi||2.39||
Chapter 2 · Verse 40
नेहाभिक्रमनाशोऽस्ति प्रत्यवायो न विद्यते। स्वल्पमप्यस्य धर्मस्य त्रायते महतो भयात्।।2.40।।
Roman transliteration · उच्चारण
nehābhikramanāśo’sti pratyavāyo na vidyate| svalpamapyasya dharmasya trāyate mahato bhayāt||2.40||
Chapter 2 · Verse 41
व्यवसायात्मिका बुद्धिरेकेह कुरुनन्दन। बहुशाखा ह्यनन्ताश्च बुद्धयोऽव्यवसायिनाम्।।2.41।।
Roman transliteration · उच्चारण
vyavasāyātmikā buddhirekeha kurunandana| bahuśākhā hyanantāśca buddhayo’vyavasāyinām||2.41||
Chapter 2 · Verse 42
यामिमां पुष्पितां वाचं प्रवदन्त्यविपश्चितः। वेदवादरताः पार्थ नान्यदस्तीति वादिनः।।2.42।।
Roman transliteration · उच्चारण
yāmimāṃ puṣpitāṃ vācaṃ pravadantyavipaścitaḥ| vedavādaratāḥ pārtha nānyadastīti vādinaḥ||2.42||
Chapter 2 · Verse 43
कामात्मानः स्वर्गपरा जन्मकर्मफलप्रदाम्। क्रियाविशेषबहुलां भोगैश्वर्यगतिं प्रति।।2.43।।
Roman transliteration · उच्चारण
kāmātmānaḥ svargaparā janmakarmaphalapradām| kriyāviśeṣabahulāṃ bhogaiśvaryagatiṃ prati||2.43||
Chapter 2 · Verse 44
भोगैश्वर्यप्रसक्तानां तयापहृतचेतसाम्। व्यवसायात्मिका बुद्धिः समाधौ न विधीयते।।2.44।।
Roman transliteration · उच्चारण
bhogaiśvaryaprasaktānāṃ tayāpahṛtacetasām| vyavasāyātmikā buddhiḥ samādhau na vidhīyate||2.44||
Chapter 2 · Verse 45
त्रैगुण्यविषया वेदा निस्त्रैगुण्यो भवार्जुन। निर्द्वन्द्वो नित्यसत्त्वस्थो निर्योगक्षेम आत्मवान्।।2.45।।
Roman transliteration · उच्चारण
traiguṇyaviṣayā vedā nistraiguṇyo bhavārjuna| nirdvandvo nityasattvastho niryogakṣema ātmavān||2.45||
Chapter 2 · Verse 46
यावानर्थ उदपाने सर्वतः संप्लुतोदके। तावान्सर्वेषु वेदेषु ब्राह्मणस्य विजानतः।।2.46।।
Roman transliteration · उच्चारण
yāvānartha udapāne sarvataḥ saṃplutodake| tāvānsarveṣu vedeṣu brāhmaṇasya vijānataḥ||2.46||
Chapter 2 · Verse 47
कर्मण्येवाधिकारस्ते मा फलेषु कदाचन। मा कर्मफलहेतुर्भूर्मा ते सङ्गोऽस्त्वकर्मणि।।2.47।।
Roman transliteration · उच्चारण
karmaṇyevādhikāraste mā phaleṣu kadācana| mā karmaphalaheturbhūrmā te saṅgo’stvakarmaṇi||2.47||
Chapter 2 · Verse 48
योगस्थः कुरु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा धनञ्जय। सिद्ध्यसिद्ध्योः समो भूत्वा समत्वं योग उच्यते।।2.48।।
Roman transliteration · उच्चारण
yogasthaḥ kuru karmāṇi saṅgaṃ tyaktvā dhanañjaya| siddhyasiddhyoḥ samo bhūtvā samatvaṃ yoga ucyate||2.48||
Chapter 2 · Verse 49
दूरेण ह्यवरं कर्म बुद्धियोगाद्धनञ्जय। बुद्धौ शरणमन्विच्छ कृपणाः फलहेतवः।।2.49।।
Roman transliteration · उच्चारण
dūreṇa hyavaraṃ karma buddhiyogāddhanañjaya| buddhau śaraṇamanviccha kṛpaṇāḥ phalahetavaḥ||2.49||
Chapter 2 · Verse 50
बुद्धियुक्तो जहातीह उभे सुकृतदुष्कृते। तस्माद्योगाय युज्यस्व योगः कर्मसु कौशलम्।।2.50।।
Roman transliteration · उच्चारण
buddhiyukto jahātīha ubhe sukṛtaduṣkṛte| tasmādyogāya yujyasva yogaḥ karmasu kauśalam||2.50||
Chapter 2 · Verse 51
कर्मजं बुद्धियुक्ता हि फलं त्यक्त्वा मनीषिणः। जन्मबन्धविनिर्मुक्ताः पदं गच्छन्त्यनामयम्।।2.51।।
Roman transliteration · उच्चारण
karmajaṃ buddhiyuktā hi phalaṃ tyaktvā manīṣiṇaḥ| janmabandhavinirmuktāḥ padaṃ gacchantyanāmayam||2.51||
Chapter 2 · Verse 52
यदा ते मोहकलिलं बुद्धिर्व्यतितरिष्यति। तदा गन्तासि निर्वेदं श्रोतव्यस्य श्रुतस्य च।।2.52।।
Roman transliteration · उच्चारण
yadā te mohakalilaṃ buddhirvyatitariṣyati| tadā gantāsi nirvedaṃ śrotavyasya śrutasya ca||2.52||
Chapter 2 · Verse 53
श्रुतिविप्रतिपन्ना ते यदा स्थास्यति निश्चला। समाधावचला बुद्धिस्तदा योगमवाप्स्यसि।।2.53।।
Roman transliteration · उच्चारण
śrutivipratipannā te yadā sthāsyati niścalā| samādhāvacalā buddhistadā yogamavāpsyasi||2.53||
Chapter 2 · Verse 54
अर्जुन उवाच स्थितप्रज्ञस्य का भाषा समाधिस्थस्य केशव। स्थितधीः किं प्रभाषेत किमासीत व्रजेत किम्।।2.54।।
Roman transliteration · उच्चारण
arjuna uvāca sthitaprajñasya kā bhāṣā samādhisthasya keśava| sthitadhīḥ kiṃ prabhāṣeta kimāsīta vrajeta kim||2.54||
Chapter 2 · Verse 55
श्री भगवानुवाच प्रजहाति यदा कामान् सर्वान् पार्थ मनोगतान्। आत्मन्येवात्मना तुष्टः स्थितप्रज्ञस्तदोच्यते।।2.55।।
Roman transliteration · उच्चारण
śrī bhagavānuvāca prajahāti yadā kāmān sarvān pārtha manogatān| ātmanyevātmanā tuṣṭaḥ sthitaprajñastadocyate||2.55||
Chapter 2 · Verse 56
दुःखेष्वनुद्विग्नमनाः सुखेषु विगतस्पृहः। वीतरागभयक्रोधः स्थितधीर्मुनिरुच्यते।।2.56।।
Roman transliteration · उच्चारण
duḥkheṣvanudvignamanāḥ sukheṣu vigataspṛhaḥ| vītarāgabhayakrodhaḥ sthitadhīrmunirucyate||2.56||
Chapter 2 · Verse 57
यः सर्वत्रानभिस्नेहस्तत्तत्प्राप्य शुभाशुभम्। नाभिनन्दति न द्वेष्टि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता।।2.57।।
Roman transliteration · उच्चारण
yaḥ sarvatrānabhisnehastattatprāpya śubhāśubham| nābhinandati na dveṣṭi tasya prajñā pratiṣṭhitā||2.57||
Chapter 2 · Verse 58
यदा संहरते चायं कूर्मोऽङ्गानीव सर्वशः। इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यस्तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता।।2.58।।
Roman transliteration · उच्चारण
yadā saṃharate cāyaṃ kūrmo’ṅgānīva sarvaśaḥ| indriyāṇīndriyārthebhyastasya prajñā pratiṣṭhitā||2.58||
Chapter 2 · Verse 59
विषया विनिवर्तन्ते निराहारस्य देहिनः। रसवर्जं रसोऽप्यस्य परं दृष्ट्वा निवर्तते।।2.59।।
Roman transliteration · उच्चारण
viṣayā vinivartante nirāhārasya dehinaḥ| rasavarjaṃ raso’pyasya paraṃ dṛṣṭvā nivartate||2.59||
Chapter 2 · Verse 60
यततो ह्यपि कौन्तेय पुरुषस्य विपश्चितः। इन्द्रियाणि प्रमाथीनि हरन्ति प्रसभं मनः।।2.60।।
Roman transliteration · उच्चारण
yatato hyapi kaunteya puruṣasya vipaścitaḥ| indriyāṇi pramāthīni haranti prasabhaṃ manaḥ||2.60||
Chapter 2 · Verse 61
तानि सर्वाणि संयम्य युक्त आसीत मत्परः। वशे हि यस्येन्द्रियाणि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता।।2.61।।
Roman transliteration · उच्चारण
tāni sarvāṇi saṃyamya yukta āsīta matparaḥ| vaśe hi yasyendriyāṇi tasya prajñā pratiṣṭhitā||2.61||
Chapter 2 · Verse 62
ध्यायतो विषयान्पुंसः सङ्गस्तेषूपजायते। सङ्गात् संजायते कामः कामात्क्रोधोऽभिजायते।।2.62।।
Roman transliteration · उच्चारण
dhyāyato viṣayānpuṃsaḥ saṅgasteṣūpajāyate| saṅgāt saṃjāyate kāmaḥ kāmātkrodho’bhijāyate||2.62||
Chapter 2 · Verse 63
क्रोधाद्भवति संमोहः संमोहात्स्मृतिविभ्रमः। स्मृतिभ्रंशाद् बुद्धिनाशो बुद्धिनाशात्प्रणश्यति।।2.63।।
Roman transliteration · उच्चारण
krodhādbhavati saṃmohaḥ saṃmohātsmṛtivibhramaḥ| smṛtibhraṃśād buddhināśo buddhināśātpraṇaśyati||2.63||
Chapter 2 · Verse 64
रागद्वेषवियुक्तैस्तु विषयानिन्द्रियैश्चरन्। आत्मवश्यैर्विधेयात्मा प्रसादमधिगच्छति।।2.64।।
Roman transliteration · उच्चारण
rāgadveṣaviyuktaistu viṣayānindriyaiścaran| ātmavaśyairvidheyātmā prasādamadhigacchati||2.64||
Chapter 2 · Verse 65
प्रसादे सर्वदुःखानां हानिरस्योपजायते। प्रसन्नचेतसो ह्याशु बुद्धिः पर्यवतिष्ठते।।2.65।।
Roman transliteration · उच्चारण
prasāde sarvaduḥkhānāṃ hānirasyopajāyate| prasannacetaso hyāśu buddhiḥ paryavatiṣṭhate||2.65||
Chapter 2 · Verse 66
नास्ति बुद्धिरयुक्तस्य न चायुक्तस्य भावना। न चाभावयतः शान्तिरशान्तस्य कुतः सुखम्।।2.66।।
Roman transliteration · उच्चारण
nāsti buddhirayuktasya na cāyuktasya bhāvanā| na cābhāvayataḥ śāntiraśāntasya kutaḥ sukham||2.66||
Chapter 2 · Verse 67
इन्द्रियाणां हि चरतां यन्मनोऽनुविधीयते। तदस्य हरति प्रज्ञां वायुर्नावमिवाम्भसि।।2.67।।
Roman transliteration · उच्चारण
indriyāṇāṃ hi caratāṃ yanmano’nuvidhīyate| tadasya harati prajñāṃ vāyurnāvamivāmbhasi||2.67||
Chapter 2 · Verse 68
तस्माद्यस्य महाबाहो निगृहीतानि सर्वशः। इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यस्तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता।।2.68।।
Roman transliteration · उच्चारण
tasmādyasya mahābāho nigṛhītāni sarvaśaḥ| indriyāṇīndriyārthebhyastasya prajñā pratiṣṭhitā||2.68||
Chapter 2 · Verse 69
या निशा सर्वभूतानां तस्यां जागर्ति संयमी। यस्यां जाग्रति भूतानि सा निशा पश्यतो मुनेः।।2.69।।
Roman transliteration · उच्चारण
yā niśā sarvabhūtānāṃ tasyāṃ jāgarti saṃyamī| yasyāṃ jāgrati bhūtāni sā niśā paśyato muneḥ||2.69||
Chapter 2 · Verse 70
आपूर्यमाणमचलप्रतिष्ठं समुद्रमापः प्रविशन्ति यद्वत्। तद्वत्कामा यं प्रविशन्ति सर्वे स शान्तिमाप्नोति न कामकामी।।2.70।।
Roman transliteration · उच्चारण
āpūryamāṇamacalapratiṣṭhaṃ samudramāpaḥ praviśanti yadvat| tadvatkāmā yaṃ praviśanti sarve sa śāntimāpnoti na kāmakāmī||2.70||
Chapter 2 · Verse 71
विहाय कामान्यः सर्वान्पुमांश्चरति निःस्पृहः। निर्ममो निरहंकारः स शांतिमधिगच्छति।।2.71।।
Roman transliteration · उच्चारण
vihāya kāmānyaḥ sarvānpumāṃścarati niḥspṛhaḥ| nirmamo nirahaṃkāraḥ sa śāṃtimadhigacchati||2.71||
Chapter 2 · Verse 72
एषा ब्राह्मी स्थितिः पार्थ नैनां प्राप्य विमुह्यति। स्थित्वाऽस्यामन्तकालेऽपि ब्रह्मनिर्वाणमृच्छति।।2.72।।
Roman transliteration · उच्चारण
eṣā brāhmī sthitiḥ pārtha naināṃ prāpya vimuhyati| sthitvā’syāmantakāle’pi brahmanirvāṇamṛcchati||2.72||
Chapter 3 · Verse 1
अर्जुन उवाच ज्यायसी चेत्कर्मणस्ते मता बुद्धिर्जनार्दन। तत्किं कर्मणि घोरे मां नियोजयसि केशव।।3.1।।
Roman transliteration · उच्चारण
arjuna uvāca jyāyasī cetkarmaṇaste matā buddhirjanārdana| tatkiṃ karmaṇi ghore māṃ niyojayasi keśava||3.1||
Chapter 3 · Verse 2
व्यामिश्रेणेव वाक्येन बुद्धिं मोहयसीव मे। तदेकं वद निश्िचत्य येन श्रेयोऽहमाप्नुयाम्।।3.2।।
Roman transliteration · उच्चारण
vyāmiśreṇeva vākyena buddhiṃ mohayasīva me| tadekaṃ vada niśिcatya yena śreyo’hamāpnuyām||3.2||
Chapter 3 · Verse 3
श्री भगवानुवाच लोकेऽस्मिन्द्विविधा निष्ठा पुरा प्रोक्ता मयानघ। ज्ञानयोगेन सांख्यानां कर्मयोगेन योगिनाम्।।3.3।।
Roman transliteration · उच्चारण
śrī bhagavānuvāca loke’smindvividhā niṣṭhā purā proktā mayānagha| jñānayogena sāṃkhyānāṃ karmayogena yoginām||3.3||
Chapter 3 · Verse 4
न कर्मणामनारम्भान्नैष्कर्म्यं पुरुषोऽश्नुते। न च संन्यसनादेव सिद्धिं समधिगच्छति।।3.4।।
Roman transliteration · उच्चारण
na karmaṇāmanārambhānnaiṣkarmyaṃ puruṣo’śnute| na ca saṃnyasanādeva siddhiṃ samadhigacchati||3.4||
Chapter 3 · Verse 5
न हि कश्िचत्क्षणमपि जातु तिष्ठत्यकर्मकृत्। कार्यते ह्यवशः कर्म सर्वः प्रकृतिजैर्गुणैः।।3.5।।
Roman transliteration · उच्चारण
na hi kaśिcatkṣaṇamapi jātu tiṣṭhatyakarmakṛt| kāryate hyavaśaḥ karma sarvaḥ prakṛtijairguṇaiḥ||3.5||
Chapter 3 · Verse 6
कर्मेन्द्रियाणि संयम्य य आस्ते मनसा स्मरन्। इन्द्रियार्थान्विमूढात्मा मिथ्याचारः स उच्यते।।3.6।।
Roman transliteration · उच्चारण
karmendriyāṇi saṃyamya ya āste manasā smaran| indriyārthānvimūḍhātmā mithyācāraḥ sa ucyate||3.6||
Chapter 3 · Verse 7
यस्त्विन्द्रियाणि मनसा नियम्यारभतेऽर्जुन। कर्मेन्द्रियैः कर्मयोगमसक्तः स विशिष्यते।।3.7।।
Roman transliteration · उच्चारण
yastvindriyāṇi manasā niyamyārabhate’rjuna| karmendriyaiḥ karmayogamasaktaḥ sa viśiṣyate||3.7||
Chapter 3 · Verse 8
नियतं कुरु कर्म त्वं कर्म ज्यायो ह्यकर्मणः। शरीरयात्रापि च ते न प्रसिद्ध्येदकर्मणः।।3.8।।
Roman transliteration · उच्चारण
niyataṃ kuru karma tvaṃ karma jyāyo hyakarmaṇaḥ| śarīrayātrāpi ca te na prasiddhyedakarmaṇaḥ||3.8||
Chapter 3 · Verse 9
यज्ञार्थात्कर्मणोऽन्यत्र लोकोऽयं कर्मबन्धनः। तदर्थं कर्म कौन्तेय मुक्तसंगः समाचर।।3.9।।
Roman transliteration · उच्चारण
yajñārthātkarmaṇo’nyatra loko’yaṃ karmabandhanaḥ| tadarthaṃ karma kaunteya muktasaṃgaḥ samācara||3.9||
Chapter 3 · Verse 10
सहयज्ञाः प्रजाः सृष्ट्वा पुरोवाच प्रजापतिः। अनेन प्रसविष्यध्वमेष वोऽस्त्विष्टकामधुक्।।3.10।।
Roman transliteration · उच्चारण
sahayajñāḥ prajāḥ sṛṣṭvā purovāca prajāpatiḥ| anena prasaviṣyadhvameṣa vo’stviṣṭakāmadhuk||3.10||
Chapter 3 · Verse 11
देवान्भावयतानेन ते देवा भावयन्तु वः। परस्परं भावयन्तः श्रेयः परमवाप्स्यथ।।3.11।।
Roman transliteration · उच्चारण
devānbhāvayatānena te devā bhāvayantu vaḥ| parasparaṃ bhāvayantaḥ śreyaḥ paramavāpsyatha||3.11||
Chapter 3 · Verse 12
इष्टान्भोगान्हि वो देवा दास्यन्ते यज्ञभाविताः। तैर्दत्तानप्रदायैभ्यो यो भुङ्क्ते स्तेन एव सः।।3.12।।
Roman transliteration · उच्चारण
iṣṭānbhogānhi vo devā dāsyante yajñabhāvitāḥ| tairdattānapradāyaibhyo yo bhuṅkte stena eva saḥ||3.12||
Chapter 3 · Verse 13
यज्ञशिष्टाशिनः सन्तो मुच्यन्ते सर्वकिल्बिषैः। भुञ्जते ते त्वघं पापा ये पचन्त्यात्मकारणात्।।3.13।।
Roman transliteration · उच्चारण
yajñaśiṣṭāśinaḥ santo mucyante sarvakilbiṣaiḥ| bhuñjate te tvaghaṃ pāpā ye pacantyātmakāraṇāt||3.13||
Chapter 3 · Verse 14
अन्नाद्भवन्ति भूतानि पर्जन्यादन्नसम्भवः। यज्ञाद्भवति पर्जन्यो यज्ञः कर्मसमुद्भवः।।3.14।।
Roman transliteration · उच्चारण
annādbhavanti bhūtāni parjanyādannasambhavaḥ| yajñādbhavati parjanyo yajñaḥ karmasamudbhavaḥ||3.14||
Chapter 3 · Verse 15
कर्म ब्रह्मोद्भवं विद्धि ब्रह्माक्षरसमुद्भवम्। तस्मात्सर्वगतं ब्रह्म नित्यं यज्ञे प्रतिष्ठितम्।।3.15।।
Roman transliteration · उच्चारण
karma brahmodbhavaṃ viddhi brahmākṣarasamudbhavam| tasmātsarvagataṃ brahma nityaṃ yajñe pratiṣṭhitam||3.15||
Chapter 3 · Verse 16
एवं प्रवर्तितं चक्रं नानुवर्तयतीह यः। अघायुरिन्द्रियारामो मोघं पार्थ स जीवति।।3.16।।
Roman transliteration · उच्चारण
evaṃ pravartitaṃ cakraṃ nānuvartayatīha yaḥ| aghāyurindriyārāmo moghaṃ pārtha sa jīvati||3.16||
Chapter 3 · Verse 17
यस्त्वात्मरतिरेव स्यादात्मतृप्तश्च मानवः। आत्मन्येव च सन्तुष्टस्तस्य कार्यं न विद्यते।।3.17।।
Roman transliteration · उच्चारण
yastvātmaratireva syādātmatṛptaśca mānavaḥ| ātmanyeva ca santuṣṭastasya kāryaṃ na vidyate||3.17||
Chapter 3 · Verse 18
नैव तस्य कृतेनार्थो नाकृतेनेह कश्चन। न चास्य सर्वभूतेषु कश्िचदर्थव्यपाश्रयः।।3.18।।
Roman transliteration · उच्चारण
naiva tasya kṛtenārtho nākṛteneha kaścana| na cāsya sarvabhūteṣu kaśिcadarthavyapāśrayaḥ||3.18||
Chapter 3 · Verse 19
तस्मादसक्तः सततं कार्यं कर्म समाचर। असक्तो ह्याचरन्कर्म परमाप्नोति पूरुषः।।3.19।।
Roman transliteration · उच्चारण
tasmādasaktaḥ satataṃ kāryaṃ karma samācara| asakto hyācarankarma paramāpnoti pūruṣaḥ||3.19||
Chapter 3 · Verse 20
कर्मणैव हि संसिद्धिमास्थिता जनकादयः। लोकसंग्रहमेवापि संपश्यन्कर्तुमर्हसि।।3.20।।
Roman transliteration · उच्चारण
karmaṇaiva hi saṃsiddhimāsthitā janakādayaḥ| lokasaṃgrahamevāpi saṃpaśyankartumarhasi||3.20||
Chapter 3 · Verse 21
यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः। स यत्प्रमाणं कुरुते लोकस्तदनुवर्तते।।3.21।।
Roman transliteration · उच्चारण
yadyadācarati śreṣṭhastattadevetaro janaḥ| sa yatpramāṇaṃ kurute lokastadanuvartate||3.21||
Chapter 3 · Verse 22
न मे पार्थास्ति कर्तव्यं त्रिषु लोकेषु किञ्चन। नानवाप्तमवाप्तव्यं वर्त एव च कर्मणि।।3.22।।
Roman transliteration · उच्चारण
na me pārthāsti kartavyaṃ triṣu lokeṣu kiñcana| nānavāptamavāptavyaṃ varta eva ca karmaṇi||3.22||
Chapter 3 · Verse 23
यदि ह्यहं न वर्तेयं जातु कर्मण्यतन्द्रितः। मम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः।।3.23।।
Roman transliteration · उच्चारण
yadi hyahaṃ na varteyaṃ jātu karmaṇyatandritaḥ| mama vartmānuvartante manuṣyāḥ pārtha sarvaśaḥ||3.23||
Chapter 3 · Verse 24
उत्सीदेयुरिमे लोका न कुर्यां कर्म चेदहम्। सङ्करस्य च कर्ता स्यामुपहन्यामिमाः प्रजाः।।3.24।।
Roman transliteration · उच्चारण
utsīdeyurime lokā na kuryāṃ karma cedaham| saṅkarasya ca kartā syāmupahanyāmimāḥ prajāḥ||3.24||
Chapter 3 · Verse 25
सक्ताः कर्मण्यविद्वांसो यथा कुर्वन्ति भारत। कुर्याद्विद्वांस्तथासक्तश्िचकीर्षुर्लोकसंग्रहम्।।3.25।।
Roman transliteration · उच्चारण
saktāḥ karmaṇyavidvāṃso yathā kurvanti bhārata| kuryādvidvāṃstathāsaktaśिcakīrṣurlokasaṃgraham||3.25||
Chapter 3 · Verse 26
न बुद्धिभेदं जनयेदज्ञानां कर्मसङ्गिनाम्। जोषयेत्सर्वकर्माणि विद्वान् युक्तः समाचरन्।।3.26।।
Roman transliteration · उच्चारण
na buddhibhedaṃ janayedajñānāṃ karmasaṅginām| joṣayetsarvakarmāṇi vidvān yuktaḥ samācaran||3.26||
Chapter 3 · Verse 27
प्रकृतेः क्रियमाणानि गुणैः कर्माणि सर्वशः। अहङ्कारविमूढात्मा कर्ताऽहमिति मन्यते।।3.27।।
Roman transliteration · उच्चारण
prakṛteḥ kriyamāṇāni guṇaiḥ karmāṇi sarvaśaḥ| ahaṅkāravimūḍhātmā kartā’hamiti manyate||3.27||
Chapter 3 · Verse 28
तत्त्ववित्तु महाबाहो गुणकर्मविभागयोः। गुणा गुणेषु वर्तन्त इति मत्वा न सज्जते।।3.28।।
Roman transliteration · उच्चारण
tattvavittu mahābāho guṇakarmavibhāgayoḥ| guṇā guṇeṣu vartanta iti matvā na sajjate||3.28||
Chapter 3 · Verse 29
प्रकृतेर्गुणसम्मूढाः सज्जन्ते गुणकर्मसु। तानकृत्स्नविदो मन्दान्कृत्स्नविन्न विचालयेत्।।3.29।।
Roman transliteration · उच्चारण
prakṛterguṇasammūḍhāḥ sajjante guṇakarmasu| tānakṛtsnavido mandānkṛtsnavinna vicālayet||3.29||
Chapter 3 · Verse 30
मयि सर्वाणि कर्माणि संन्यस्याध्यात्मचेतसा। निराशीर्निर्ममो भूत्वा युध्यस्व विगतज्वरः।।3.30।।
Roman transliteration · उच्चारण
mayi sarvāṇi karmāṇi saṃnyasyādhyātmacetasā| nirāśīrnirmamo bhūtvā yudhyasva vigatajvaraḥ||3.30||
Chapter 3 · Verse 31
ये मे मतमिदं नित्यमनुतिष्ठन्ति मानवाः। श्रद्धावन्तोऽनसूयन्तो मुच्यन्ते तेऽपि कर्मभिः।।3.31।।
Roman transliteration · उच्चारण
ye me matamidaṃ nityamanutiṣṭhanti mānavāḥ| śraddhāvanto’nasūyanto mucyante te’pi karmabhiḥ||3.31||
Chapter 3 · Verse 32
ये त्वेतदभ्यसूयन्तो नानुतिष्ठन्ति मे मतम्। सर्वज्ञानविमूढांस्तान्विद्धि नष्टानचेतसः।।3.32।।
Roman transliteration · उच्चारण
ye tvetadabhyasūyanto nānutiṣṭhanti me matam| sarvajñānavimūḍhāṃstānviddhi naṣṭānacetasaḥ||3.32||
Chapter 3 · Verse 33
सदृशं चेष्टते स्वस्याः प्रकृतेर्ज्ञानवानपि। प्रकृतिं यान्ति भूतानि निग्रहः किं करिष्यति।।3.33।।
Roman transliteration · उच्चारण
sadṛśaṃ ceṣṭate svasyāḥ prakṛterjñānavānapi| prakṛtiṃ yānti bhūtāni nigrahaḥ kiṃ kariṣyati||3.33||
Chapter 3 · Verse 34
इन्द्रियस्येन्द्रियस्यार्थे रागद्वेषौ व्यवस्थितौ। तयोर्न वशमागच्छेत्तौ ह्यस्य परिपन्थिनौ।।3.34।।
Roman transliteration · उच्चारण
indriyasyendriyasyārthe rāgadveṣau vyavasthitau| tayorna vaśamāgacchettau hyasya paripanthinau||3.34||
Chapter 3 · Verse 35
श्रेयान्स्वधर्मो विगुणः परधर्मात्स्वनुष्ठितात्। स्वधर्मे निधनं श्रेयः परधर्मो भयावहः।।3.35।।
Roman transliteration · उच्चारण
śreyānsvadharmo viguṇaḥ paradharmātsvanuṣṭhitāt| svadharme nidhanaṃ śreyaḥ paradharmo bhayāvahaḥ||3.35||
Chapter 3 · Verse 36
अर्जुन उवाच अथ केन प्रयुक्तोऽयं पापं चरति पूरुषः। अनिच्छन्नपि वार्ष्णेय बलादिव नियोजितः।।3.36।।
Roman transliteration · उच्चारण
arjuna uvāca atha kena prayukto’yaṃ pāpaṃ carati pūruṣaḥ| anicchannapi vārṣṇeya balādiva niyojitaḥ||3.36||
Chapter 3 · Verse 37
श्री भगवानुवाच काम एष क्रोध एष रजोगुणसमुद्भवः। महाशनो महापाप्मा विद्ध्येनमिह वैरिणम्।।3.37।।
Roman transliteration · उच्चारण
śrī bhagavānuvāca kāma eṣa krodha eṣa rajoguṇasamudbhavaḥ| mahāśano mahāpāpmā viddhyenamiha vairiṇam||3.37||
Chapter 3 · Verse 38
धूमेनाव्रियते वह्निर्यथाऽऽदर्शो मलेन च। यथोल्बेनावृतो गर्भस्तथा तेनेदमावृतम्।।3.38।।
Roman transliteration · उच्चारण
dhūmenāvriyate vahniryathā’’darśo malena ca| yatholbenāvṛto garbhastathā tenedamāvṛtam||3.38||
Chapter 3 · Verse 39
आवृतं ज्ञानमेतेन ज्ञानिनो नित्यवैरिणा। कामरूपेण कौन्तेय दुष्पूरेणानलेन च।।3.39।।
Roman transliteration · उच्चारण
āvṛtaṃ jñānametena jñānino nityavairiṇā| kāmarūpeṇa kaunteya duṣpūreṇānalena ca||3.39||
Chapter 3 · Verse 40
इन्द्रियाणि मनो बुद्धिरस्याधिष्ठानमुच्यते। एतैर्विमोहयत्येष ज्ञानमावृत्य देहिनम्।।3.40।।
Roman transliteration · उच्चारण
indriyāṇi mano buddhirasyādhiṣṭhānamucyate| etairvimohayatyeṣa jñānamāvṛtya dehinam||3.40||
Chapter 3 · Verse 41
तस्मात्त्वमिन्द्रियाण्यादौ नियम्य भरतर्षभ। पाप्मानं प्रजहि ह्येनं ज्ञानविज्ञाननाशनम्।।3.41।।
Roman transliteration · उच्चारण
tasmāttvamindriyāṇyādau niyamya bharatarṣabha| pāpmānaṃ prajahi hyenaṃ jñānavijñānanāśanam||3.41||
Chapter 3 · Verse 42
इन्द्रियाणि पराण्याहुरिन्द्रियेभ्यः परं मनः। मनसस्तु परा बुद्धिर्यो बुद्धेः परतस्तु सः।।3.42।।
Roman transliteration · उच्चारण
indriyāṇi parāṇyāhurindriyebhyaḥ paraṃ manaḥ| manasastu parā buddhiryo buddheḥ paratastu saḥ||3.42||
Chapter 3 · Verse 43
एवं बुद्धेः परं बुद्ध्वा संस्तभ्यात्मानमात्मना। जहि शत्रुं महाबाहो कामरूपं दुरासदम्।।3.43।।
Roman transliteration · उच्चारण
evaṃ buddheḥ paraṃ buddhvā saṃstabhyātmānamātmanā| jahi śatruṃ mahābāho kāmarūpaṃ durāsadam||3.43||
Chapter 4 · Verse 1
श्री भगवानुवाच इमं विवस्वते योगं प्रोक्तवानहमव्ययम्। विवस्वान् मनवे प्राह मनुरिक्ष्वाकवेऽब्रवीत्।।4.1।।
Roman transliteration · उच्चारण
śrī bhagavānuvāca imaṃ vivasvate yogaṃ proktavānahamavyayam| vivasvān manave prāha manurikṣvākave’bravīt||4.1||
Chapter 4 · Verse 2
एवं परम्पराप्राप्तमिमं राजर्षयो विदुः। स कालेनेह महता योगो नष्टः परन्तप।।4.2।।
Roman transliteration · उच्चारण
evaṃ paramparāprāptamimaṃ rājarṣayo viduḥ| sa kāleneha mahatā yogo naṣṭaḥ parantapa||4.2||
Chapter 4 · Verse 3
स एवायं मया तेऽद्य योगः प्रोक्तः पुरातनः। भक्तोऽसि मे सखा चेति रहस्यं ह्येतदुत्तमम्।।4.3।।
Roman transliteration · उच्चारण
sa evāyaṃ mayā te’dya yogaḥ proktaḥ purātanaḥ| bhakto’si me sakhā ceti rahasyaṃ hyetaduttamam||4.3||
Chapter 4 · Verse 4
अर्जुन उवाच अपरं भवतो जन्म परं जन्म विवस्वतः। कथमेतद्विजानीयां त्वमादौ प्रोक्तवानिति।।4.4।।
Roman transliteration · उच्चारण
arjuna uvāca aparaṃ bhavato janma paraṃ janma vivasvataḥ| kathametadvijānīyāṃ tvamādau proktavāniti||4.4||
Chapter 4 · Verse 5
श्री भगवानुवाच बहूनि मे व्यतीतानि जन्मानि तव चार्जुन। तान्यहं वेद सर्वाणि न त्वं वेत्थ परन्तप।।4.5।।
Roman transliteration · उच्चारण
śrī bhagavānuvāca bahūni me vyatītāni janmāni tava cārjuna| tānyahaṃ veda sarvāṇi na tvaṃ vettha parantapa||4.5||
Chapter 4 · Verse 6
अजोऽपि सन्नव्ययात्मा भूतानामीश्वरोऽपि सन्। प्रकृतिं स्वामधिष्ठाय संभवाम्यात्ममायया।।4.6।।
Roman transliteration · उच्चारण
ajo’pi sannavyayātmā bhūtānāmīśvaro’pi san| prakṛtiṃ svāmadhiṣṭhāya saṃbhavāmyātmamāyayā||4.6||
Chapter 4 · Verse 7
यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत। अभ्युत्थानमधर्मस्य तदाऽऽत्मानं सृजाम्यहम्।।4.7।।
Roman transliteration · उच्चारण
yadā yadā hi dharmasya glānirbhavati bhārata| abhyutthānamadharmasya tadā’’tmānaṃ sṛjāmyaham||4.7||
Chapter 4 · Verse 8
परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृताम्। धर्मसंस्थापनार्थाय संभवामि युगे युगे।।4.8।।
Roman transliteration · उच्चारण
paritrāṇāya sādhūnāṃ vināśāya ca duṣkṛtām| dharmasaṃsthāpanārthāya saṃbhavāmi yuge yuge||4.8||
Chapter 4 · Verse 9
जन्म कर्म च मे दिव्यमेवं यो वेत्ति तत्त्वतः। त्यक्त्वा देहं पुनर्जन्म नैति मामेति सोऽर्जुन।।4.9।।
Roman transliteration · उच्चारण
janma karma ca me divyamevaṃ yo vetti tattvataḥ| tyaktvā dehaṃ punarjanma naiti māmeti so’rjuna||4.9||
Chapter 4 · Verse 10
वीतरागभयक्रोधा मन्मया मामुपाश्रिताः। बहवो ज्ञानतपसा पूता मद्भावमागताः।।4.10।।
Roman transliteration · उच्चारण
vītarāgabhayakrodhā manmayā māmupāśritāḥ| bahavo jñānatapasā pūtā madbhāvamāgatāḥ||4.10||
Chapter 4 · Verse 11
ये यथा मां प्रपद्यन्ते तांस्तथैव भजाम्यहम्। मम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः।।4.11।।
Roman transliteration · उच्चारण
ye yathā māṃ prapadyante tāṃstathaiva bhajāmyaham| mama vartmānuvartante manuṣyāḥ pārtha sarvaśaḥ||4.11||
Chapter 4 · Verse 12
काङ्क्षन्तः कर्मणां सिद्धिं यजन्त इह देवताः। क्षिप्रं हि मानुषे लोके सिद्धिर्भवति कर्मजा।।4.12।।
Roman transliteration · उच्चारण
kāṅkṣantaḥ karmaṇāṃ siddhiṃ yajanta iha devatāḥ| kṣipraṃ hi mānuṣe loke siddhirbhavati karmajā||4.12||
Chapter 4 · Verse 13
चातुर्वर्ण्यं मया सृष्टं गुणकर्मविभागशः। तस्य कर्तारमपि मां विद्ध्यकर्तारमव्ययम्।।4.13।।
Roman transliteration · उच्चारण
cāturvarṇyaṃ mayā sṛṣṭaṃ guṇakarmavibhāgaśaḥ| tasya kartāramapi māṃ viddhyakartāramavyayam||4.13||
Chapter 4 · Verse 14
न मां कर्माणि लिम्पन्ति न मे कर्मफले स्पृहा। इति मां योऽभिजानाति कर्मभिर्न स बध्यते।।4.14।।
Roman transliteration · उच्चारण
na māṃ karmāṇi limpanti na me karmaphale spṛhā| iti māṃ yo’bhijānāti karmabhirna sa badhyate||4.14||
Chapter 4 · Verse 15
एवं ज्ञात्वा कृतं कर्म पूर्वैरपि मुमुक्षुभिः। कुरु कर्मैव तस्मात्त्वं पूर्वैः पूर्वतरं कृतम्।।4.15।।
Roman transliteration · उच्चारण
evaṃ jñātvā kṛtaṃ karma pūrvairapi mumukṣubhiḥ| kuru karmaiva tasmāttvaṃ pūrvaiḥ pūrvataraṃ kṛtam||4.15||
Chapter 4 · Verse 16
किं कर्म किमकर्मेति कवयोऽप्यत्र मोहिताः। तत्ते कर्म प्रवक्ष्यामि यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽशुभात्।।4.16।।
Roman transliteration · उच्चारण
kiṃ karma kimakarmeti kavayo’pyatra mohitāḥ| tatte karma pravakṣyāmi yajjñātvā mokṣyase’śubhāt||4.16||
Chapter 4 · Verse 17
कर्मणो ह्यपि बोद्धव्यं बोद्धव्यं च विकर्मणः। अकर्मणश्च बोद्धव्यं गहना कर्मणो गतिः।।4.17।।
Roman transliteration · उच्चारण
karmaṇo hyapi boddhavyaṃ boddhavyaṃ ca vikarmaṇaḥ| akarmaṇaśca boddhavyaṃ gahanā karmaṇo gatiḥ||4.17||
Chapter 4 · Verse 18
कर्मण्यकर्म यः पश्येदकर्मणि च कर्म यः। स बुद्धिमान् मनुष्येषु स युक्तः कृत्स्नकर्मकृत्।।4.18।।
Roman transliteration · उच्चारण
karmaṇyakarma yaḥ paśyedakarmaṇi ca karma yaḥ| sa buddhimān manuṣyeṣu sa yuktaḥ kṛtsnakarmakṛt||4.18||
Chapter 4 · Verse 19
यस्य सर्वे समारम्भाः कामसङ्कल्पवर्जिताः। ज्ञानाग्निदग्धकर्माणं तमाहुः पण्डितं बुधाः।।4.19।।
Roman transliteration · उच्चारण
yasya sarve samārambhāḥ kāmasaṅkalpavarjitāḥ| jñānāgnidagdhakarmāṇaṃ tamāhuḥ paṇḍitaṃ budhāḥ||4.19||
Chapter 4 · Verse 20
त्यक्त्वा कर्मफलासङ्गं नित्यतृप्तो निराश्रयः। कर्मण्यभिप्रवृत्तोऽपि नैव किञ्चित्करोति सः।।4.20।।
Roman transliteration · उच्चारण
tyaktvā karmaphalāsaṅgaṃ nityatṛpto nirāśrayaḥ| karmaṇyabhipravṛtto’pi naiva kiñcitkaroti saḥ||4.20||
Chapter 4 · Verse 21
निराशीर्यतचित्तात्मा त्यक्तसर्वपरिग्रहः। शारीरं केवलं कर्म कुर्वन्नाप्नोति किल्बिषम्।।4.21।।
Roman transliteration · उच्चारण
nirāśīryatacittātmā tyaktasarvaparigrahaḥ| śārīraṃ kevalaṃ karma kurvannāpnoti kilbiṣam||4.21||
Chapter 4 · Verse 22
यदृच्छालाभसन्तुष्टो द्वन्द्वातीतो विमत्सरः। समः सिद्धावसिद्धौ च कृत्वापि न निबध्यते।।4.22।।
Roman transliteration · उच्चारण
yadṛcchālābhasantuṣṭo dvandvātīto vimatsaraḥ| samaḥ siddhāvasiddhau ca kṛtvāpi na nibadhyate||4.22||
Chapter 4 · Verse 23
गतसङ्गस्य मुक्तस्य ज्ञानावस्थितचेतसः। यज्ञायाचरतः कर्म समग्रं प्रविलीयते।।4.23।।
Roman transliteration · उच्चारण
gatasaṅgasya muktasya jñānāvasthitacetasaḥ| yajñāyācarataḥ karma samagraṃ pravilīyate||4.23||
Chapter 4 · Verse 24
ब्रह्मार्पणं ब्रह्महविर्ब्रह्माग्नौ ब्रह्मणा हुतम्। ब्रह्मैव तेन गन्तव्यं ब्रह्मकर्मसमाधिना।।4.24।।
Roman transliteration · उच्चारण
brahmārpaṇaṃ brahmahavirbrahmāgnau brahmaṇā hutam| brahmaiva tena gantavyaṃ brahmakarmasamādhinā||4.24||
Chapter 4 · Verse 25
दैवमेवापरे यज्ञं योगिनः पर्युपासते। ब्रह्माग्नावपरे यज्ञं यज्ञेनैवोपजुह्वति।।4.25।।
Roman transliteration · उच्चारण
daivamevāpare yajñaṃ yoginaḥ paryupāsate| brahmāgnāvapare yajñaṃ yajñenaivopajuhvati||4.25||
Chapter 4 · Verse 26
श्रोत्रादीनीन्द्रियाण्यन्ये संयमाग्निषु जुह्वति। शब्दादीन्विषयानन्य इन्द्रियाग्निषु जुह्वति।।4.26।।
Roman transliteration · उच्चारण
śrotrādīnīndriyāṇyanye saṃyamāgniṣu juhvati| śabdādīnviṣayānanya indriyāgniṣu juhvati||4.26||
Chapter 4 · Verse 27
सर्वाणीन्द्रियकर्माणि प्राणकर्माणि चापरे। आत्मसंयमयोगाग्नौ जुह्वति ज्ञानदीपिते।।4.27।।
Roman transliteration · उच्चारण
sarvāṇīndriyakarmāṇi prāṇakarmāṇi cāpare| ātmasaṃyamayogāgnau juhvati jñānadīpite||4.27||
Chapter 4 · Verse 28
द्रव्ययज्ञास्तपोयज्ञा योगयज्ञास्तथापरे। स्वाध्यायज्ञानयज्ञाश्च यतयः संशितव्रताः।।4.28।।
Roman transliteration · उच्चारण
dravyayajñāstapoyajñā yogayajñāstathāpare| svādhyāyajñānayajñāśca yatayaḥ saṃśitavratāḥ||4.28||
Chapter 4 · Verse 29
अपाने जुह्वति प्राण प्राणेऽपानं तथाऽपरे। प्राणापानगती रुद्ध्वा प्राणायामपरायणाः।।4.29।।
Roman transliteration · उच्चारण
apāne juhvati prāṇa prāṇe’pānaṃ tathā’pare| prāṇāpānagatī ruddhvā prāṇāyāmaparāyaṇāḥ||4.29||
Chapter 4 · Verse 30
अपरे नियताहाराः प्राणान्प्राणेषु जुह्वति। सर्वेऽप्येते यज्ञविदो यज्ञक्षपितकल्मषाः।।4.30।।
Roman transliteration · उच्चारण
apare niyatāhārāḥ prāṇānprāṇeṣu juhvati| sarve’pyete yajñavido yajñakṣapitakalmaṣāḥ||4.30||
Chapter 4 · Verse 31
यज्ञशिष्टामृतभुजो यान्ति ब्रह्म सनातनम्। नायं लोकोऽस्त्ययज्ञस्य कुतो़ऽन्यः कुरुसत्तम।।4.31।।
Roman transliteration · उच्चारण
yajñaśiṣṭāmṛtabhujo yānti brahma sanātanam| nāyaṃ loko’styayajñasya kuto’nyaḥ kurusattama||4.31||
Chapter 4 · Verse 32
एवं बहुविधा यज्ञा वितता ब्रह्मणो मुखे। कर्मजान्विद्धि तान्सर्वानेवं ज्ञात्वा विमोक्ष्यसे।।4.32।।
Roman transliteration · उच्चारण
evaṃ bahuvidhā yajñā vitatā brahmaṇo mukhe| karmajānviddhi tānsarvānevaṃ jñātvā vimokṣyase||4.32||
Chapter 4 · Verse 33
श्रेयान्द्रव्यमयाद्यज्ञाज्ज्ञानयज्ञः परन्तप। सर्वं कर्माखिलं पार्थ ज्ञाने परिसमाप्यते।।4.33।।
Roman transliteration · उच्चारण
śreyāndravyamayādyajñājjñānayajñaḥ parantapa| sarvaṃ karmākhilaṃ pārtha jñāne parisamāpyate||4.33||
Chapter 4 · Verse 34
तद्विद्धि प्रणिपातेन परिप्रश्नेन सेवया। उपदेक्ष्यन्ति ते ज्ञानं ज्ञानिनस्तत्त्वदर्शिनः।।4.34।।
Roman transliteration · उच्चारण
tadviddhi praṇipātena paripraśnena sevayā| upadekṣyanti te jñānaṃ jñāninastattvadarśinaḥ||4.34||
Chapter 4 · Verse 35
यज्ज्ञात्वा न पुनर्मोहमेवं यास्यसि पाण्डव। येन भूतान्यशेषेण द्रक्ष्यस्यात्मन्यथो मयि।।4.35।।
Roman transliteration · उच्चारण
yajjñātvā na punarmohamevaṃ yāsyasi pāṇḍava| yena bhūtānyaśeṣeṇa drakṣyasyātmanyatho mayi||4.35||
Chapter 4 · Verse 36
अपि चेदसि पापेभ्यः सर्वेभ्यः पापकृत्तमः। सर्वं ज्ञानप्लवेनैव वृजिनं सन्तरिष्यसि।।4.36।।
Roman transliteration · उच्चारण
api cedasi pāpebhyaḥ sarvebhyaḥ pāpakṛttamaḥ| sarvaṃ jñānaplavenaiva vṛjinaṃ santariṣyasi||4.36||
Chapter 4 · Verse 37
यथैधांसि समिद्धोऽग्निर्भस्मसात्कुरुतेऽर्जुन। ज्ञानाग्निः सर्वकर्माणि भस्मसात्कुरुते तथा।।4.37।।
Roman transliteration · उच्चारण
yathaidhāṃsi samiddho’gnirbhasmasātkurute’rjuna| jñānāgniḥ sarvakarmāṇi bhasmasātkurute tathā||4.37||
Chapter 4 · Verse 38
न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते। तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनात्मनि विन्दति।।4.38।।
Roman transliteration · उच्चारण
na hi jñānena sadṛśaṃ pavitramiha vidyate| tatsvayaṃ yogasaṃsiddhaḥ kālenātmani vindati||4.38||
Chapter 4 · Verse 39
श्रद्धावाँल्लभते ज्ञानं तत्परः संयतेन्द्रियः। ज्ञानं लब्ध्वा परां शान्तिमचिरेणाधिगच्छति।।4.39।।
Roman transliteration · उच्चारण
śraddhāvām̐llabhate jñānaṃ tatparaḥ saṃyatendriyaḥ| jñānaṃ labdhvā parāṃ śāntimacireṇādhigacchati||4.39||
Chapter 4 · Verse 40
अज्ञश्चाश्रद्दधानश्च संशयात्मा विनश्यति। नायं लोकोऽस्ति न परो न सुखं संशयात्मनः।।4.40।।
Roman transliteration · उच्चारण
ajñaścāśraddadhānaśca saṃśayātmā vinaśyati| nāyaṃ loko’sti na paro na sukhaṃ saṃśayātmanaḥ||4.40||
Chapter 4 · Verse 41
योगसंन्यस्तकर्माणं ज्ञानसंछिन्नसंशयम्। आत्मवन्तं न कर्माणि निबध्नन्ति धनञ्जय।।4.41।।
Roman transliteration · उच्चारण
yogasaṃnyastakarmāṇaṃ jñānasaṃchinnasaṃśayam| ātmavantaṃ na karmāṇi nibadhnanti dhanañjaya||4.41||
Chapter 4 · Verse 42
तस्मादज्ञानसंभूतं हृत्स्थं ज्ञानासिनाऽऽत्मनः। छित्त्वैनं संशयं योगमातिष्ठोत्तिष्ठ भारत।।4.42।।
Roman transliteration · उच्चारण
tasmādajñānasaṃbhūtaṃ hṛtsthaṃ jñānāsinā’’tmanaḥ| chittvainaṃ saṃśayaṃ yogamātiṣṭhottiṣṭha bhārata||4.42||
Chapter 5 · Verse 1
अर्जुन उवाच संन्यासं कर्मणां कृष्ण पुनर्योगं च शंससि। यच्छ्रेय एतयोरेकं तन्मे ब्रूहि सुनिश्िचतम्।।5.1।।
Roman transliteration · उच्चारण
arjuna uvāca saṃnyāsaṃ karmaṇāṃ kṛṣṇa punaryogaṃ ca śaṃsasi| yacchreya etayorekaṃ tanme brūhi suniśिcatam||5.1||
Chapter 5 · Verse 2
श्री भगवानुवाच संन्यासः कर्मयोगश्च निःश्रेयसकरावुभौ। तयोस्तु कर्मसंन्यासात्कर्मयोगो विशिष्यते।।5.2।।
Roman transliteration · उच्चारण
śrī bhagavānuvāca saṃnyāsaḥ karmayogaśca niḥśreyasakarāvubhau| tayostu karmasaṃnyāsātkarmayogo viśiṣyate||5.2||
Chapter 5 · Verse 3
ज्ञेयः स नित्यसंन्यासी यो न द्वेष्टि न काङ्क्षति। निर्द्वन्द्वो हि महाबाहो सुखं बन्धात्प्रमुच्यते।।5.3।।
Roman transliteration · उच्चारण
jñeyaḥ sa nityasaṃnyāsī yo na dveṣṭi na kāṅkṣati| nirdvandvo hi mahābāho sukhaṃ bandhātpramucyate||5.3||
Chapter 5 · Verse 4
सांख्ययोगौ पृथग्बालाः प्रवदन्ति न पण्डिताः। एकमप्यास्थितः सम्यगुभयोर्विन्दते फलम्।।5.4।।
Roman transliteration · उच्चारण
sāṃkhyayogau pṛthagbālāḥ pravadanti na paṇḍitāḥ| ekamapyāsthitaḥ samyagubhayorvindate phalam||5.4||
Chapter 5 · Verse 5
यत्सांख्यैः प्राप्यते स्थानं तद्योगैरपि गम्यते। एकं सांख्यं च योगं च यः पश्यति स पश्यति।।5.5।।
Roman transliteration · उच्चारण
yatsāṃkhyaiḥ prāpyate sthānaṃ tadyogairapi gamyate| ekaṃ sāṃkhyaṃ ca yogaṃ ca yaḥ paśyati sa paśyati||5.5||
Chapter 5 · Verse 6
संन्यासस्तु महाबाहो दुःखमाप्तुमयोगतः। योगयुक्तो मुनिर्ब्रह्म नचिरेणाधिगच्छति।।5.6।।
Roman transliteration · उच्चारण
saṃnyāsastu mahābāho duḥkhamāptumayogataḥ| yogayukto munirbrahma nacireṇādhigacchati||5.6||
Chapter 5 · Verse 7
योगयुक्तो विशुद्धात्मा विजितात्मा जितेन्द्रियः। सर्वभूतात्मभूतात्मा कुर्वन्नपि न लिप्यते।।5.7।।
Roman transliteration · उच्चारण
yogayukto viśuddhātmā vijitātmā jitendriyaḥ| sarvabhūtātmabhūtātmā kurvannapi na lipyate||5.7||
Chapter 5 · Verse 8
नैव किंचित्करोमीति युक्तो मन्येत तत्त्ववित्। पश्यन् श्रृणवन्स्पृशञ्जिघ्रन्नश्नन्गच्छन्स्वपन् श्वसन्।।5.8।।
Roman transliteration · उच्चारण
naiva kiṃcitkaromīti yukto manyeta tattvavit| paśyan śrṛṇavanspṛśañjighrannaśnangacchansvapan śvasan||5.8||
Chapter 5 · Verse 9
प्रलपन्विसृजन्गृह्णन्नुन्मिषन्निमिषन्नपि। इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेषु वर्तन्त इति धारयन्।।5.9।।
Roman transliteration · उच्चारण
pralapanvisṛjangṛhṇannunmiṣannimiṣannapi| indriyāṇīndriyārtheṣu vartanta iti dhārayan||5.9||
Chapter 5 · Verse 10
ब्रह्मण्याधाय कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा करोति यः। लिप्यते न स पापेन पद्मपत्रमिवाम्भसा।।5.10।।
Roman transliteration · उच्चारण
brahmaṇyādhāya karmāṇi saṅgaṃ tyaktvā karoti yaḥ| lipyate na sa pāpena padmapatramivāmbhasā||5.10||
Chapter 5 · Verse 11
कायेन मनसा बुद्ध्या केवलैरिन्द्रियैरपि। योगिनः कर्म कुर्वन्ति सङ्गं त्यक्त्वाऽऽत्मशुद्धये।।5.11।।
Roman transliteration · उच्चारण
kāyena manasā buddhyā kevalairindriyairapi| yoginaḥ karma kurvanti saṅgaṃ tyaktvā’’tmaśuddhaye||5.11||
Chapter 5 · Verse 12
युक्तः कर्मफलं त्यक्त्वा शान्तिमाप्नोति नैष्ठिकीम्। अयुक्तः कामकारेण फले सक्तो निबध्यते।।5.12।।
Roman transliteration · उच्चारण
yuktaḥ karmaphalaṃ tyaktvā śāntimāpnoti naiṣṭhikīm| ayuktaḥ kāmakāreṇa phale sakto nibadhyate||5.12||
Chapter 5 · Verse 13
सर्वकर्माणि मनसा संन्यस्यास्ते सुखं वशी। नवद्वारे पुरे देही नैव कुर्वन्न कारयन्।।5.13।।
Roman transliteration · उच्चारण
sarvakarmāṇi manasā saṃnyasyāste sukhaṃ vaśī| navadvāre pure dehī naiva kurvanna kārayan||5.13||
Chapter 5 · Verse 14
न कर्तृत्वं न कर्माणि लोकस्य सृजति प्रभुः। न कर्मफलसंयोगं स्वभावस्तु प्रवर्तते।।5.14।।
Roman transliteration · उच्चारण
na kartṛtvaṃ na karmāṇi lokasya sṛjati prabhuḥ| na karmaphalasaṃyogaṃ svabhāvastu pravartate||5.14||
Chapter 5 · Verse 15
नादत्ते कस्यचित्पापं न चैव सुकृतं विभुः। अज्ञानेनावृतं ज्ञानं तेन मुह्यन्ति जन्तवः।।5.15।।
Roman transliteration · उच्चारण
nādatte kasyacitpāpaṃ na caiva sukṛtaṃ vibhuḥ| ajñānenāvṛtaṃ jñānaṃ tena muhyanti jantavaḥ||5.15||
Chapter 5 · Verse 16
ज्ञानेन तु तदज्ञानं येषां नाशितमात्मनः। तेषामादित्यवज्ज्ञानं प्रकाशयति तत्परम्।।5.16।।
Roman transliteration · उच्चारण
jñānena tu tadajñānaṃ yeṣāṃ nāśitamātmanaḥ| teṣāmādityavajjñānaṃ prakāśayati tatparam||5.16||
Chapter 5 · Verse 17
तद्बुद्धयस्तदात्मानस्तन्निष्ठास्तत्परायणाः। गच्छन्त्यपुनरावृत्तिं ज्ञाननिर्धूतकल्मषाः।।5.17।।
Roman transliteration · उच्चारण
tadbuddhayastadātmānastanniṣṭhāstatparāyaṇāḥ| gacchantyapunarāvṛttiṃ jñānanirdhūtakalmaṣāḥ||5.17||
Chapter 5 · Verse 18
विद्याविनयसंपन्ने ब्राह्मणे गवि हस्तिनि। शुनि चैव श्वपाके च पण्डिताः समदर्शिनः।।5.18।।
Roman transliteration · उच्चारण
vidyāvinayasaṃpanne brāhmaṇe gavi hastini| śuni caiva śvapāke ca paṇḍitāḥ samadarśinaḥ||5.18||
Chapter 5 · Verse 19
इहैव तैर्जितः सर्गो येषां साम्ये स्थितं मनः। निर्दोषं हि समं ब्रह्म तस्माद्ब्रह्मणि ते स्थिताः।।5.19।।
Roman transliteration · उच्चारण
ihaiva tairjitaḥ sargo yeṣāṃ sāmye sthitaṃ manaḥ| nirdoṣaṃ hi samaṃ brahma tasmādbrahmaṇi te sthitāḥ||5.19||
Chapter 5 · Verse 20
न प्रहृष्येत्प्रियं प्राप्य नोद्विजेत्प्राप्य चाप्रियम्। स्थिरबुद्धिरसम्मूढो ब्रह्मविद्ब्रह्मणि स्थितः।।5.20।।
Roman transliteration · उच्चारण
na prahṛṣyetpriyaṃ prāpya nodvijetprāpya cāpriyam| sthirabuddhirasammūḍho brahmavidbrahmaṇi sthitaḥ||5.20||
Chapter 5 · Verse 21
बाह्यस्पर्शेष्वसक्तात्मा विन्दत्यात्मनि यत्सुखम्। स ब्रह्मयोगयुक्तात्मा सुखमक्षयमश्नुते।।5.21।।
Roman transliteration · उच्चारण
bāhyasparśeṣvasaktātmā vindatyātmani yatsukham| sa brahmayogayuktātmā sukhamakṣayamaśnute||5.21||
Chapter 5 · Verse 22
ये हि संस्पर्शजा भोगा दुःखयोनय एव ते। आद्यन्तवन्तः कौन्तेय न तेषु रमते बुधः।।5.22।।
Roman transliteration · उच्चारण
ye hi saṃsparśajā bhogā duḥkhayonaya eva te| ādyantavantaḥ kaunteya na teṣu ramate budhaḥ||5.22||
Chapter 5 · Verse 23
शक्नोतीहैव यः सोढुं प्राक्शरीरविमोक्षणात्। कामक्रोधोद्भवं वेगं स युक्तः स सुखी नरः।।5.23।।
Roman transliteration · उच्चारण
śaknotīhaiva yaḥ soḍhuṃ prākśarīravimokṣaṇāt| kāmakrodhodbhavaṃ vegaṃ sa yuktaḥ sa sukhī naraḥ||5.23||
Chapter 5 · Verse 24
योऽन्तःसुखोऽन्तरारामस्तथान्तर्ज्योतिरेव यः। स योगी ब्रह्मनिर्वाणं ब्रह्मभूतोऽधिगच्छति।।5.24।।
Roman transliteration · उच्चारण
yo’ntaḥsukho’ntarārāmastathāntarjyotireva yaḥ| sa yogī brahmanirvāṇaṃ brahmabhūto’dhigacchati||5.24||
Chapter 5 · Verse 25
लभन्ते ब्रह्मनिर्वाणमृषयः क्षीणकल्मषाः। छिन्नद्वैधा यतात्मानः सर्वभूतहिते रताः।।5.25।।
Roman transliteration · उच्चारण
labhante brahmanirvāṇamṛṣayaḥ kṣīṇakalmaṣāḥ| chinnadvaidhā yatātmānaḥ sarvabhūtahite ratāḥ||5.25||
Chapter 5 · Verse 26
कामक्रोधवियुक्तानां यतीनां यतचेतसाम्। अभितो ब्रह्मनिर्वाणं वर्तते विदितात्मनाम्।।5.26।।
Roman transliteration · उच्चारण
kāmakrodhaviyuktānāṃ yatīnāṃ yatacetasām| abhito brahmanirvāṇaṃ vartate viditātmanām||5.26||
Chapter 5 · Verse 27
स्पर्शान्कृत्वा बहिर्बाह्यांश्चक्षुश्चैवान्तरे भ्रुवोः। प्राणापानौ समौ कृत्वा नासाभ्यन्तरचारिणौ।।5.27।।
Roman transliteration · उच्चारण
sparśānkṛtvā bahirbāhyāṃścakṣuścaivāntare bhruvoḥ| prāṇāpānau samau kṛtvā nāsābhyantaracāriṇau||5.27||
Chapter 5 · Verse 28
यतेन्द्रियमनोबुद्धिर्मुनिर्मोक्षपरायणः। विगतेच्छाभयक्रोधो यः सदा मुक्त एव सः।।5.28।।
Roman transliteration · उच्चारण
yatendriyamanobuddhirmunirmokṣaparāyaṇaḥ| vigatecchābhayakrodho yaḥ sadā mukta eva saḥ||5.28||
Chapter 5 · Verse 29
भोक्तारं यज्ञतपसां सर्वलोकमहेश्वरम्। सुहृदं सर्वभूतानां ज्ञात्वा मां शान्तिमृच्छति।।5.29।।
Roman transliteration · उच्चारण
bhoktāraṃ yajñatapasāṃ sarvalokamaheśvaram| suhṛdaṃ sarvabhūtānāṃ jñātvā māṃ śāntimṛcchati||5.29||
Chapter 6 · Verse 1
श्री भगवानुवाच अनाश्रितः कर्मफलं कार्यं कर्म करोति यः। स संन्यासी च योगी च न निरग्निर्न चाक्रियः।।6.1।।
Roman transliteration · उच्चारण
śrī bhagavānuvāca anāśritaḥ karmaphalaṃ kāryaṃ karma karoti yaḥ| sa saṃnyāsī ca yogī ca na niragnirna cākriyaḥ||6.1||
Chapter 6 · Verse 2
यं संन्यासमिति प्राहुर्योगं तं विद्धि पाण्डव। न ह्यसंन्यस्तसङ्कल्पो योगी भवति कश्चन।।6.2।।
Roman transliteration · उच्चारण
yaṃ saṃnyāsamiti prāhuryogaṃ taṃ viddhi pāṇḍava| na hyasaṃnyastasaṅkalpo yogī bhavati kaścana||6.2||
Chapter 6 · Verse 3
आरुरुक्षोर्मुनेर्योगं कर्म कारणमुच्यते। योगारूढस्य तस्यैव शमः कारणमुच्यते।।6.3।।
Roman transliteration · उच्चारण
ārurukṣormuneryogaṃ karma kāraṇamucyate| yogārūḍhasya tasyaiva śamaḥ kāraṇamucyate||6.3||
Chapter 6 · Verse 4
यदा हि नेन्द्रियार्थेषु न कर्मस्वनुषज्जते। सर्वसङ्कल्पसंन्यासी योगारूढस्तदोच्यते।।6.4।।
Roman transliteration · उच्चारण
yadā hi nendriyārtheṣu na karmasvanuṣajjate| sarvasaṅkalpasaṃnyāsī yogārūḍhastadocyate||6.4||
Chapter 6 · Verse 5
उद्धरेदात्मनाऽऽत्मानं नात्मानमवसादयेत्। आत्मैव ह्यात्मनो बन्धुरात्मैव रिपुरात्मनः।।6.5।।
Roman transliteration · उच्चारण
uddharedātmanā’’tmānaṃ nātmānamavasādayet| ātmaiva hyātmano bandhurātmaiva ripurātmanaḥ||6.5||
Chapter 6 · Verse 6
बन्धुरात्माऽऽत्मनस्तस्य येनात्मैवात्मना जितः। अनात्मनस्तु शत्रुत्वे वर्तेतात्मैव शत्रुवत्।।6.6।।
Roman transliteration · उच्चारण
bandhurātmā’’tmanastasya yenātmaivātmanā jitaḥ| anātmanastu śatrutve vartetātmaiva śatruvat||6.6||
Chapter 6 · Verse 7
जितात्मनः प्रशान्तस्य परमात्मा समाहितः। शीतोष्णसुखदुःखेषु तथा मानापमानयोः।।6.7।।
Roman transliteration · उच्चारण
jitātmanaḥ praśāntasya paramātmā samāhitaḥ| śītoṣṇasukhaduḥkheṣu tathā mānāpamānayoḥ||6.7||
Chapter 6 · Verse 8
ज्ञानविज्ञानतृप्तात्मा कूटस्थो विजितेन्द्रियः। युक्त इत्युच्यते योगी समलोष्टाश्मकाञ्चनः।।6.8।।
Roman transliteration · उच्चारण
jñānavijñānatṛptātmā kūṭastho vijitendriyaḥ| yukta ityucyate yogī samaloṣṭāśmakāñcanaḥ||6.8||
Chapter 6 · Verse 9
सुहृन्मित्रार्युदासीनमध्यस्थद्वेष्यबन्धुषु। साधुष्वपि च पापेषु समबुद्धिर्विशिष्यते।।6.9।।
Roman transliteration · उच्चारण
suhṛnmitrāryudāsīnamadhyasthadveṣyabandhuṣu| sādhuṣvapi ca pāpeṣu samabuddhirviśiṣyate||6.9||
Chapter 6 · Verse 10
योगी युञ्जीत सततमात्मानं रहसि स्थितः। एकाकी यतचित्तात्मा निराशीरपरिग्रहः।।6.10।।
Roman transliteration · उच्चारण
yogī yuñjīta satatamātmānaṃ rahasi sthitaḥ| ekākī yatacittātmā nirāśīraparigrahaḥ||6.10||
Chapter 6 · Verse 11
शुचौ देशे प्रतिष्ठाप्य स्थिरमासनमात्मनः। नात्युच्छ्रितं नातिनीचं चैलाजिनकुशोत्तरम्।।6.11।।
Roman transliteration · उच्चारण
śucau deśe pratiṣṭhāpya sthiramāsanamātmanaḥ| nātyucchritaṃ nātinīcaṃ cailājinakuśottaram||6.11||
Chapter 6 · Verse 12
तत्रैकाग्रं मनः कृत्वा यतचित्तेन्द्रियक्रियः। उपविश्यासने युञ्ज्याद्योगमात्मविशुद्धये।।6.12।।
Roman transliteration · उच्चारण
tatraikāgraṃ manaḥ kṛtvā yatacittendriyakriyaḥ| upaviśyāsane yuñjyādyogamātmaviśuddhaye||6.12||
Chapter 6 · Verse 13
समं कायशिरोग्रीवं धारयन्नचलं स्थिरः। संप्रेक्ष्य नासिकाग्रं स्वं दिशश्चानवलोकयन्।।6.13।।
Roman transliteration · उच्चारण
samaṃ kāyaśirogrīvaṃ dhārayannacalaṃ sthiraḥ| saṃprekṣya nāsikāgraṃ svaṃ diśaścānavalokayan||6.13||
Chapter 6 · Verse 14
प्रशान्तात्मा विगतभीर्ब्रह्मचारिव्रते स्थितः। मनः संयम्य मच्चित्तो युक्त आसीत मत्परः।।6.14।।
Roman transliteration · उच्चारण
praśāntātmā vigatabhīrbrahmacārivrate sthitaḥ| manaḥ saṃyamya maccitto yukta āsīta matparaḥ||6.14||
Chapter 6 · Verse 15
युञ्जन्नेवं सदाऽऽत्मानं योगी नियतमानसः। शान्तिं निर्वाणपरमां मत्संस्थामधिगच्छति।।6.15।।
Roman transliteration · उच्चारण
yuñjannevaṃ sadā’’tmānaṃ yogī niyatamānasaḥ| śāntiṃ nirvāṇaparamāṃ matsaṃsthāmadhigacchati||6.15||
Chapter 6 · Verse 16
नात्यश्नतस्तु योगोऽस्ति न चैकान्तमनश्नतः। न चातिस्वप्नशीलस्य जाग्रतो नैव चार्जुन।।6.16।।
Roman transliteration · उच्चारण
nātyaśnatastu yogo’sti na caikāntamanaśnataḥ| na cātisvapnaśīlasya jāgrato naiva cārjuna||6.16||
Chapter 6 · Verse 17
युक्ताहारविहारस्य युक्तचेष्टस्य कर्मसु। युक्तस्वप्नावबोधस्य योगो भवति दुःखहा।।6.17।।
Roman transliteration · उच्चारण
yuktāhāravihārasya yuktaceṣṭasya karmasu| yuktasvapnāvabodhasya yogo bhavati duḥkhahā||6.17||
Chapter 6 · Verse 18
यदा विनियतं चित्तमात्मन्येवावतिष्ठते। निःस्पृहः सर्वकामेभ्यो युक्त इत्युच्यते तदा।।6.18।।
Roman transliteration · उच्चारण
yadā viniyataṃ cittamātmanyevāvatiṣṭhate| niḥspṛhaḥ sarvakāmebhyo yukta ityucyate tadā||6.18||
Chapter 6 · Verse 19
यथा दीपो निवातस्थो नेङ्गते सोपमा स्मृता। योगिनो यतचित्तस्य युञ्जतो योगमात्मनः।।6.19।।
Roman transliteration · उच्चारण
yathā dīpo nivātastho neṅgate sopamā smṛtā| yogino yatacittasya yuñjato yogamātmanaḥ||6.19||
Chapter 6 · Verse 20
यत्रोपरमते चित्तं निरुद्धं योगसेवया। यत्र चैवात्मनाऽऽत्मानं पश्यन्नात्मनि तुष्यति।।6.20।।
Roman transliteration · उच्चारण
yatroparamate cittaṃ niruddhaṃ yogasevayā| yatra caivātmanā’’tmānaṃ paśyannātmani tuṣyati||6.20||
Chapter 6 · Verse 21
सुखमात्यन्तिकं यत्तद्बुद्धिग्राह्यमतीन्द्रियम्। वेत्ति यत्र न चैवायं स्थितश्चलति तत्त्वतः।।6.21।।
Roman transliteration · उच्चारण
sukhamātyantikaṃ yattadbuddhigrāhyamatīndriyam| vetti yatra na caivāyaṃ sthitaścalati tattvataḥ||6.21||
Chapter 6 · Verse 22
यं लब्ध्वा चापरं लाभं मन्यते नाधिकं ततः। यस्मिन्स्थितो न दुःखेन गुरुणापि विचाल्यते।।6.22।।
Roman transliteration · उच्चारण
yaṃ labdhvā cāparaṃ lābhaṃ manyate nādhikaṃ tataḥ| yasminsthito na duḥkhena guruṇāpi vicālyate||6.22||
Chapter 6 · Verse 23
तं विद्याद् दुःखसंयोगवियोगं योगसंज्ञितम्। स निश्चयेन योक्तव्यो योगोऽनिर्विण्णचेतसा।।6.23।।
Roman transliteration · उच्चारण
taṃ vidyād duḥkhasaṃyogaviyogaṃ yogasaṃjñitam| sa niścayena yoktavyo yogo’nirviṇṇacetasā||6.23||
Chapter 6 · Verse 24
सङ्कल्पप्रभवान्कामांस्त्यक्त्वा सर्वानशेषतः। मनसैवेन्द्रियग्रामं विनियम्य समन्ततः।।6.24।।
Roman transliteration · उच्चारण
saṅkalpaprabhavānkāmāṃstyaktvā sarvānaśeṣataḥ| manasaivendriyagrāmaṃ viniyamya samantataḥ||6.24||
Chapter 6 · Verse 25
शनैः शनैरुपरमेद् बुद्ध्या धृतिगृहीतया। आत्मसंस्थं मनः कृत्वा न किञ्चिदपि चिन्तयेत्।।6.25।।
Roman transliteration · उच्चारण
śanaiḥ śanairuparamed buddhyā dhṛtigṛhītayā| ātmasaṃsthaṃ manaḥ kṛtvā na kiñcidapi cintayet||6.25||
Chapter 6 · Verse 26
यतो यतो निश्चरति मनश्चञ्चलमस्थिरम्। ततस्ततो नियम्यैतदात्मन्येव वशं नयेत्।।6.26।।
Roman transliteration · उच्चारण
yato yato niścarati manaścañcalamasthiram| tatastato niyamyaitadātmanyeva vaśaṃ nayet||6.26||
Chapter 6 · Verse 27
प्रशान्तमनसं ह्येनं योगिनं सुखमुत्तमम्। उपैति शान्तरजसं ब्रह्मभूतमकल्मषम्।।6.27।।
Roman transliteration · उच्चारण
praśāntamanasaṃ hyenaṃ yoginaṃ sukhamuttamam| upaiti śāntarajasaṃ brahmabhūtamakalmaṣam||6.27||
Chapter 6 · Verse 28
युञ्जन्नेवं सदाऽऽत्मानं योगी विगतकल्मषः। सुखेन ब्रह्मसंस्पर्शमत्यन्तं सुखमश्नुते।।6.28।।
Roman transliteration · उच्चारण
yuñjannevaṃ sadā’’tmānaṃ yogī vigatakalmaṣaḥ| sukhena brahmasaṃsparśamatyantaṃ sukhamaśnute||6.28||
Chapter 6 · Verse 29
सर्वभूतस्थमात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि। ईक्षते योगयुक्तात्मा सर्वत्र समदर्शनः।।6.29।।
Roman transliteration · उच्चारण
sarvabhūtasthamātmānaṃ sarvabhūtāni cātmani| īkṣate yogayuktātmā sarvatra samadarśanaḥ||6.29||
Chapter 6 · Verse 30
यो मां पश्यति सर्वत्र सर्वं च मयि पश्यति। तस्याहं न प्रणश्यामि स च मे न प्रणश्यति।।6.30।।
Roman transliteration · उच्चारण
yo māṃ paśyati sarvatra sarvaṃ ca mayi paśyati| tasyāhaṃ na praṇaśyāmi sa ca me na praṇaśyati||6.30||
Chapter 6 · Verse 31
सर्वभूतस्थितं यो मां भजत्येकत्वमास्थितः। सर्वथा वर्तमानोऽपि स योगी मयि वर्तते।।6.31।।
Roman transliteration · उच्चारण
sarvabhūtasthitaṃ yo māṃ bhajatyekatvamāsthitaḥ| sarvathā vartamāno’pi sa yogī mayi vartate||6.31||
Chapter 6 · Verse 32
आत्मौपम्येन सर्वत्र समं पश्यति योऽर्जुन। सुखं वा यदि वा दुःखं सः योगी परमो मतः।।6.32।।
Roman transliteration · उच्चारण
ātmaupamyena sarvatra samaṃ paśyati yo’rjuna| sukhaṃ vā yadi vā duḥkhaṃ saḥ yogī paramo mataḥ||6.32||
Chapter 6 · Verse 33
अर्जुन उवाच योऽयं योगस्त्वया प्रोक्तः साम्येन मधुसूदन। एतस्याहं न पश्यामि चञ्चलत्वात् स्थितिं स्थिराम्।।6.33।।
Roman transliteration · उच्चारण
arjuna uvāca yo’yaṃ yogastvayā proktaḥ sāmyena madhusūdana| etasyāhaṃ na paśyāmi cañcalatvāt sthitiṃ sthirām||6.33||
Chapter 6 · Verse 34
चञ्चलं हि मनः कृष्ण प्रमाथि बलवद्दृढम्। तस्याहं निग्रहं मन्ये वायोरिव सुदुष्करम्।।6.34।।
Roman transliteration · उच्चारण
cañcalaṃ hi manaḥ kṛṣṇa pramāthi balavaddṛḍham| tasyāhaṃ nigrahaṃ manye vāyoriva suduṣkaram||6.34||
Chapter 6 · Verse 35
श्री भगवानुवाच असंशयं महाबाहो मनो दुर्निग्रहं चलं। अभ्यासेन तु कौन्तेय वैराग्येण च गृह्यते।।6.35।।
Roman transliteration · उच्चारण
śrī bhagavānuvāca asaṃśayaṃ mahābāho mano durnigrahaṃ calaṃ| abhyāsena tu kaunteya vairāgyeṇa ca gṛhyate||6.35||
Chapter 6 · Verse 36
असंयतात्मना योगो दुष्प्राप इति मे मतिः। वश्यात्मना तु यतता शक्योऽवाप्तुमुपायतः।।6.36।।
Roman transliteration · उच्चारण
asaṃyatātmanā yogo duṣprāpa iti me matiḥ| vaśyātmanā tu yatatā śakyo’vāptumupāyataḥ||6.36||
Chapter 6 · Verse 37
अर्जुन उवाच अयतिः श्रद्धयोपेतो योगाच्चलितमानसः। अप्राप्य योगसंसिद्धिं कां गतिं कृष्ण गच्छति।।6.37।।
Roman transliteration · उच्चारण
arjuna uvāca ayatiḥ śraddhayopeto yogāccalitamānasaḥ| aprāpya yogasaṃsiddhiṃ kāṃ gatiṃ kṛṣṇa gacchati||6.37||
Chapter 6 · Verse 38
कच्चिन्नोभयविभ्रष्टश्छिन्नाभ्रमिव नश्यति। अप्रतिष्ठो महाबाहो विमूढो ब्रह्मणः पथि।।6.38।।
Roman transliteration · उच्चारण
kaccinnobhayavibhraṣṭaśchinnābhramiva naśyati| apratiṣṭho mahābāho vimūḍho brahmaṇaḥ pathi||6.38||
Chapter 6 · Verse 39
एतन्मे संशयं कृष्ण छेत्तुमर्हस्यशेषतः। त्वदन्यः संशयस्यास्य छेत्ता न ह्युपपद्यते।।6.39।।
Roman transliteration · उच्चारण
etanme saṃśayaṃ kṛṣṇa chettumarhasyaśeṣataḥ| tvadanyaḥ saṃśayasyāsya chettā na hyupapadyate||6.39||
Chapter 6 · Verse 40
श्री भगवानुवाच पार्थ नैवेह नामुत्र विनाशस्तस्य विद्यते। नहि कल्याणकृत्कश्िचद्दुर्गतिं तात गच्छति।।6.40।।
Roman transliteration · उच्चारण
śrī bhagavānuvāca pārtha naiveha nāmutra vināśastasya vidyate| nahi kalyāṇakṛtkaśिcaddurgatiṃ tāta gacchati||6.40||
Chapter 6 · Verse 41
प्राप्य पुण्यकृतां लोकानुषित्वा शाश्वतीः समाः। शुचीनां श्रीमतां गेहे योगभ्रष्टोऽभिजायते।।6.41।।
Roman transliteration · उच्चारण
prāpya puṇyakṛtāṃ lokānuṣitvā śāśvatīḥ samāḥ| śucīnāṃ śrīmatāṃ gehe yogabhraṣṭo’bhijāyate||6.41||
Chapter 6 · Verse 42
अथवा योगिनामेव कुले भवति धीमताम्। एतद्धि दुर्लभतरं लोके जन्म यदीदृशम्।।6.42।।
Roman transliteration · उच्चारण
athavā yogināmeva kule bhavati dhīmatām| etaddhi durlabhataraṃ loke janma yadīdṛśam||6.42||
Chapter 6 · Verse 43
तत्र तं बुद्धिसंयोगं लभते पौर्वदेहिकम्। यतते च ततो भूयः संसिद्धौ कुरुनन्दन।।6.43।।
Roman transliteration · उच्चारण
tatra taṃ buddhisaṃyogaṃ labhate paurvadehikam| yatate ca tato bhūyaḥ saṃsiddhau kurunandana||6.43||
Chapter 6 · Verse 44
पूर्वाभ्यासेन तेनैव ह्रियते ह्यवशोऽपि सः। जिज्ञासुरपि योगस्य शब्दब्रह्मातिवर्तते।।6.44।।
Roman transliteration · उच्चारण
pūrvābhyāsena tenaiva hriyate hyavaśo’pi saḥ| jijñāsurapi yogasya śabdabrahmātivartate||6.44||
Chapter 6 · Verse 45
प्रयत्नाद्यतमानस्तु योगी संशुद्धकिल्बिषः। अनेकजन्मसंसिद्धस्ततो याति परां गतिम्।।6.45।।
Roman transliteration · उच्चारण
prayatnādyatamānastu yogī saṃśuddhakilbiṣaḥ| anekajanmasaṃsiddhastato yāti parāṃ gatim||6.45||
Chapter 6 · Verse 46
तपस्विभ्योऽधिको योगी ज्ञानिभ्योऽपि मतोऽधिकः। कर्मिभ्यश्चाधिको योगी तस्माद्योगी भवार्जुन।।6.46।।
Roman transliteration · उच्चारण
tapasvibhyo’dhiko yogī jñānibhyo’pi mato’dhikaḥ| karmibhyaścādhiko yogī tasmādyogī bhavārjuna||6.46||
Chapter 6 · Verse 47
योगिनामपि सर्वेषां मद्गतेनान्तरात्मना। श्रद्धावान्भजते यो मां स मे युक्ततमो मतः।।6.47।।
Roman transliteration · उच्चारण
yogināmapi sarveṣāṃ madgatenāntarātmanā| śraddhāvānbhajate yo māṃ sa me yuktatamo mataḥ||6.47||
Chapter 7 · Verse 1
श्री भगवानुवाच मय्यासक्तमनाः पार्थ योगं युञ्जन्मदाश्रयः। असंशयं समग्रं मां यथा ज्ञास्यसि तच्छृणु।।7.1।।
Roman transliteration · उच्चारण
śrī bhagavānuvāca mayyāsaktamanāḥ pārtha yogaṃ yuñjanmadāśrayaḥ| asaṃśayaṃ samagraṃ māṃ yathā jñāsyasi tacchṛṇu||7.1||
Chapter 7 · Verse 2
ज्ञानं तेऽहं सविज्ञानमिदं वक्ष्याम्यशेषतः। यज्ज्ञात्वा नेह भूयोऽन्यज्ज्ञातव्यमवशिष्यते।।7.2।।
Roman transliteration · उच्चारण
jñānaṃ te’haṃ savijñānamidaṃ vakṣyāmyaśeṣataḥ| yajjñātvā neha bhūyo’nyajjñātavyamavaśiṣyate||7.2||
Chapter 7 · Verse 3
मनुष्याणां सहस्रेषु कश्िचद्यतति सिद्धये। यततामपि सिद्धानां कश्िचन्मां वेत्ति तत्त्वतः।।7.3।।
Roman transliteration · उच्चारण
manuṣyāṇāṃ sahasreṣu kaśिcadyatati siddhaye| yatatāmapi siddhānāṃ kaśिcanmāṃ vetti tattvataḥ||7.3||
Chapter 7 · Verse 4
भूमिरापोऽनलो वायुः खं मनो बुद्धिरेव च। अहङ्कार इतीयं मे भिन्ना प्रकृतिरष्टधा।।7.4।।
Roman transliteration · उच्चारण
bhūmirāpo’nalo vāyuḥ khaṃ mano buddhireva ca| ahaṅkāra itīyaṃ me bhinnā prakṛtiraṣṭadhā||7.4||
Chapter 7 · Verse 5
अपरेयमितस्त्वन्यां प्रकृतिं विद्धि मे पराम्। जीवभूतां महाबाहो ययेदं धार्यते जगत्।।7.5।।
Roman transliteration · उच्चारण
apareyamitastvanyāṃ prakṛtiṃ viddhi me parām| jīvabhūtāṃ mahābāho yayedaṃ dhāryate jagat||7.5||
Chapter 7 · Verse 6
एतद्योनीनि भूतानि सर्वाणीत्युपधारय। अहं कृत्स्नस्य जगतः प्रभवः प्रलयस्तथा।।7.6।।
Roman transliteration · उच्चारण
etadyonīni bhūtāni sarvāṇītyupadhāraya| ahaṃ kṛtsnasya jagataḥ prabhavaḥ pralayastathā||7.6||
Chapter 7 · Verse 7
मत्तः परतरं नान्यत्किञ्चिदस्ति धनञ्जय। मयि सर्वमिदं प्रोतं सूत्रे मणिगणा इव।।7.7।।
Roman transliteration · उच्चारण
mattaḥ parataraṃ nānyatkiñcidasti dhanañjaya| mayi sarvamidaṃ protaṃ sūtre maṇigaṇā iva||7.7||
Chapter 7 · Verse 8
रसोऽहमप्सु कौन्तेय प्रभास्मि शशिसूर्ययोः। प्रणवः सर्ववेदेषु शब्दः खे पौरुषं नृषु।।7.8।।
Roman transliteration · उच्चारण
raso’hamapsu kaunteya prabhāsmi śaśisūryayoḥ| praṇavaḥ sarvavedeṣu śabdaḥ khe pauruṣaṃ nṛṣu||7.8||
Chapter 7 · Verse 9
पुण्यो गन्धः पृथिव्यां च तेजश्चास्मि विभावसौ। जीवनं सर्वभूतेषु तपश्चास्मि तपस्विषु।।7.9।।
Roman transliteration · उच्चारण
puṇyo gandhaḥ pṛthivyāṃ ca tejaścāsmi vibhāvasau| jīvanaṃ sarvabhūteṣu tapaścāsmi tapasviṣu||7.9||
Chapter 7 · Verse 10
बीजं मां सर्वभूतानां विद्धि पार्थ सनातनम्। बुद्धिर्बुद्धिमतामस्मि तेजस्तेजस्विनामहम्।।7.10।।
Roman transliteration · उच्चारण
bījaṃ māṃ sarvabhūtānāṃ viddhi pārtha sanātanam| buddhirbuddhimatāmasmi tejastejasvināmaham||7.10||
Chapter 7 · Verse 11
बलं बलवतां चाहं कामरागविवर्जितम्। धर्माविरुद्धो भूतेषु कामोऽस्मि भरतर्षभ।।7.11।।
Roman transliteration · उच्चारण
balaṃ balavatāṃ cāhaṃ kāmarāgavivarjitam| dharmāviruddho bhūteṣu kāmo’smi bharatarṣabha||7.11||
Chapter 7 · Verse 12
ये चैव सात्त्विका भावा राजसास्तामसाश्च ये। मत्त एवेति तान्विद्धि नत्वहं तेषु ते मयि।।7.12।।
Roman transliteration · उच्चारण
ye caiva sāttvikā bhāvā rājasāstāmasāśca ye| matta eveti tānviddhi natvahaṃ teṣu te mayi||7.12||
Chapter 7 · Verse 13
त्रिभिर्गुणमयैर्भावैरेभिः सर्वमिदं जगत्। मोहितं नाभिजानाति मामेभ्यः परमव्ययम्।।7.13।।
Roman transliteration · उच्चारण
tribhirguṇamayairbhāvairebhiḥ sarvamidaṃ jagat| mohitaṃ nābhijānāti māmebhyaḥ paramavyayam||7.13||
Chapter 7 · Verse 14
दैवी ह्येषा गुणमयी मम माया दुरत्यया। मामेव ये प्रपद्यन्ते मायामेतां तरन्ति ते।।7.14।।
Roman transliteration · उच्चारण
daivī hyeṣā guṇamayī mama māyā duratyayā| māmeva ye prapadyante māyāmetāṃ taranti te||7.14||
Chapter 7 · Verse 15
न मां दुष्कृतिनो मूढाः प्रपद्यन्ते नराधमाः। माययापहृतज्ञाना आसुरं भावमाश्रिताः।।7.15।।
Roman transliteration · उच्चारण
na māṃ duṣkṛtino mūḍhāḥ prapadyante narādhamāḥ| māyayāpahṛtajñānā āsuraṃ bhāvamāśritāḥ||7.15||
Chapter 7 · Verse 16
चतुर्विधा भजन्ते मां जनाः सुकृतिनोऽर्जुन। आर्तो जिज्ञासुरर्थार्थी ज्ञानी च भरतर्षभ।।7.16।।
Roman transliteration · उच्चारण
caturvidhā bhajante māṃ janāḥ sukṛtino’rjuna| ārto jijñāsurarthārthī jñānī ca bharatarṣabha||7.16||
Chapter 7 · Verse 17
तेषां ज्ञानी नित्ययुक्त एकभक्ितर्विशिष्यते। प्रियो हि ज्ञानिनोऽत्यर्थमहं स च मम प्रियः।।7.17।।
Roman transliteration · उच्चारण
teṣāṃ jñānī nityayukta ekabhakिtarviśiṣyate| priyo hi jñānino’tyarthamahaṃ sa ca mama priyaḥ||7.17||
Chapter 7 · Verse 18
उदाराः सर्व एवैते ज्ञानी त्वात्मैव मे मतम्। आस्थितः स हि युक्तात्मा मामेवानुत्तमां गतिम्।।7.18।।
Roman transliteration · उच्चारण
udārāḥ sarva evaite jñānī tvātmaiva me matam| āsthitaḥ sa hi yuktātmā māmevānuttamāṃ gatim||7.18||
Chapter 7 · Verse 19
बहूनां जन्मनामन्ते ज्ञानवान्मां प्रपद्यते। वासुदेवः सर्वमिति स महात्मा सुदुर्लभः।।7.19।।
Roman transliteration · उच्चारण
bahūnāṃ janmanāmante jñānavānmāṃ prapadyate| vāsudevaḥ sarvamiti sa mahātmā sudurlabhaḥ||7.19||
Chapter 7 · Verse 20
कामैस्तैस्तैर्हृतज्ञानाः प्रपद्यन्तेऽन्यदेवताः। तं तं नियममास्थाय प्रकृत्या नियताः स्वया।।7.20।।
Roman transliteration · उच्चारण
kāmaistaistairhṛtajñānāḥ prapadyante’nyadevatāḥ| taṃ taṃ niyamamāsthāya prakṛtyā niyatāḥ svayā||7.20||
Chapter 7 · Verse 21
यो यो यां यां तनुं भक्तः श्रद्धयार्चितुमिच्छति। तस्य तस्याचलां श्रद्धां तामेव विदधाम्यहम्।।7.21।।
Roman transliteration · उच्चारण
yo yo yāṃ yāṃ tanuṃ bhaktaḥ śraddhayārcitumicchati| tasya tasyācalāṃ śraddhāṃ tāmeva vidadhāmyaham||7.21||
Chapter 7 · Verse 22
स तया श्रद्धया युक्तस्तस्याराधनमीहते। लभते च ततः कामान्मयैव विहितान् हि तान्।।7.22।।
Roman transliteration · उच्चारण
sa tayā śraddhayā yuktastasyārādhanamīhate| labhate ca tataḥ kāmānmayaiva vihitān hi tān||7.22||
Chapter 7 · Verse 23
अन्तवत्तु फलं तेषां तद्भवत्यल्पमेधसाम्। देवान्देवयजो यान्ति मद्भक्ता यान्ति मामपि।।7.23।।
Roman transliteration · उच्चारण
antavattu phalaṃ teṣāṃ tadbhavatyalpamedhasām| devāndevayajo yānti madbhaktā yānti māmapi||7.23||
Chapter 7 · Verse 24
अव्यक्तं व्यक्ितमापन्नं मन्यन्ते मामबुद्धयः। परं भावमजानन्तो ममाव्ययमनुत्तमम्।।7.24।।
Roman transliteration · उच्चारण
avyaktaṃ vyakिtamāpannaṃ manyante māmabuddhayaḥ| paraṃ bhāvamajānanto mamāvyayamanuttamam||7.24||
Chapter 7 · Verse 25
नाहं प्रकाशः सर्वस्य योगमायासमावृतः। मूढोऽयं नाभिजानाति लोको मामजमव्ययम्।।7.25।।
Roman transliteration · उच्चारण
nāhaṃ prakāśaḥ sarvasya yogamāyāsamāvṛtaḥ| mūḍho’yaṃ nābhijānāti loko māmajamavyayam||7.25||
Chapter 7 · Verse 26
वेदाहं समतीतानि वर्तमानानि चार्जुन। भविष्याणि च भूतानि मां तु वेद न कश्चन।।7.26।।
Roman transliteration · उच्चारण
vedāhaṃ samatītāni vartamānāni cārjuna| bhaviṣyāṇi ca bhūtāni māṃ tu veda na kaścana||7.26||
Chapter 7 · Verse 27
इच्छाद्वेषसमुत्थेन द्वन्द्वमोहेन भारत। सर्वभूतानि संमोहं सर्गे यान्ति परन्तप।।7.27।।
Roman transliteration · उच्चारण
icchādveṣasamutthena dvandvamohena bhārata| sarvabhūtāni saṃmohaṃ sarge yānti parantapa||7.27||
Chapter 7 · Verse 28
येषां त्वन्तगतं पापं जनानां पुण्यकर्मणाम्। ते द्वन्द्वमोहनिर्मुक्ता भजन्ते मां दृढव्रताः।।7.28।।
Roman transliteration · उच्चारण
yeṣāṃ tvantagataṃ pāpaṃ janānāṃ puṇyakarmaṇām| te dvandvamohanirmuktā bhajante māṃ dṛḍhavratāḥ||7.28||
Chapter 7 · Verse 29
जरामरणमोक्षाय मामाश्रित्य यतन्ति ये। ते ब्रह्म तद्विदुः कृत्स्नमध्यात्मं कर्म चाखिलम्।।7.29।।
Roman transliteration · उच्चारण
jarāmaraṇamokṣāya māmāśritya yatanti ye| te brahma tadviduḥ kṛtsnamadhyātmaṃ karma cākhilam||7.29||
Chapter 7 · Verse 30
साधिभूताधिदैवं मां साधियज्ञं च ये विदुः। प्रयाणकालेऽपि च मां ते विदुर्युक्तचेतसः।।7.30।।
Roman transliteration · उच्चारण
sādhibhūtādhidaivaṃ māṃ sādhiyajñaṃ ca ye viduḥ| prayāṇakāle’pi ca māṃ te viduryuktacetasaḥ||7.30||
Chapter 8 · Verse 1
अर्जुन उवाच किं तद्ब्रह्म किमध्यात्मं किं कर्म पुरुषोत्तम। अधिभूतं च किं प्रोक्तमधिदैवं किमुच्यते।।8.1।।
Roman transliteration · उच्चारण
arjuna uvāca kiṃ tadbrahma kimadhyātmaṃ kiṃ karma puruṣottama| adhibhūtaṃ ca kiṃ proktamadhidaivaṃ kimucyate||8.1||
Chapter 8 · Verse 2
अधियज्ञः कथं कोऽत्र देहेऽस्मिन्मधुसूदन। प्रयाणकाले च कथं ज्ञेयोऽसि नियतात्मभिः।।8.2।।
Roman transliteration · उच्चारण
adhiyajñaḥ kathaṃ ko’tra dehe’sminmadhusūdana| prayāṇakāle ca kathaṃ jñeyo’si niyatātmabhiḥ||8.2||
Chapter 8 · Verse 3
श्री भगवानुवाच अक्षरं ब्रह्म परमं स्वभावोऽध्यात्ममुच्यते। भूतभावोद्भवकरो विसर्गः कर्मसंज्ञितः।।8.3।।
Roman transliteration · उच्चारण
śrī bhagavānuvāca akṣaraṃ brahma paramaṃ svabhāvo’dhyātmamucyate| bhūtabhāvodbhavakaro visargaḥ karmasaṃjñitaḥ||8.3||
Chapter 8 · Verse 4
अधिभूतं क्षरो भावः पुरुषश्चाधिदैवतम्। अधियज्ञोऽहमेवात्र देहे देहभृतां वर।।8.4।।
Roman transliteration · उच्चारण
adhibhūtaṃ kṣaro bhāvaḥ puruṣaścādhidaivatam| adhiyajño’hamevātra dehe dehabhṛtāṃ vara||8.4||
Chapter 8 · Verse 5
अन्तकाले च मामेव स्मरन्मुक्त्वा कलेवरम्। यः प्रयाति स मद्भावं याति नास्त्यत्र संशयः।।8.5।।
Roman transliteration · उच्चारण
antakāle ca māmeva smaranmuktvā kalevaram| yaḥ prayāti sa madbhāvaṃ yāti nāstyatra saṃśayaḥ||8.5||
Chapter 8 · Verse 6
यं यं वापि स्मरन्भावं त्यजत्यन्ते कलेवरम्। तं तमेवैति कौन्तेय सदा तद्भावभावितः।।8.6।।
Roman transliteration · उच्चारण
yaṃ yaṃ vāpi smaranbhāvaṃ tyajatyante kalevaram| taṃ tamevaiti kaunteya sadā tadbhāvabhāvitaḥ||8.6||
Chapter 8 · Verse 7
तस्मात्सर्वेषु कालेषु मामनुस्मर युध्य च। मय्यर्पितमनोबुद्धिर्मामेवैष्यस्यसंशयम्।।8.7।।
Roman transliteration · उच्चारण
tasmātsarveṣu kāleṣu māmanusmara yudhya ca| mayyarpitamanobuddhirmāmevaiṣyasyasaṃśayam||8.7||
Chapter 8 · Verse 8
अभ्यासयोगयुक्तेन चेतसा नान्यगामिना। परमं पुरुषं दिव्यं याति पार्थानुचिन्तयन्।।8.8।।
Roman transliteration · उच्चारण
abhyāsayogayuktena cetasā nānyagāminā| paramaṃ puruṣaṃ divyaṃ yāti pārthānucintayan||8.8||
Chapter 8 · Verse 9
कविं पुराणमनुशासितार मणोरणीयांसमनुस्मरेद्यः। सर्वस्य धातारमचिन्त्यरूप मादित्यवर्णं तमसः परस्तात्।।8.9।।
Roman transliteration · उच्चारण
kaviṃ purāṇamanuśāsitāra maṇoraṇīyāṃsamanusmaredyaḥ| sarvasya dhātāramacintyarūpa mādityavarṇaṃ tamasaḥ parastāt||8.9||
Chapter 8 · Verse 10
प्रयाणकाले मनसाऽचलेन भक्त्या युक्तो योगबलेन चैव। भ्रुवोर्मध्ये प्राणमावेश्य सम्यक् स तं परं पुरुषमुपैति दिव्यम्।।8.10।।
Roman transliteration · उच्चारण
prayāṇakāle manasā’calena bhaktyā yukto yogabalena caiva| bhruvormadhye prāṇamāveśya samyak sa taṃ paraṃ puruṣamupaiti divyam||8.10||
Chapter 8 · Verse 11
यदक्षरं वेदविदो वदन्ति विशन्ति यद्यतयो वीतरागाः। यदिच्छन्तो ब्रह्मचर्यं चरन्ति तत्ते पदं संग्रहेण प्रवक्ष्ये।।8.11।।
Roman transliteration · उच्चारण
yadakṣaraṃ vedavido vadanti viśanti yadyatayo vītarāgāḥ| yadicchanto brahmacaryaṃ caranti tatte padaṃ saṃgraheṇa pravakṣye||8.11||
Chapter 8 · Verse 12
सर्वद्वाराणि संयम्य मनो हृदि निरुध्य च। मूर्ध्न्याधायात्मनः प्राणमास्थितो योगधारणाम्।।8.12।।
Roman transliteration · उच्चारण
sarvadvārāṇi saṃyamya mano hṛdi nirudhya ca| mūrdhnyādhāyātmanaḥ prāṇamāsthito yogadhāraṇām||8.12||
Chapter 8 · Verse 13
ओमित्येकाक्षरं ब्रह्म व्याहरन्मामनुस्मरन्। यः प्रयाति त्यजन्देहं स याति परमां गतिम्।।8.13।।
Roman transliteration · उच्चारण
omityekākṣaraṃ brahma vyāharanmāmanusmaran| yaḥ prayāti tyajandehaṃ sa yāti paramāṃ gatim||8.13||
Chapter 8 · Verse 14
अनन्यचेताः सततं यो मां स्मरति नित्यशः। तस्याहं सुलभः पार्थ नित्ययुक्तस्य योगिनः।।8.14।।
Roman transliteration · उच्चारण
ananyacetāḥ satataṃ yo māṃ smarati nityaśaḥ| tasyāhaṃ sulabhaḥ pārtha nityayuktasya yoginaḥ||8.14||
Chapter 8 · Verse 15
मामुपेत्य पुनर्जन्म दुःखालयमशाश्वतम्। नाप्नुवन्ति महात्मानः संसिद्धिं परमां गताः।।8.15।।
Roman transliteration · उच्चारण
māmupetya punarjanma duḥkhālayamaśāśvatam| nāpnuvanti mahātmānaḥ saṃsiddhiṃ paramāṃ gatāḥ||8.15||
Chapter 8 · Verse 16
आब्रह्मभुवनाल्लोकाः पुनरावर्तिनोऽर्जुन। मामुपेत्य तु कौन्तेय पुनर्जन्म न विद्यते।।8.16।।
Roman transliteration · उच्चारण
ābrahmabhuvanāllokāḥ punarāvartino’rjuna| māmupetya tu kaunteya punarjanma na vidyate||8.16||
Chapter 8 · Verse 17
सहस्रयुगपर्यन्तमहर्यद्ब्रह्मणो विदुः। रात्रिं युगसहस्रान्तां तेऽहोरात्रविदो जनाः।।8.17।।
Roman transliteration · उच्चारण
sahasrayugaparyantamaharyadbrahmaṇo viduḥ| rātriṃ yugasahasrāntāṃ te’horātravido janāḥ||8.17||
Chapter 8 · Verse 18
अव्यक्ताद्व्यक्तयः सर्वाः प्रभवन्त्यहरागमे। रात्र्यागमे प्रलीयन्ते तत्रैवाव्यक्तसंज्ञके।।8.18।।
Roman transliteration · उच्चारण
avyaktādvyaktayaḥ sarvāḥ prabhavantyaharāgame| rātryāgame pralīyante tatraivāvyaktasaṃjñake||8.18||
Chapter 8 · Verse 19
भूतग्रामः स एवायं भूत्वा भूत्वा प्रलीयते। रात्र्यागमेऽवशः पार्थ प्रभवत्यहरागमे।।8.19।।
Roman transliteration · उच्चारण
bhūtagrāmaḥ sa evāyaṃ bhūtvā bhūtvā pralīyate| rātryāgame’vaśaḥ pārtha prabhavatyaharāgame||8.19||
Chapter 8 · Verse 20
परस्तस्मात्तु भावोऽन्योऽव्यक्तोऽव्यक्तात्सनातनः। यः स सर्वेषु भूतेषु नश्यत्सु न विनश्यति।।8.20।।
Roman transliteration · उच्चारण
parastasmāttu bhāvo’nyo’vyakto’vyaktātsanātanaḥ| yaḥ sa sarveṣu bhūteṣu naśyatsu na vinaśyati||8.20||
Chapter 8 · Verse 21
अव्यक्तोऽक्षर इत्युक्तस्तमाहुः परमां गतिम्। यं प्राप्य न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम।।8.21।।
Roman transliteration · उच्चारण
avyakto’kṣara ityuktastamāhuḥ paramāṃ gatim| yaṃ prāpya na nivartante taddhāma paramaṃ mama||8.21||
Chapter 8 · Verse 22
पुरुषः स परः पार्थ भक्त्या लभ्यस्त्वनन्यया। यस्यान्तःस्थानि भूतानि येन सर्वमिदं ततम्।।8.22।।
Roman transliteration · उच्चारण
puruṣaḥ sa paraḥ pārtha bhaktyā labhyastvananyayā| yasyāntaḥsthāni bhūtāni yena sarvamidaṃ tatam||8.22||
Chapter 8 · Verse 23
यत्र काले त्वनावृत्तिमावृत्तिं चैव योगिनः। प्रयाता यान्ति तं कालं वक्ष्यामि भरतर्षभ।।8.23।।
Roman transliteration · उच्चारण
yatra kāle tvanāvṛttimāvṛttiṃ caiva yoginaḥ| prayātā yānti taṃ kālaṃ vakṣyāmi bharatarṣabha||8.23||
Chapter 8 · Verse 24
अग्निर्ज्योतिरहः शुक्लः षण्मासा उत्तरायणम्। तत्र प्रयाता गच्छन्ति ब्रह्म ब्रह्मविदो जनाः।।8.24।।
Roman transliteration · उच्चारण
agnirjyotirahaḥ śuklaḥ ṣaṇmāsā uttarāyaṇam| tatra prayātā gacchanti brahma brahmavido janāḥ||8.24||
Chapter 8 · Verse 25
धूमो रात्रिस्तथा कृष्णः षण्मासा दक्षिणायनम्। तत्र चान्द्रमसं ज्योतिर्योगी प्राप्य निवर्तते।।8.25।।
Roman transliteration · उच्चारण
dhūmo rātristathā kṛṣṇaḥ ṣaṇmāsā dakṣiṇāyanam| tatra cāndramasaṃ jyotiryogī prāpya nivartate||8.25||
Chapter 8 · Verse 26
शुक्लकृष्णे गती ह्येते जगतः शाश्वते मते। एकया यात्यनावृत्तिमन्ययाऽऽवर्तते पुनः।।8.26।।
Roman transliteration · उच्चारण
śuklakṛṣṇe gatī hyete jagataḥ śāśvate mate| ekayā yātyanāvṛttimanyayā’’vartate punaḥ||8.26||
Chapter 8 · Verse 27
नैते सृती पार्थ जानन्योगी मुह्यति कश्चन। तस्मात्सर्वेषु कालेषु योगयुक्तो भवार्जुन।।8.27।।
Roman transliteration · उच्चारण
naite sṛtī pārtha jānanyogī muhyati kaścana| tasmātsarveṣu kāleṣu yogayukto bhavārjuna||8.27||
Chapter 8 · Verse 28
वेदेषु यज्ञेषु तपःसु चैव दानेषु यत्पुण्यफलं प्रदिष्टम्। अत्येति तत्सर्वमिदं विदित्वा योगी परं स्थानमुपैति चाद्यम्।।8.28।।
Roman transliteration · उच्चारण
vedeṣu yajñeṣu tapaḥsu caiva dāneṣu yatpuṇyaphalaṃ pradiṣṭam| atyeti tatsarvamidaṃ viditvā yogī paraṃ sthānamupaiti cādyam||8.28||
Chapter 9 · Verse 1
श्री भगवानुवाच इदं तु ते गुह्यतमं प्रवक्ष्याम्यनसूयवे। ज्ञानं विज्ञानसहितं यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽशुभात्।।9.1।।
Roman transliteration · उच्चारण
śrī bhagavānuvāca idaṃ tu te guhyatamaṃ pravakṣyāmyanasūyave| jñānaṃ vijñānasahitaṃ yajjñātvā mokṣyase’śubhāt||9.1||
Chapter 9 · Verse 2
राजविद्या राजगुह्यं पवित्रमिदमुत्तमम्। प्रत्यक्षावगमं धर्म्यं सुसुखं कर्तुमव्ययम्।।9.2।।
Roman transliteration · उच्चारण
rājavidyā rājaguhyaṃ pavitramidamuttamam| pratyakṣāvagamaṃ dharmyaṃ susukhaṃ kartumavyayam||9.2||
Chapter 9 · Verse 3
अश्रद्दधानाः पुरुषा धर्मस्यास्य परन्तप। अप्राप्य मां निवर्तन्ते मृत्युसंसारवर्त्मनि।।9.3।।
Roman transliteration · उच्चारण
aśraddadhānāḥ puruṣā dharmasyāsya parantapa| aprāpya māṃ nivartante mṛtyusaṃsāravartmani||9.3||
Chapter 9 · Verse 4
मया ततमिदं सर्वं जगदव्यक्तमूर्तिना। मत्स्थानि सर्वभूतानि न चाहं तेष्ववस्थितः।।9.4।।
Roman transliteration · उच्चारण
mayā tatamidaṃ sarvaṃ jagadavyaktamūrtinā| matsthāni sarvabhūtāni na cāhaṃ teṣvavasthitaḥ||9.4||
Chapter 9 · Verse 5
न च मत्स्थानि भूतानि पश्य मे योगमैश्वरम्। भूतभृन्न च भूतस्थो ममात्मा भूतभावनः।।9.5।।
Roman transliteration · उच्चारण
na ca matsthāni bhūtāni paśya me yogamaiśvaram| bhūtabhṛnna ca bhūtastho mamātmā bhūtabhāvanaḥ||9.5||
Chapter 9 · Verse 6
यथाऽऽकाशस्थितो नित्यं वायुः सर्वत्रगो महान्। तथा सर्वाणि भूतानि मत्स्थानीत्युपधारय।।9.6।।
Roman transliteration · उच्चारण
yathā’’kāśasthito nityaṃ vāyuḥ sarvatrago mahān| tathā sarvāṇi bhūtāni matsthānītyupadhāraya||9.6||
Chapter 9 · Verse 7
सर्वभूतानि कौन्तेय प्रकृतिं यान्ति मामिकाम्। कल्पक्षये पुनस्तानि कल्पादौ विसृजाम्यहम्।।9.7।।
Roman transliteration · उच्चारण
sarvabhūtāni kaunteya prakṛtiṃ yānti māmikām| kalpakṣaye punastāni kalpādau visṛjāmyaham||9.7||
Chapter 9 · Verse 8
प्रकृतिं स्वामवष्टभ्य विसृजामि पुनः पुनः। भूतग्राममिमं कृत्स्नमवशं प्रकृतेर्वशात्।।9.8।।
Roman transliteration · उच्चारण
prakṛtiṃ svāmavaṣṭabhya visṛjāmi punaḥ punaḥ| bhūtagrāmamimaṃ kṛtsnamavaśaṃ prakṛtervaśāt||9.8||
Chapter 9 · Verse 9
न च मां तानि कर्माणि निबध्नन्ति धनञ्जय। उदासीनवदासीनमसक्तं तेषु कर्मसु।।9.9।।
Roman transliteration · उच्चारण
na ca māṃ tāni karmāṇi nibadhnanti dhanañjaya| udāsīnavadāsīnamasaktaṃ teṣu karmasu||9.9||
Chapter 9 · Verse 10
मयाऽध्यक्षेण प्रकृतिः सूयते सचराचरम्। हेतुनाऽनेन कौन्तेय जगद्विपरिवर्तते।।9.10।।
Roman transliteration · उच्चारण
mayā’dhyakṣeṇa prakṛtiḥ sūyate sacarācaram| hetunā’nena kaunteya jagadviparivartate||9.10||
Chapter 9 · Verse 11
अवजानन्ति मां मूढा मानुषीं तनुमाश्रितम्। परं भावमजानन्तो मम भूतमहेश्वरम्।।9.11।।
Roman transliteration · उच्चारण
avajānanti māṃ mūḍhā mānuṣīṃ tanumāśritam| paraṃ bhāvamajānanto mama bhūtamaheśvaram||9.11||
Chapter 9 · Verse 12
मोघाशा मोघकर्माणो मोघज्ञाना विचेतसः। राक्षसीमासुरीं चैव प्रकृतिं मोहिनीं श्रिताः।।9.12।।
Roman transliteration · उच्चारण
moghāśā moghakarmāṇo moghajñānā vicetasaḥ| rākṣasīmāsurīṃ caiva prakṛtiṃ mohinīṃ śritāḥ||9.12||
Chapter 9 · Verse 13
महात्मानस्तु मां पार्थ दैवीं प्रकृतिमाश्रिताः। भजन्त्यनन्यमनसो ज्ञात्वा भूतादिमव्ययम्।।9.13।।
Roman transliteration · उच्चारण
mahātmānastu māṃ pārtha daivīṃ prakṛtimāśritāḥ| bhajantyananyamanaso jñātvā bhūtādimavyayam||9.13||
Chapter 9 · Verse 14
सततं कीर्तयन्तो मां यतन्तश्च दृढव्रताः। नमस्यन्तश्च मां भक्त्या नित्ययुक्ता उपासते।।9.14।।
Roman transliteration · उच्चारण
satataṃ kīrtayanto māṃ yatantaśca dṛḍhavratāḥ| namasyantaśca māṃ bhaktyā nityayuktā upāsate||9.14||
Chapter 9 · Verse 15
ज्ञानयज्ञेन चाप्यन्ये यजन्तो मामुपासते। एकत्वेन पृथक्त्वेन बहुधा विश्वतोमुखम्।।9.15।।
Roman transliteration · उच्चारण
jñānayajñena cāpyanye yajanto māmupāsate| ekatvena pṛthaktvena bahudhā viśvatomukham||9.15||
Chapter 9 · Verse 16
अहं क्रतुरहं यज्ञः स्वधाऽहमहमौषधम्। मंत्रोऽहमहमेवाज्यमहमग्निरहं हुतम्।।9.16।।
Roman transliteration · उच्चारण
ahaṃ kraturahaṃ yajñaḥ svadhā’hamahamauṣadham| maṃtro’hamahamevājyamahamagnirahaṃ hutam||9.16||
Chapter 9 · Verse 17
पिताऽहमस्य जगतो माता धाता पितामहः। वेद्यं पवित्रमोंकार ऋक् साम यजुरेव च।।9.17।।
Roman transliteration · उच्चारण
pitā’hamasya jagato mātā dhātā pitāmahaḥ| vedyaṃ pavitramoṃkāra ṛk sāma yajureva ca||9.17||
Chapter 9 · Verse 18
गतिर्भर्ता प्रभुः साक्षी निवासः शरणं सुहृत्। प्रभवः प्रलयः स्थानं निधानं बीजमव्ययम्।।9.18।।
Roman transliteration · उच्चारण
gatirbhartā prabhuḥ sākṣī nivāsaḥ śaraṇaṃ suhṛt| prabhavaḥ pralayaḥ sthānaṃ nidhānaṃ bījamavyayam||9.18||
Chapter 9 · Verse 19
तपाम्यहमहं वर्षं निगृह्णाम्युत्सृजामि च। अमृतं चैव मृत्युश्च सदसच्चाहमर्जुन।।9.19।।
Roman transliteration · उच्चारण
tapāmyahamahaṃ varṣaṃ nigṛhṇāmyutsṛjāmi ca| amṛtaṃ caiva mṛtyuśca sadasaccāhamarjuna||9.19||
Chapter 9 · Verse 20
त्रैविद्या मां सोमपाः पूतपापा यज्ञैरिष्ट्वा स्वर्गतिं प्रार्थयन्ते। ते पुण्यमासाद्य सुरेन्द्रलोक मश्नन्ति दिव्यान्दिवि देवभोगान्।।9.20।।
Roman transliteration · उच्चारण
traividyā māṃ somapāḥ pūtapāpā yajñairiṣṭvā svargatiṃ prārthayante| te puṇyamāsādya surendraloka maśnanti divyāndivi devabhogān||9.20||
Chapter 9 · Verse 21
ते तं भुक्त्वा स्वर्गलोकं विशालं क्षीणे पुण्ये मर्त्यलोकं विशन्ति। एव त्रयीधर्ममनुप्रपन्ना गतागतं कामकामा लभन्ते।।9.21।।
Roman transliteration · उच्चारण
te taṃ bhuktvā svargalokaṃ viśālaṃ kṣīṇe puṇye martyalokaṃ viśanti| eva trayīdharmamanuprapannā gatāgataṃ kāmakāmā labhante||9.21||
Chapter 9 · Verse 22
अनन्याश्चिन्तयन्तो मां ये जनाः पर्युपासते। तेषां नित्याभियुक्तानां योगक्षेमं वहाम्यहम्।।9.22।।
Roman transliteration · उच्चारण
ananyāścintayanto māṃ ye janāḥ paryupāsate| teṣāṃ nityābhiyuktānāṃ yogakṣemaṃ vahāmyaham||9.22||
Chapter 9 · Verse 23
येऽप्यन्यदेवता भक्ता यजन्ते श्रद्धयाऽन्विताः। तेऽपि मामेव कौन्तेय यजन्त्यविधिपूर्वकम्।।9.23।।
Roman transliteration · उच्चारण
ye’pyanyadevatā bhaktā yajante śraddhayā’nvitāḥ| te’pi māmeva kaunteya yajantyavidhipūrvakam||9.23||
Chapter 9 · Verse 24
अहं हि सर्वयज्ञानां भोक्ता च प्रभुरेव च। न तु मामभिजानन्ति तत्त्वेनातश्च्यवन्ति ते।।9.24।।
Roman transliteration · उच्चारण
ahaṃ hi sarvayajñānāṃ bhoktā ca prabhureva ca| na tu māmabhijānanti tattvenātaścyavanti te||9.24||
Chapter 9 · Verse 25
यान्ति देवव्रता देवान् पितृ़न्यान्ति पितृव्रताः। भूतानि यान्ति भूतेज्या यान्ति मद्याजिनोऽपि माम्।।9.25।।
Roman transliteration · उच्चारण
yānti devavratā devān pitṛnyānti pitṛvratāḥ| bhūtāni yānti bhūtejyā yānti madyājino’pi mām||9.25||
Chapter 9 · Verse 26
पत्रं पुष्पं फलं तोयं यो मे भक्त्या प्रयच्छति। तदहं भक्त्युपहृतमश्नामि प्रयतात्मनः।।9.26।।
Roman transliteration · उच्चारण
patraṃ puṣpaṃ phalaṃ toyaṃ yo me bhaktyā prayacchati| tadahaṃ bhaktyupahṛtamaśnāmi prayatātmanaḥ||9.26||
Chapter 9 · Verse 27
यत्करोषि यदश्नासि यज्जुहोषि ददासि यत्। यत्तपस्यसि कौन्तेय तत्कुरुष्व मदर्पणम्।।9.27।।
Roman transliteration · उच्चारण
yatkaroṣi yadaśnāsi yajjuhoṣi dadāsi yat| yattapasyasi kaunteya tatkuruṣva madarpaṇam||9.27||
Chapter 9 · Verse 28
शुभाशुभफलैरेवं मोक्ष्यसे कर्मबन्धनैः। संन्यासयोगयुक्तात्मा विमुक्तो मामुपैष्यसि।।9.28।।
Roman transliteration · उच्चारण
śubhāśubhaphalairevaṃ mokṣyase karmabandhanaiḥ| saṃnyāsayogayuktātmā vimukto māmupaiṣyasi||9.28||
Chapter 9 · Verse 29
समोऽहं सर्वभूतेषु न मे द्वेष्योऽस्ति न प्रियः। ये भजन्ति तु मां भक्त्या मयि ते तेषु चाप्यहम्।।9.29।।
Roman transliteration · उच्चारण
samo’haṃ sarvabhūteṣu na me dveṣyo’sti na priyaḥ| ye bhajanti tu māṃ bhaktyā mayi te teṣu cāpyaham||9.29||
Chapter 9 · Verse 30
अपि चेत्सुदुराचारो भजते मामनन्यभाक्। साधुरेव स मन्तव्यः सम्यग्व्यवसितो हि सः।।9.30।।
Roman transliteration · उच्चारण
api cetsudurācāro bhajate māmananyabhāk| sādhureva sa mantavyaḥ samyagvyavasito hi saḥ||9.30||
Chapter 9 · Verse 31
क्षिप्रं भवति धर्मात्मा शश्वच्छान्तिं निगच्छति। कौन्तेय प्रतिजानीहि न मे भक्तः प्रणश्यति।।9.31।।
Roman transliteration · उच्चारण
kṣipraṃ bhavati dharmātmā śaśvacchāntiṃ nigacchati| kaunteya pratijānīhi na me bhaktaḥ praṇaśyati||9.31||
Chapter 9 · Verse 32
मां हि पार्थ व्यपाश्रित्य येऽपि स्युः पापयोनयः। स्त्रियो वैश्यास्तथा शूद्रास्तेऽपि यान्ति परां गतिम्।।9.32।।
Roman transliteration · उच्चारण
māṃ hi pārtha vyapāśritya ye’pi syuḥ pāpayonayaḥ| striyo vaiśyāstathā śūdrāste’pi yānti parāṃ gatim||9.32||
Chapter 9 · Verse 33
किं पुनर्ब्राह्मणाः पुण्या भक्ता राजर्षयस्तथा। अनित्यमसुखं लोकमिमं प्राप्य भजस्व माम्।।9.33।।
Roman transliteration · उच्चारण
kiṃ punarbrāhmaṇāḥ puṇyā bhaktā rājarṣayastathā| anityamasukhaṃ lokamimaṃ prāpya bhajasva mām||9.33||
Chapter 9 · Verse 34
मन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु। मामेवैष्यसि युक्त्वैवमात्मानं मत्परायणः।।9.34।।
Roman transliteration · उच्चारण
manmanā bhava madbhakto madyājī māṃ namaskuru| māmevaiṣyasi yuktvaivamātmānaṃ matparāyaṇaḥ||9.34||
Chapter 10 · Verse 1
श्री भगवानुवाच भूय एव महाबाहो श्रृणु मे परमं वचः। यत्तेऽहं प्रीयमाणाय वक्ष्यामि हितकाम्यया।।10.1।।
Roman transliteration · उच्चारण
śrī bhagavānuvāca bhūya eva mahābāho śrṛṇu me paramaṃ vacaḥ| yatte’haṃ prīyamāṇāya vakṣyāmi hitakāmyayā||10.1||
Chapter 10 · Verse 2
न मे विदुः सुरगणाः प्रभवं न महर्षयः। अहमादिर्हि देवानां महर्षीणां च सर्वशः।।10.2।।
Roman transliteration · उच्चारण
na me viduḥ suragaṇāḥ prabhavaṃ na maharṣayaḥ| ahamādirhi devānāṃ maharṣīṇāṃ ca sarvaśaḥ||10.2||
Chapter 10 · Verse 3
यो मामजमनादिं च वेत्ति लोकमहेश्वरम्। असम्मूढः स मर्त्येषु सर्वपापैः प्रमुच्यते।।10.3।।
Roman transliteration · उच्चारण
yo māmajamanādiṃ ca vetti lokamaheśvaram| asammūḍhaḥ sa martyeṣu sarvapāpaiḥ pramucyate||10.3||
Chapter 10 · Verse 4
बुद्धिर्ज्ञानमसंमोहः क्षमा सत्यं दमः शमः। सुखं दुःखं भवोऽभावो भयं चाभयमेव च।।10.4।।
Roman transliteration · उच्चारण
buddhirjñānamasaṃmohaḥ kṣamā satyaṃ damaḥ śamaḥ| sukhaṃ duḥkhaṃ bhavo’bhāvo bhayaṃ cābhayameva ca||10.4||
Chapter 10 · Verse 5
अहिंसा समता तुष्टिस्तपो दानं यशोऽयशः। भवन्ति भावा भूतानां मत्त एव पृथग्विधाः।।10.5।।
Roman transliteration · उच्चारण
ahiṃsā samatā tuṣṭistapo dānaṃ yaśo’yaśaḥ| bhavanti bhāvā bhūtānāṃ matta eva pṛthagvidhāḥ||10.5||
Chapter 10 · Verse 6
महर्षयः सप्त पूर्वे चत्वारो मनवस्तथा। मद्भावा मानसा जाता येषां लोक इमाः प्रजाः।।10.6।।
Roman transliteration · उच्चारण
maharṣayaḥ sapta pūrve catvāro manavastathā| madbhāvā mānasā jātā yeṣāṃ loka imāḥ prajāḥ||10.6||
Chapter 10 · Verse 7
एतां विभूतिं योगं च मम यो वेत्ति तत्त्वतः। सोऽविकम्पेन योगेन युज्यते नात्र संशयः।।10.7।।
Roman transliteration · उच्चारण
etāṃ vibhūtiṃ yogaṃ ca mama yo vetti tattvataḥ| so’vikampena yogena yujyate nātra saṃśayaḥ||10.7||
Chapter 10 · Verse 8
अहं सर्वस्य प्रभवो मत्तः सर्वं प्रवर्तते। इति मत्वा भजन्ते मां बुधा भावसमन्विताः।।10.8।।
Roman transliteration · उच्चारण
ahaṃ sarvasya prabhavo mattaḥ sarvaṃ pravartate| iti matvā bhajante māṃ budhā bhāvasamanvitāḥ||10.8||
Chapter 10 · Verse 9
मच्चित्ता मद्गतप्राणा बोधयन्तः परस्परम्। कथयन्तश्च मां नित्यं तुष्यन्ति च रमन्ति च।।10.9।।
Roman transliteration · उच्चारण
maccittā madgataprāṇā bodhayantaḥ parasparam| kathayantaśca māṃ nityaṃ tuṣyanti ca ramanti ca||10.9||
Chapter 10 · Verse 10
तेषां सततयुक्तानां भजतां प्रीतिपूर्वकम्। ददामि बुद्धियोगं तं येन मामुपयान्ति ते।।10.10।।
Roman transliteration · उच्चारण
teṣāṃ satatayuktānāṃ bhajatāṃ prītipūrvakam| dadāmi buddhiyogaṃ taṃ yena māmupayānti te||10.10||
Chapter 10 · Verse 11
तेषामेवानुकम्पार्थमहमज्ञानजं तमः। नाशयाम्यात्मभावस्थो ज्ञानदीपेन भास्वता।।10.11।।
Roman transliteration · उच्चारण
teṣāmevānukampārthamahamajñānajaṃ tamaḥ| nāśayāmyātmabhāvastho jñānadīpena bhāsvatā||10.11||
Chapter 10 · Verse 12
अर्जुन उवाच परं ब्रह्म परं धाम पवित्रं परमं भवान्। पुरुषं शाश्वतं दिव्यमादिदेवमजं विभुम्।।10.12।।
Roman transliteration · उच्चारण
arjuna uvāca paraṃ brahma paraṃ dhāma pavitraṃ paramaṃ bhavān| puruṣaṃ śāśvataṃ divyamādidevamajaṃ vibhum||10.12||
Chapter 10 · Verse 13
आहुस्त्वामृषयः सर्वे देवर्षिर्नारदस्तथा। असितो देवलो व्यासः स्वयं चैव ब्रवीषि मे।।10.13।।
Roman transliteration · उच्चारण
āhustvāmṛṣayaḥ sarve devarṣirnāradastathā| asito devalo vyāsaḥ svayaṃ caiva bravīṣi me||10.13||
Chapter 10 · Verse 14
सर्वमेतदृतं मन्ये यन्मां वदसि केशव। न हि ते भगवन् व्यक्ितं विदुर्देवा न दानवाः।।10.14।।
Roman transliteration · उच्चारण
sarvametadṛtaṃ manye yanmāṃ vadasi keśava| na hi te bhagavan vyakिtaṃ vidurdevā na dānavāḥ||10.14||
Chapter 10 · Verse 15
स्वयमेवात्मनाऽत्मानं वेत्थ त्वं पुरुषोत्तम। भूतभावन भूतेश देवदेव जगत्पते।।10.15।।
Roman transliteration · उच्चारण
svayamevātmanā’tmānaṃ vettha tvaṃ puruṣottama| bhūtabhāvana bhūteśa devadeva jagatpate||10.15||
Chapter 10 · Verse 16
वक्तुमर्हस्यशेषेण दिव्या ह्यात्मविभूतयः। याभिर्विभूतिभिर्लोकानिमांस्त्वं व्याप्य तिष्ठसि।।10.16।।
Roman transliteration · उच्चारण
vaktumarhasyaśeṣeṇa divyā hyātmavibhūtayaḥ| yābhirvibhūtibhirlokānimāṃstvaṃ vyāpya tiṣṭhasi||10.16||
Chapter 10 · Verse 17
कथं विद्यामहं योगिंस्त्वां सदा परिचिन्तयन्। केषु केषु च भावेषु चिन्त्योऽसि भगवन्मया।।10.17।।
Roman transliteration · उच्चारण
kathaṃ vidyāmahaṃ yogiṃstvāṃ sadā paricintayan| keṣu keṣu ca bhāveṣu cintyo’si bhagavanmayā||10.17||
Chapter 10 · Verse 18
विस्तरेणात्मनो योगं विभूतिं च जनार्दन। भूयः कथय तृप्तिर्हि श्रृण्वतो नास्ति मेऽमृतम्।।10.18।।
Roman transliteration · उच्चारण
vistareṇātmano yogaṃ vibhūtiṃ ca janārdana| bhūyaḥ kathaya tṛptirhi śrṛṇvato nāsti me’mṛtam||10.18||
Chapter 10 · Verse 19
श्री भगवानुवाच हन्त ते कथयिष्यामि दिव्या ह्यात्मविभूतयः। प्राधान्यतः कुरुश्रेष्ठ नास्त्यन्तो विस्तरस्य मे।।10.19।।
Roman transliteration · उच्चारण
śrī bhagavānuvāca hanta te kathayiṣyāmi divyā hyātmavibhūtayaḥ| prādhānyataḥ kuruśreṣṭha nāstyanto vistarasya me||10.19||
Chapter 10 · Verse 20
अहमात्मा गुडाकेश सर्वभूताशयस्थितः। अहमादिश्च मध्यं च भूतानामन्त एव च।।10.20।।
Roman transliteration · उच्चारण
ahamātmā guḍākeśa sarvabhūtāśayasthitaḥ| ahamādiśca madhyaṃ ca bhūtānāmanta eva ca||10.20||
Chapter 10 · Verse 21
आदित्यानामहं विष्णुर्ज्योतिषां रविरंशुमान्। मरीचिर्मरुतामस्मि नक्षत्राणामहं शशी।।10.21।।
Roman transliteration · उच्चारण
ādityānāmahaṃ viṣṇurjyotiṣāṃ raviraṃśumān| marīcirmarutāmasmi nakṣatrāṇāmahaṃ śaśī||10.21||
Chapter 10 · Verse 22
वेदानां सामवेदोऽस्मि देवानामस्मि वासवः। इन्द्रियाणां मनश्चास्मि भूतानामस्मि चेतना।।10.22।।
Roman transliteration · उच्चारण
vedānāṃ sāmavedo’smi devānāmasmi vāsavaḥ| indriyāṇāṃ manaścāsmi bhūtānāmasmi cetanā||10.22||
Chapter 10 · Verse 23
रुद्राणां शङ्करश्चास्मि वित्तेशो यक्षरक्षसाम्। वसूनां पावकश्चास्मि मेरुः शिखरिणामहम्।।10.23।।
Roman transliteration · उच्चारण
rudrāṇāṃ śaṅkaraścāsmi vitteśo yakṣarakṣasām| vasūnāṃ pāvakaścāsmi meruḥ śikhariṇāmaham||10.23||
Chapter 10 · Verse 24
पुरोधसां च मुख्यं मां विद्धि पार्थ बृहस्पतिम्। सेनानीनामहं स्कन्दः सरसामस्मि सागरः।।10.24।।
Roman transliteration · उच्चारण
purodhasāṃ ca mukhyaṃ māṃ viddhi pārtha bṛhaspatim| senānīnāmahaṃ skandaḥ sarasāmasmi sāgaraḥ||10.24||
Chapter 10 · Verse 25
महर्षीणां भृगुरहं गिरामस्म्येकमक्षरम्। यज्ञानां जपयज्ञोऽस्मि स्थावराणां हिमालयः।।10.25।।
Roman transliteration · उच्चारण
maharṣīṇāṃ bhṛgurahaṃ girāmasmyekamakṣaram| yajñānāṃ japayajño’smi sthāvarāṇāṃ himālayaḥ||10.25||
Chapter 10 · Verse 26
अश्वत्थः सर्ववृक्षाणां देवर्षीणां च नारदः। गन्धर्वाणां चित्ररथः सिद्धानां कपिलो मुनिः।।10.26।।
Roman transliteration · उच्चारण
aśvatthaḥ sarvavṛkṣāṇāṃ devarṣīṇāṃ ca nāradaḥ| gandharvāṇāṃ citrarathaḥ siddhānāṃ kapilo muniḥ||10.26||
Chapter 10 · Verse 27
उच्चैःश्रवसमश्वानां विद्धि माममृतोद्भवम्। ऐरावतं गजेन्द्राणां नराणां च नराधिपम्।।10.27।।
Roman transliteration · उच्चारण
uccaiḥśravasamaśvānāṃ viddhi māmamṛtodbhavam| airāvataṃ gajendrāṇāṃ narāṇāṃ ca narādhipam||10.27||
Chapter 10 · Verse 28
आयुधानामहं वज्रं धेनूनामस्मि कामधुक्। प्रजनश्चास्मि कन्दर्पः सर्पाणामस्मि वासुकिः।।10.28।।
Roman transliteration · उच्चारण
āyudhānāmahaṃ vajraṃ dhenūnāmasmi kāmadhuk| prajanaścāsmi kandarpaḥ sarpāṇāmasmi vāsukiḥ||10.28||
Chapter 10 · Verse 29
अनन्तश्चास्मि नागानां वरुणो यादसामहम्। पितृ़णामर्यमा चास्मि यमः संयमतामहम्।।10.29।।
Roman transliteration · उच्चारण
anantaścāsmi nāgānāṃ varuṇo yādasāmaham| pitṛṇāmaryamā cāsmi yamaḥ saṃyamatāmaham||10.29||
Chapter 10 · Verse 30
प्रह्लादश्चास्मि दैत्यानां कालः कलयतामहम्। मृगाणां च मृगेन्द्रोऽहं वैनतेयश्च पक्षिणाम्।।10.30।।
Roman transliteration · उच्चारण
prahlādaścāsmi daityānāṃ kālaḥ kalayatāmaham| mṛgāṇāṃ ca mṛgendro’haṃ vainateyaśca pakṣiṇām||10.30||
Chapter 10 · Verse 31
पवनः पवतामस्मि रामः शस्त्रभृतामहम्। झषाणां मकरश्चास्मि स्रोतसामस्मि जाह्नवी।।10.31।।
Roman transliteration · उच्चारण
pavanaḥ pavatāmasmi rāmaḥ śastrabhṛtāmaham| jhaṣāṇāṃ makaraścāsmi srotasāmasmi jāhnavī||10.31||
Chapter 10 · Verse 32
सर्गाणामादिरन्तश्च मध्यं चैवाहमर्जुन। अध्यात्मविद्या विद्यानां वादः प्रवदतामहम्।।10.32।।
Roman transliteration · उच्चारण
sargāṇāmādirantaśca madhyaṃ caivāhamarjuna| adhyātmavidyā vidyānāṃ vādaḥ pravadatāmaham||10.32||
Chapter 10 · Verse 33
अक्षराणामकारोऽस्मि द्वन्द्वः सामासिकस्य च। अहमेवाक्षयः कालो धाताऽहं विश्वतोमुखः।।10.33।।
Roman transliteration · उच्चारण
akṣarāṇāmakāro’smi dvandvaḥ sāmāsikasya ca| ahamevākṣayaḥ kālo dhātā’haṃ viśvatomukhaḥ||10.33||
Chapter 10 · Verse 34
मृत्युः सर्वहरश्चाहमुद्भवश्च भविष्यताम्। कीर्तिः श्रीर्वाक्च नारीणां स्मृतिर्मेधा धृतिः क्षमा।।10.34।।
Roman transliteration · उच्चारण
mṛtyuḥ sarvaharaścāhamudbhavaśca bhaviṣyatām| kīrtiḥ śrīrvākca nārīṇāṃ smṛtirmedhā dhṛtiḥ kṣamā||10.34||
Chapter 10 · Verse 35
बृहत्साम तथा साम्नां गायत्री छन्दसामहम्। मासानां मार्गशीर्षोऽहमृतूनां कुसुमाकरः।।10.35।।
Roman transliteration · उच्चारण
bṛhatsāma tathā sāmnāṃ gāyatrī chandasāmaham| māsānāṃ mārgaśīrṣo’hamṛtūnāṃ kusumākaraḥ||10.35||
Chapter 10 · Verse 36
द्यूतं छलयतामस्मि तेजस्तेजस्विनामहम्। जयोऽस्मि व्यवसायोऽस्मि सत्त्वं सत्त्ववतामहम्।।10.36।।
Roman transliteration · उच्चारण
dyūtaṃ chalayatāmasmi tejastejasvināmaham| jayo’smi vyavasāyo’smi sattvaṃ sattvavatāmaham||10.36||
Chapter 10 · Verse 37
वृष्णीनां वासुदेवोऽस्मि पाण्डवानां धनंजयः। मुनीनामप्यहं व्यासः कवीनामुशना कविः।।10.37।।
Roman transliteration · उच्चारण
vṛṣṇīnāṃ vāsudevo’smi pāṇḍavānāṃ dhanaṃjayaḥ| munīnāmapyahaṃ vyāsaḥ kavīnāmuśanā kaviḥ||10.37||
Chapter 10 · Verse 38
दण्डो दमयतामस्मि नीतिरस्मि जिगीषताम्। मौनं चैवास्मि गुह्यानां ज्ञानं ज्ञानवतामहम्।।10.38।।
Roman transliteration · उच्चारण
daṇḍo damayatāmasmi nītirasmi jigīṣatām| maunaṃ caivāsmi guhyānāṃ jñānaṃ jñānavatāmaham||10.38||
Chapter 10 · Verse 39
यच्चापि सर्वभूतानां बीजं तदहमर्जुन। न तदस्ति विना यत्स्यान्मया भूतं चराचरम्।।10.39।।
Roman transliteration · उच्चारण
yaccāpi sarvabhūtānāṃ bījaṃ tadahamarjuna| na tadasti vinā yatsyānmayā bhūtaṃ carācaram||10.39||
Chapter 10 · Verse 40
नान्तोऽस्ति मम दिव्यानां विभूतीनां परंतप। एष तूद्देशतः प्रोक्तो विभूतेर्विस्तरो मया।।10.40।।
Roman transliteration · उच्चारण
nānto’sti mama divyānāṃ vibhūtīnāṃ paraṃtapa| eṣa tūddeśataḥ prokto vibhūtervistaro mayā||10.40||
Chapter 10 · Verse 41
यद्यद्विभूतिमत्सत्त्वं श्रीमदूर्जितमेव वा। तत्तदेवावगच्छ त्वं मम तेजोंऽशसंभवम्।।10.41।।
Roman transliteration · उच्चारण
yadyadvibhūtimatsattvaṃ śrīmadūrjitameva vā| tattadevāvagaccha tvaṃ mama tejoṃ’śasaṃbhavam||10.41||
Chapter 10 · Verse 42
अथवा बहुनैतेन किं ज्ञातेन तवार्जुन। विष्टभ्याहमिदं कृत्स्नमेकांशेन स्थितो जगत्।।10.42।।
Roman transliteration · उच्चारण
athavā bahunaitena kiṃ jñātena tavārjuna| viṣṭabhyāhamidaṃ kṛtsnamekāṃśena sthito jagat||10.42||
Chapter 11 · Verse 1
अर्जुन उवाच मदनुग्रहाय परमं गुह्यमध्यात्मसंज्ञितम्। यत्त्वयोक्तं वचस्तेन मोहोऽयं विगतो मम।।11.1।।
Roman transliteration · उच्चारण
arjuna uvāca madanugrahāya paramaṃ guhyamadhyātmasaṃjñitam| yattvayoktaṃ vacastena moho’yaṃ vigato mama||11.1||
Chapter 11 · Verse 2
भवाप्ययौ हि भूतानां श्रुतौ विस्तरशो मया। त्वत्तः कमलपत्राक्ष माहात्म्यमपि चाव्ययम्।।11.2।।
Roman transliteration · उच्चारण
bhavāpyayau hi bhūtānāṃ śrutau vistaraśo mayā| tvattaḥ kamalapatrākṣa māhātmyamapi cāvyayam||11.2||
Chapter 11 · Verse 3
एवमेतद्यथात्थ त्वमात्मानं परमेश्वर। द्रष्टुमिच्छामि ते रूपमैश्वरं पुरुषोत्तम।।11.3।।
Roman transliteration · उच्चारण
evametadyathāttha tvamātmānaṃ parameśvara| draṣṭumicchāmi te rūpamaiśvaraṃ puruṣottama||11.3||
Chapter 11 · Verse 4
मन्यसे यदि तच्छक्यं मया द्रष्टुमिति प्रभो। योगेश्वर ततो मे त्वं दर्शयाऽत्मानमव्ययम्।।11.4।।
Roman transliteration · उच्चारण
manyase yadi tacchakyaṃ mayā draṣṭumiti prabho| yogeśvara tato me tvaṃ darśayā’tmānamavyayam||11.4||
Chapter 11 · Verse 5
श्री भगवानुवाच पश्य मे पार्थ रूपाणि शतशोऽथ सहस्रशः। नानाविधानि दिव्यानि नानावर्णाकृतीनि च।।11.5।।
Roman transliteration · उच्चारण
śrī bhagavānuvāca paśya me pārtha rūpāṇi śataśo’tha sahasraśaḥ| nānāvidhāni divyāni nānāvarṇākṛtīni ca||11.5||
Chapter 11 · Verse 6
पश्यादित्यान्वसून्रुद्रानश्िवनौ मरुतस्तथा। बहून्यदृष्टपूर्वाणि पश्याऽश्चर्याणि भारत।।11.6।।
Roman transliteration · उच्चारण
paśyādityānvasūnrudrānaśिvanau marutastathā| bahūnyadṛṣṭapūrvāṇi paśyā’ścaryāṇi bhārata||11.6||
Chapter 11 · Verse 7
इहैकस्थं जगत्कृत्स्नं पश्याद्य सचराचरम्। मम देहे गुडाकेश यच्चान्यद्द्रष्टुमिच्छसि।।11.7।।
Roman transliteration · उच्चारण
ihaikasthaṃ jagatkṛtsnaṃ paśyādya sacarācaram| mama dehe guḍākeśa yaccānyaddraṣṭumicchasi||11.7||
Chapter 11 · Verse 8
न तु मां शक्यसे द्रष्टुमनेनैव स्वचक्षुषा। दिव्यं ददामि ते चक्षुः पश्य मे योगमैश्वरम्।।11.8।।
Roman transliteration · उच्चारण
na tu māṃ śakyase draṣṭumanenaiva svacakṣuṣā| divyaṃ dadāmi te cakṣuḥ paśya me yogamaiśvaram||11.8||
Chapter 11 · Verse 9
सञ्जय उवाच एवमुक्त्वा ततो राजन्महायोगेश्वरो हरिः। दर्शयामास पार्थाय परमं रूपमैश्वरम्।।11.9।।
Roman transliteration · उच्चारण
sañjaya uvāca evamuktvā tato rājanmahāyogeśvaro hariḥ| darśayāmāsa pārthāya paramaṃ rūpamaiśvaram||11.9||
Chapter 11 · Verse 10
अनेकवक्त्रनयनमनेकाद्भुतदर्शनम्। अनेकदिव्याभरणं दिव्यानेकोद्यतायुधम्।।11.10।।
Roman transliteration · उच्चारण
anekavaktranayanamanekādbhutadarśanam| anekadivyābharaṇaṃ divyānekodyatāyudham||11.10||
Chapter 11 · Verse 11
दिव्यमाल्याम्बरधरं दिव्यगन्धानुलेपनम्। सर्वाश्चर्यमयं देवमनन्तं विश्वतोमुखम्।।11.11।।
Roman transliteration · उच्चारण
divyamālyāmbaradharaṃ divyagandhānulepanam| sarvāścaryamayaṃ devamanantaṃ viśvatomukham||11.11||
Chapter 11 · Verse 12
दिवि सूर्यसहस्रस्य भवेद्युगपदुत्थिता। यदि भाः सदृशी सा स्याद्भासस्तस्य महात्मनः।।11.12।।
Roman transliteration · उच्चारण
divi sūryasahasrasya bhavedyugapadutthitā| yadi bhāḥ sadṛśī sā syādbhāsastasya mahātmanaḥ||11.12||
Chapter 11 · Verse 13
तत्रैकस्थं जगत्कृत्स्नं प्रविभक्तमनेकधा। अपश्यद्देवदेवस्य शरीरे पाण्डवस्तदा।।11.13।।
Roman transliteration · उच्चारण
tatraikasthaṃ jagatkṛtsnaṃ pravibhaktamanekadhā| apaśyaddevadevasya śarīre pāṇḍavastadā||11.13||
Chapter 11 · Verse 14
ततः स विस्मयाविष्टो हृष्टरोमा धनञ्जयः। प्रणम्य शिरसा देवं कृताञ्जलिरभाषत।।11.14।।
Roman transliteration · उच्चारण
tataḥ sa vismayāviṣṭo hṛṣṭaromā dhanañjayaḥ| praṇamya śirasā devaṃ kṛtāñjalirabhāṣata||11.14||
Chapter 11 · Verse 15
अर्जुन उवाच पश्यामि देवांस्तव देव देहे सर्वांस्तथा भूतविशेषसङ्घान्। ब्रह्माणमीशं कमलासनस्थ मृषींश्च सर्वानुरगांश्च दिव्यान्।।11.15।।
Roman transliteration · उच्चारण
arjuna uvāca paśyāmi devāṃstava deva dehe sarvāṃstathā bhūtaviśeṣasaṅghān| brahmāṇamīśaṃ kamalāsanastha mṛṣīṃśca sarvānuragāṃśca divyān||11.15||
Chapter 11 · Verse 16
अनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रं पश्यामि त्वां सर्वतोऽनन्तरूपम्। नान्तं न मध्यं न पुनस्तवादिं पश्यामि विश्वेश्वर विश्वरूप।।11.16।।
Roman transliteration · उच्चारण
anekabāhūdaravaktranetraṃ paśyāmi tvāṃ sarvato’nantarūpam| nāntaṃ na madhyaṃ na punastavādiṃ paśyāmi viśveśvara viśvarūpa||11.16||
Chapter 11 · Verse 17
किरीटिनं गदिनं चक्रिणं च तेजोराशिं सर्वतोदीप्तिमन्तम्। पश्यामि त्वां दुर्निरीक्ष्यं समन्ता द्दीप्तानलार्कद्युतिमप्रमेयम्।।11.17।।
Roman transliteration · उच्चारण
kirīṭinaṃ gadinaṃ cakriṇaṃ ca tejorāśiṃ sarvatodīptimantam| paśyāmi tvāṃ durnirīkṣyaṃ samantā ddīptānalārkadyutimaprameyam||11.17||
Chapter 11 · Verse 18
त्वमक्षरं परमं वेदितव्यं त्वमस्य विश्वस्य परं निधानम्। त्वमव्ययः शाश्वतधर्मगोप्ता सनातनस्त्वं पुरुषो मतो मे।।11.18।।
Roman transliteration · उच्चारण
tvamakṣaraṃ paramaṃ veditavyaṃ tvamasya viśvasya paraṃ nidhānam| tvamavyayaḥ śāśvatadharmagoptā sanātanastvaṃ puruṣo mato me||11.18||
Chapter 11 · Verse 19
अनादिमध्यान्तमनन्तवीर्य मनन्तबाहुं शशिसूर्यनेत्रम्। पश्यामि त्वां दीप्तहुताशवक्त्रम् स्वतेजसा विश्वमिदं तपन्तम्।।11.19।।
Roman transliteration · उच्चारण
anādimadhyāntamanantavīrya manantabāhuṃ śaśisūryanetram| paśyāmi tvāṃ dīptahutāśavaktram svatejasā viśvamidaṃ tapantam||11.19||
Chapter 11 · Verse 20
द्यावापृथिव्योरिदमन्तरं हि व्याप्तं त्वयैकेन दिशश्च सर्वाः। दृष्ट्वाऽद्भुतं रूपमुग्रं तवेदं लोकत्रयं प्रव्यथितं महात्मन्।।11.20।।
Roman transliteration · उच्चारण
dyāvāpṛthivyoridamantaraṃ hi vyāptaṃ tvayaikena diśaśca sarvāḥ| dṛṣṭvā’dbhutaṃ rūpamugraṃ tavedaṃ lokatrayaṃ pravyathitaṃ mahātman||11.20||
Chapter 11 · Verse 21
अमी हि त्वां सुरसङ्घाः विशन्ति केचिद्भीताः प्राञ्जलयो गृणन्ति। स्वस्तीत्युक्त्वा महर्षिसिद्धसङ्घाः स्तुवन्ति त्वां स्तुतिभिः पुष्कलाभिः।।11.21।।
Roman transliteration · उच्चारण
amī hi tvāṃ surasaṅghāḥ viśanti kecidbhītāḥ prāñjalayo gṛṇanti| svastītyuktvā maharṣisiddhasaṅghāḥ stuvanti tvāṃ stutibhiḥ puṣkalābhiḥ||11.21||
Chapter 11 · Verse 22
रुद्रादित्या वसवो ये च साध्या विश्वेऽश्िवनौ मरुतश्चोष्मपाश्च। गन्धर्वयक्षासुरसिद्धसङ्घा वीक्षन्ते त्वां विस्मिताश्चैव सर्वे।।11.22।।
Roman transliteration · उच्चारण
rudrādityā vasavo ye ca sādhyā viśve’śिvanau marutaścoṣmapāśca| gandharvayakṣāsurasiddhasaṅghā vīkṣante tvāṃ vismitāścaiva sarve||11.22||
Chapter 11 · Verse 23
रूपं महत्ते बहुवक्त्रनेत्रं महाबाहो बहुबाहूरुपादम्। बहूदरं बहुदंष्ट्राकरालं दृष्ट्वा लोकाः प्रव्यथितास्तथाऽहम्।।11.23।।
Roman transliteration · उच्चारण
rūpaṃ mahatte bahuvaktranetraṃ mahābāho bahubāhūrupādam| bahūdaraṃ bahudaṃṣṭrākarālaṃ dṛṣṭvā lokāḥ pravyathitāstathā’ham||11.23||
Chapter 11 · Verse 24
नभःस्पृशं दीप्तमनेकवर्णं व्यात्ताननं दीप्तविशालनेत्रम्। दृष्ट्वा हि त्वां प्रव्यथितान्तरात्मा धृतिं न विन्दामि शमं च विष्णो।।11.24।।
Roman transliteration · उच्चारण
nabhaḥspṛśaṃ dīptamanekavarṇaṃ vyāttānanaṃ dīptaviśālanetram| dṛṣṭvā hi tvāṃ pravyathitāntarātmā dhṛtiṃ na vindāmi śamaṃ ca viṣṇo||11.24||
Chapter 11 · Verse 25
दंष्ट्राकरालानि च ते मुखानि दृष्ट्वैव कालानलसन्निभानि। दिशो न जाने न लभे च शर्म प्रसीद देवेश जगन्निवास।।11.25।।
Roman transliteration · उच्चारण
daṃṣṭrākarālāni ca te mukhāni dṛṣṭvaiva kālānalasannibhāni| diśo na jāne na labhe ca śarma prasīda deveśa jagannivāsa||11.25||
Chapter 11 · Verse 26
अमी च त्वां धृतराष्ट्रस्य पुत्राः सर्वे सहैवावनिपालसङ्घैः। भीष्मो द्रोणः सूतपुत्रस्तथाऽसौ सहास्मदीयैरपि योधमुख्यैः।।11.26।।
Roman transliteration · उच्चारण
amī ca tvāṃ dhṛtarāṣṭrasya putrāḥ sarve sahaivāvanipālasaṅghaiḥ| bhīṣmo droṇaḥ sūtaputrastathā’sau sahāsmadīyairapi yodhamukhyaiḥ||11.26||
Chapter 11 · Verse 27
वक्त्राणि ते त्वरमाणा विशन्ति दंष्ट्राकरालानि भयानकानि। केचिद्विलग्ना दशनान्तरेषु संदृश्यन्ते चूर्णितैरुत्तमाङ्गैः।।11.27।।
Roman transliteration · उच्चारण
vaktrāṇi te tvaramāṇā viśanti daṃṣṭrākarālāni bhayānakāni| kecidvilagnā daśanāntareṣu saṃdṛśyante cūrṇitairuttamāṅgaiḥ||11.27||
Chapter 11 · Verse 28
यथा नदीनां बहवोऽम्बुवेगाः समुद्रमेवाभिमुखाः द्रवन्ति। तथा तवामी नरलोकवीरा विशन्ति वक्त्राण्यभिविज्वलन्ति।।11.28।।
Roman transliteration · उच्चारण
yathā nadīnāṃ bahavo’mbuvegāḥ samudramevābhimukhāḥ dravanti| tathā tavāmī naralokavīrā viśanti vaktrāṇyabhivijvalanti||11.28||
Chapter 11 · Verse 29
यथा प्रदीप्तं ज्वलनं पतङ्गा विशन्ति नाशाय समृद्धवेगाः। तथैव नाशाय विशन्ति लोका स्तवापि वक्त्राणि समृद्धवेगाः।।11.29।।
Roman transliteration · उच्चारण
yathā pradīptaṃ jvalanaṃ pataṅgā viśanti nāśāya samṛddhavegāḥ| tathaiva nāśāya viśanti lokā stavāpi vaktrāṇi samṛddhavegāḥ||11.29||
Chapter 11 · Verse 30
लेलिह्यसे ग्रसमानः समन्ता ल्लोकान्समग्रान्वदनैर्ज्वलद्भिः। तेजोभिरापूर्य जगत्समग्रं भासस्तवोग्राः प्रतपन्ति विष्णो।।11.30।।
Roman transliteration · उच्चारण
lelihyase grasamānaḥ samantā llokānsamagrānvadanairjvaladbhiḥ| tejobhirāpūrya jagatsamagraṃ bhāsastavogrāḥ pratapanti viṣṇo||11.30||
Chapter 11 · Verse 31
आख्याहि मे को भवानुग्ररूपो नमोऽस्तु ते देववर प्रसीद। विज्ञातुमिच्छामि भवन्तमाद्यं न हि प्रजानामि तव प्रवृत्तिम्।।11.31।।
Roman transliteration · उच्चारण
ākhyāhi me ko bhavānugrarūpo namo’stu te devavara prasīda| vijñātumicchāmi bhavantamādyaṃ na hi prajānāmi tava pravṛttim||11.31||
Chapter 11 · Verse 32
श्री भगवानुवाच कालोऽस्मि लोकक्षयकृत्प्रवृद्धो लोकान्समाहर्तुमिह प्रवृत्तः। ऋतेऽपि त्वां न भविष्यन्ति सर्वे येऽवस्थिताः प्रत्यनीकेषु योधाः।।11.32।।
Roman transliteration · उच्चारण
śrī bhagavānuvāca kālo’smi lokakṣayakṛtpravṛddho lokānsamāhartumiha pravṛttaḥ| ṛte’pi tvāṃ na bhaviṣyanti sarve ye’vasthitāḥ pratyanīkeṣu yodhāḥ||11.32||
Chapter 11 · Verse 33
तस्मात्त्वमुत्तिष्ठ यशो लभस्व जित्वा शत्रून् भुङ्क्ष्व राज्यं समृद्धम्। मयैवैते निहताः पूर्वमेव निमित्तमात्रं भव सव्यसाचिन्।।11.33।।
Roman transliteration · उच्चारण
tasmāttvamuttiṣṭha yaśo labhasva jitvā śatrūn bhuṅkṣva rājyaṃ samṛddham| mayaivaite nihatāḥ pūrvameva nimittamātraṃ bhava savyasācin||11.33||
Chapter 11 · Verse 34
द्रोणं च भीष्मं च जयद्रथं च कर्णं तथाऽन्यानपि योधवीरान्। मया हतांस्त्वं जहि मा व्यथिष्ठा युध्यस्व जेतासि रणे सपत्नान्।।11.34।।
Roman transliteration · उच्चारण
droṇaṃ ca bhīṣmaṃ ca jayadrathaṃ ca karṇaṃ tathā’nyānapi yodhavīrān| mayā hatāṃstvaṃ jahi mā vyathiṣṭhā yudhyasva jetāsi raṇe sapatnān||11.34||
Chapter 11 · Verse 35
सञ्जय उवाच एतच्छ्रुत्वा वचनं केशवस्य कृताञ्जलिर्वेपमानः किरीटी। नमस्कृत्वा भूय एवाह कृष्णं सगद्गदं भीतभीतः प्रणम्य।।11.35।।
Roman transliteration · उच्चारण
sañjaya uvāca etacchrutvā vacanaṃ keśavasya kṛtāñjalirvepamānaḥ kirīṭī| namaskṛtvā bhūya evāha kṛṣṇaṃ sagadgadaṃ bhītabhītaḥ praṇamya||11.35||
Chapter 11 · Verse 36
अर्जुन उवाच स्थाने हृषीकेश तव प्रकीर्त्या जगत् प्रहृष्यत्यनुरज्यते च। रक्षांसि भीतानि दिशो द्रवन्ति सर्वे नमस्यन्ति च सिद्धसङ्घाः।।11.36।।
Roman transliteration · उच्चारण
arjuna uvāca sthāne hṛṣīkeśa tava prakīrtyā jagat prahṛṣyatyanurajyate ca| rakṣāṃsi bhītāni diśo dravanti sarve namasyanti ca siddhasaṅghāḥ||11.36||
Chapter 11 · Verse 37
कस्माच्च ते न नमेरन्महात्मन् गरीयसे ब्रह्मणोऽप्यादिकर्त्रे। अनन्त देवेश जगन्निवास त्वमक्षरं सदसत्तत्परं यत्।।11.37।।
Roman transliteration · उच्चारण
kasmācca te na nameranmahātman garīyase brahmaṇo’pyādikartre| ananta deveśa jagannivāsa tvamakṣaraṃ sadasattatparaṃ yat||11.37||
Chapter 11 · Verse 38
त्वमादिदेवः पुरुषः पुराण स्त्वमस्य विश्वस्य परं निधानम्। वेत्तासि वेद्यं च परं च धाम त्वया ततं विश्वमनन्तरूप।।11.38।।
Roman transliteration · उच्चारण
tvamādidevaḥ puruṣaḥ purāṇa stvamasya viśvasya paraṃ nidhānam| vettāsi vedyaṃ ca paraṃ ca dhāma tvayā tataṃ viśvamanantarūpa||11.38||
Chapter 11 · Verse 39
वायुर्यमोऽग्निर्वरुणः शशाङ्कः प्रजापतिस्त्वं प्रपितामहश्च। नमो नमस्तेऽस्तु सहस्रकृत्वः पुनश्च भूयोऽपि नमो नमस्ते।।11.39।।
Roman transliteration · उच्चारण
vāyuryamo’gnirvaruṇaḥ śaśāṅkaḥ prajāpatistvaṃ prapitāmahaśca| namo namaste’stu sahasrakṛtvaḥ punaśca bhūyo’pi namo namaste||11.39||
Chapter 11 · Verse 40
नमः पुरस्तादथ पृष्ठतस्ते नमोऽस्तु ते सर्वत एव सर्व। अनन्तवीर्यामितविक्रमस्त्वं सर्वं समाप्नोषि ततोऽसि सर्वः।।11.40।।
Roman transliteration · उच्चारण
namaḥ purastādatha pṛṣṭhataste namo’stu te sarvata eva sarva| anantavīryāmitavikramastvaṃ sarvaṃ samāpnoṣi tato’si sarvaḥ||11.40||
Chapter 11 · Verse 41
सखेति मत्वा प्रसभं यदुक्तं हे कृष्ण हे यादव हे सखेति। अजानता महिमानं तवेदं मया प्रमादात्प्रणयेन वापि।।11.41।।
Roman transliteration · उच्चारण
sakheti matvā prasabhaṃ yaduktaṃ he kṛṣṇa he yādava he sakheti| ajānatā mahimānaṃ tavedaṃ mayā pramādātpraṇayena vāpi||11.41||
Chapter 11 · Verse 42
यच्चावहासार्थमसत्कृतोऽसि विहारशय्यासनभोजनेषु। एकोऽथवाप्यच्युत तत्समक्षं तत्क्षामये त्वामहमप्रमेयम्।।11.42।।
Roman transliteration · उच्चारण
yaccāvahāsārthamasatkṛto’si vihāraśayyāsanabhojaneṣu| eko’thavāpyacyuta tatsamakṣaṃ tatkṣāmaye tvāmahamaprameyam||11.42||
Chapter 11 · Verse 43
पितासि लोकस्य चराचरस्य त्वमस्य पूज्यश्च गुरुर्गरीयान्। न त्वत्समोऽस्त्यभ्यधिकः कुतोऽन्यो लोकत्रयेऽप्यप्रतिमप्रभाव।।11.43।।
Roman transliteration · उच्चारण
pitāsi lokasya carācarasya tvamasya pūjyaśca gururgarīyān| na tvatsamo’styabhyadhikaḥ kuto’nyo lokatraye’pyapratimaprabhāva||11.43||
Chapter 11 · Verse 44
तस्मात्प्रणम्य प्रणिधाय कायं प्रसादये त्वामहमीशमीड्यम्। पितेव पुत्रस्य सखेव सख्युः प्रियः प्रियायार्हसि देव सोढुम्।।11.44।।
Roman transliteration · उच्चारण
tasmātpraṇamya praṇidhāya kāyaṃ prasādaye tvāmahamīśamīḍyam| piteva putrasya sakheva sakhyuḥ priyaḥ priyāyārhasi deva soḍhum||11.44||
Chapter 11 · Verse 45
अदृष्टपूर्वं हृषितोऽस्मि दृष्ट्वा भयेन च प्रव्यथितं मनो मे। तदेव मे दर्शय देव रूपं प्रसीद देवेश जगन्निवास।।11.45।।
Roman transliteration · उच्चारण
adṛṣṭapūrvaṃ hṛṣito’smi dṛṣṭvā bhayena ca pravyathitaṃ mano me| tadeva me darśaya deva rūpaṃ prasīda deveśa jagannivāsa||11.45||
Chapter 11 · Verse 46
किरीटिनं गदिनं चक्रहस्त मिच्छामि त्वां द्रष्टुमहं तथैव। तेनैव रूपेण चतुर्भुजेन सहस्रबाहो भव विश्वमूर्ते।।11.46।।
Roman transliteration · उच्चारण
kirīṭinaṃ gadinaṃ cakrahasta micchāmi tvāṃ draṣṭumahaṃ tathaiva| tenaiva rūpeṇa caturbhujena sahasrabāho bhava viśvamūrte||11.46||
Chapter 11 · Verse 47
श्री भगवानुवाच मया प्रसन्नेन तवार्जुनेदं रूपं परं दर्शितमात्मयोगात्। तेजोमयं विश्वमनन्तमाद्यं यन्मे त्वदन्येन न दृष्टपूर्वम्।।11.47।।
Roman transliteration · उच्चारण
śrī bhagavānuvāca mayā prasannena tavārjunedaṃ rūpaṃ paraṃ darśitamātmayogāt| tejomayaṃ viśvamanantamādyaṃ yanme tvadanyena na dṛṣṭapūrvam||11.47||
Chapter 11 · Verse 48
न वेदयज्ञाध्ययनैर्न दानै र्न च क्रियाभिर्न तपोभिरुग्रैः। एवंरूपः शक्य अहं नृलोके द्रष्टुं त्वदन्येन कुरुप्रवीर।।11.48।।
Roman transliteration · उच्चारण
na vedayajñādhyayanairna dānai rna ca kriyābhirna tapobhirugraiḥ| evaṃrūpaḥ śakya ahaṃ nṛloke draṣṭuṃ tvadanyena kurupravīra||11.48||
Chapter 11 · Verse 49
मा ते व्यथा मा च विमूढभावो दृष्ट्वा रूपं घोरमीदृङ्ममेदम्। व्यपेतभीः प्रीतमनाः पुनस्त्वं तदेव मे रूपमिदं प्रपश्य।।11.49।।
Roman transliteration · उच्चारण
mā te vyathā mā ca vimūḍhabhāvo dṛṣṭvā rūpaṃ ghoramīdṛṅmamedam| vyapetabhīḥ prītamanāḥ punastvaṃ tadeva me rūpamidaṃ prapaśya||11.49||
Chapter 11 · Verse 50
सञ्जय उवाच इत्यर्जुनं वासुदेवस्तथोक्त्वा स्वकं रूपं दर्शयामास भूयः। आश्वासयामास च भीतमेनं भूत्वा पुनः सौम्यवपुर्महात्मा।।11.50।।
Roman transliteration · उच्चारण
sañjaya uvāca ityarjunaṃ vāsudevastathoktvā svakaṃ rūpaṃ darśayāmāsa bhūyaḥ| āśvāsayāmāsa ca bhītamenaṃ bhūtvā punaḥ saumyavapurmahātmā||11.50||
Chapter 11 · Verse 51
अर्जुन उवाच दृष्ट्वेदं मानुषं रूपं तवसौम्यं जनार्दन। इदानीमस्मि संवृत्तः सचेताः प्रकृतिं गतः।।11.51।।
Roman transliteration · उच्चारण
arjuna uvāca dṛṣṭvedaṃ mānuṣaṃ rūpaṃ tavasaumyaṃ janārdana| idānīmasmi saṃvṛttaḥ sacetāḥ prakṛtiṃ gataḥ||11.51||
Chapter 11 · Verse 52
श्री भगवानुवाच सुदुर्दर्शमिदं रूपं दृष्टवानसि यन्मम। देवा अप्यस्य रूपस्य नित्यं दर्शनकाङ्क्षिणः।।11.52।।
Roman transliteration · उच्चारण
śrī bhagavānuvāca sudurdarśamidaṃ rūpaṃ dṛṣṭavānasi yanmama| devā apyasya rūpasya nityaṃ darśanakāṅkṣiṇaḥ||11.52||
Chapter 11 · Verse 53
नाहं वेदैर्न तपसा न दानेन न चेज्यया। शक्य एवंविधो द्रष्टुं दृष्टवानसि मां यथा।।11.53।।
Roman transliteration · उच्चारण
nāhaṃ vedairna tapasā na dānena na cejyayā| śakya evaṃvidho draṣṭuṃ dṛṣṭavānasi māṃ yathā||11.53||
Chapter 11 · Verse 54
भक्त्या त्वनन्यया शक्यमहमेवंविधोऽर्जुन। ज्ञातुं दृष्टुं च तत्त्वेन प्रवेष्टुं च परंतप।।11.54।।
Roman transliteration · उच्चारण
bhaktyā tvananyayā śakyamahamevaṃvidho’rjuna| jñātuṃ dṛṣṭuṃ ca tattvena praveṣṭuṃ ca paraṃtapa||11.54||
Chapter 11 · Verse 55
मत्कर्मकृन्मत्परमो मद्भक्तः सङ्गवर्जितः। निर्वैरः सर्वभूतेषु यः स मामेति पाण्डव।।11.55।।
Roman transliteration · उच्चारण
matkarmakṛnmatparamo madbhaktaḥ saṅgavarjitaḥ| nirvairaḥ sarvabhūteṣu yaḥ sa māmeti pāṇḍava||11.55||
Chapter 12 · Verse 1
अर्जुन उवाचएवं सततयुक्ता ये भक्तास्त्वां पर्युपासते।येचाप्यक्षरमव्यक्तं तेषां के योगवित्तमाः।।12.1।।
Roman transliteration · उच्चारण
arjuna uvācaevaṃ satatayuktā ye bhaktāstvāṃ paryupāsate|yecāpyakṣaramavyaktaṃ teṣāṃ ke yogavittamāḥ||12.1||
Chapter 12 · Verse 2
श्री भगवानुवाचमय्यावेश्य मनो ये मां नित्ययुक्ता उपासते।श्रद्धया परयोपेतास्ते मे युक्ततमा मताः।।12.2।।
Roman transliteration · उच्चारण
śrī bhagavānuvācamayyāveśya mano ye māṃ nityayuktā upāsate|śraddhayā parayopetāste me yuktatamā matāḥ||12.2||
Chapter 12 · Verse 3
ये त्वक्षरमनिर्देश्यमव्यक्तं पर्युपासते।सर्वत्रगमचिन्त्यं च कूटस्थमचलं ध्रुवम्।।12.3।।
Roman transliteration · उच्चारण
ye tvakṣaramanirdeśyamavyaktaṃ paryupāsate|sarvatragamacintyaṃ ca kūṭasthamacalaṃ dhruvam||12.3||
Chapter 12 · Verse 4
संनियम्येन्द्रियग्रामं सर्वत्र समबुद्धयः।ते प्राप्नुवन्ति मामेव सर्वभूतहिते रताः।।12.4।।
Roman transliteration · उच्चारण
saṃniyamyendriyagrāmaṃ sarvatra samabuddhayaḥ|te prāpnuvanti māmeva sarvabhūtahite ratāḥ||12.4||
Chapter 12 · Verse 5
क्लेशोऽधिकतरस्तेषामव्यक्तासक्तचेतसाम्। अव्यक्ता हि गतिर्दुःखं देहवद्भिरवाप्यते।।12.5।।
Roman transliteration · उच्चारण
kleśo’dhikatarasteṣāmavyaktāsaktacetasām| avyaktā hi gatirduḥkhaṃ dehavadbhiravāpyate||12.5||
Chapter 12 · Verse 6
ये तु सर्वाणि कर्माणि मयि संन्यस्य मत्पराः।अनन्येनैव योगेन मां ध्यायन्त उपासते।।12.6।।
Roman transliteration · उच्चारण
ye tu sarvāṇi karmāṇi mayi saṃnyasya matparāḥ|ananyenaiva yogena māṃ dhyāyanta upāsate||12.6||
Chapter 12 · Verse 7
तेषामहं समुद्धर्ता मृत्युसंसारसागरात्।भवामि नचिरात्पार्थ मय्यावेशितचेतसाम्।।12.7।।
Roman transliteration · उच्चारण
teṣāmahaṃ samuddhartā mṛtyusaṃsārasāgarāt|bhavāmi nacirātpārtha mayyāveśitacetasām||12.7||
Chapter 12 · Verse 8
मय्येव मन आधत्स्व मयि बुद्धिं निवेशय।निवसिष्यसि मय्येव अत ऊर्ध्वं न संशयः।।12.8।।
Roman transliteration · उच्चारण
mayyeva mana ādhatsva mayi buddhiṃ niveśaya|nivasiṣyasi mayyeva ata ūrdhvaṃ na saṃśayaḥ||12.8||
Chapter 12 · Verse 9
अथ चित्तं समाधातुं न शक्नोषि मयि स्थिरम्।अभ्यासयोगेन ततो मामिच्छाप्तुं धनञ्जय।।12.9।।
Roman transliteration · उच्चारण
atha cittaṃ samādhātuṃ na śaknoṣi mayi sthiram|abhyāsayogena tato māmicchāptuṃ dhanañjaya||12.9||
Chapter 12 · Verse 10
अभ्यासेऽप्यसमर्थोऽसि मत्कर्मपरमो भव।मदर्थमपि कर्माणि कुर्वन् सिद्धिमवाप्स्यसि।।12.10।।
Roman transliteration · उच्चारण
abhyāse’pyasamartho’si matkarmaparamo bhava|madarthamapi karmāṇi kurvan siddhimavāpsyasi||12.10||
Chapter 12 · Verse 11
अथैतदप्यशक्तोऽसि कर्तुं मद्योगमाश्रितः।सर्वकर्मफलत्यागं ततः कुरु यतात्मवान्।।12.11।।
Roman transliteration · उच्चारण
athaitadapyaśakto’si kartuṃ madyogamāśritaḥ|sarvakarmaphalatyāgaṃ tataḥ kuru yatātmavān||12.11||
Chapter 12 · Verse 12
श्रेयो हि ज्ञानमभ्यासाज्ज्ञानाद्ध्यानं विशिष्यते।ध्यानात्कर्मफलत्यागस्त्यागाच्छान्तिरनन्तरम्।।12.12।।
Roman transliteration · उच्चारण
śreyo hi jñānamabhyāsājjñānāddhyānaṃ viśiṣyate|dhyānātkarmaphalatyāgastyāgācchāntiranantaram||12.12||
Chapter 12 · Verse 13
अद्वेष्टा सर्वभूतानां मैत्रः करुण एव च।निर्ममो निरहङ्कारः समदुःखसुखः क्षमी।।12.13।।
Roman transliteration · उच्चारण
adveṣṭā sarvabhūtānāṃ maitraḥ karuṇa eva ca|nirmamo nirahaṅkāraḥ samaduḥkhasukhaḥ kṣamī||12.13||
Chapter 12 · Verse 14
सन्तुष्टः सततं योगी यतात्मा दृढनिश्चयः।मय्यर्पितमनोबुद्धिर्यो मद्भक्तः स मे प्रियः।।12.14।।
Roman transliteration · उच्चारण
santuṣṭaḥ satataṃ yogī yatātmā dṛḍhaniścayaḥ|mayyarpitamanobuddhiryo madbhaktaḥ sa me priyaḥ||12.14||
Chapter 12 · Verse 15
यस्मान्नोद्विजते लोको लोकान्नोद्विजते च यः।हर्षामर्षभयोद्वेगैर्मुक्तो यः स च मे प्रियः।।12.15।।
Roman transliteration · उच्चारण
yasmānnodvijate loko lokānnodvijate ca yaḥ|harṣāmarṣabhayodvegairmukto yaḥ sa ca me priyaḥ||12.15||
Chapter 12 · Verse 16
अनपेक्षः शुचिर्दक्ष उदासीनो गतव्यथः।सर्वारम्भपरित्यागी यो मद्भक्तः स मे प्रियः।।12.16।।
Roman transliteration · उच्चारण
anapekṣaḥ śucirdakṣa udāsīno gatavyathaḥ|sarvārambhaparityāgī yo madbhaktaḥ sa me priyaḥ||12.16||
Chapter 12 · Verse 17
यो न हृष्यति न द्वेष्टि न शोचति न काङ्क्षति।शुभाशुभपरित्यागी भक्ितमान्यः स मे प्रियः।।12.17।।
Roman transliteration · उच्चारण
yo na hṛṣyati na dveṣṭi na śocati na kāṅkṣati|śubhāśubhaparityāgī bhakिtamānyaḥ sa me priyaḥ||12.17||
Chapter 12 · Verse 18
समः शत्रौ च मित्रे च तथा मानापमानयोः।शीतोष्णसुखदुःखेषु समः सङ्गविवर्जितः।।12.18।।
Roman transliteration · उच्चारण
samaḥ śatrau ca mitre ca tathā mānāpamānayoḥ|śītoṣṇasukhaduḥkheṣu samaḥ saṅgavivarjitaḥ||12.18||
Chapter 12 · Verse 19
तुल्यनिन्दास्तुतिर्मौनी सन्तुष्टो येनकेनचित्।अनिकेतः स्थिरमतिर्भक्ितमान्मे प्रियो नरः।।12.19।।
Roman transliteration · उच्चारण
tulyanindāstutirmaunī santuṣṭo yenakenacit|aniketaḥ sthiramatirbhakिtamānme priyo naraḥ||12.19||
Chapter 12 · Verse 20
ये तु धर्म्यामृतमिदं यथोक्तं पर्युपासते।श्रद्दधाना मत्परमा भक्तास्तेऽतीव मे प्रियाः।।12.20।।
Roman transliteration · उच्चारण
ye tu dharmyāmṛtamidaṃ yathoktaṃ paryupāsate|śraddadhānā matparamā bhaktāste’tīva me priyāḥ||12.20||
Chapter 13 · Verse 1
अर्जुन उवाच प्रकृतिं पुरुषं चैव क्षेत्रं क्षेत्रज्ञमेव च। एतद्वेदितुमिच्छामि ज्ञानं ज्ञेयं च केशव।।13.1।।
Roman transliteration · उच्चारण
arjuna uvāca prakṛtiṃ puruṣaṃ caiva kṣetraṃ kṣetrajñameva ca| etadveditumicchāmi jñānaṃ jñeyaṃ ca keśava||13.1||
Chapter 13 · Verse 2
श्री भगवानुवाचइदं शरीरं कौन्तेय क्षेत्रमित्यभिधीयते।एतद्यो वेत्ति तं प्राहुः क्षेत्रज्ञ इति तद्विदः।।13.2।।
Roman transliteration · उच्चारण
śrī bhagavānuvācaidaṃ śarīraṃ kaunteya kṣetramityabhidhīyate|etadyo vetti taṃ prāhuḥ kṣetrajña iti tadvidaḥ||13.2||
Chapter 13 · Verse 3
क्षेत्रज्ञं चापि मां विद्धि सर्वक्षेत्रेषु भारत। क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोर्ज्ञानं यत्तज्ज्ञानं मतं मम।।13.3।।
Roman transliteration · उच्चारण
kṣetrajñaṃ cāpi māṃ viddhi sarvakṣetreṣu bhārata| kṣetrakṣetrajñayorjñānaṃ yattajjñānaṃ mataṃ mama||13.3||
Chapter 13 · Verse 4
तत्क्षेत्रं यच्च यादृक् च यद्विकारि यतश्च यत्।स च यो यत्प्रभावश्च तत्समासेन मे श्रृणु।।13.4।।
Roman transliteration · उच्चारण
tatkṣetraṃ yacca yādṛk ca yadvikāri yataśca yat|sa ca yo yatprabhāvaśca tatsamāsena me śrṛṇu||13.4||
Chapter 13 · Verse 5
ऋषिभिर्बहुधा गीतं छन्दोभिर्विविधैः पृथक्।ब्रह्मसूत्रपदैश्चैव हेतुमद्भिर्विनिश्िचतैः।।13.5।।
Roman transliteration · उच्चारण
ṛṣibhirbahudhā gītaṃ chandobhirvividhaiḥ pṛthak|brahmasūtrapadaiścaiva hetumadbhirviniśिcataiḥ||13.5||
Chapter 13 · Verse 6
महाभूतान्यहङ्कारो बुद्धिरव्यक्तमेव च।इन्द्रियाणि दशैकं च पञ्च चेन्द्रियगोचराः।।13.6।।
Roman transliteration · उच्चारण
mahābhūtānyahaṅkāro buddhiravyaktameva ca|indriyāṇi daśaikaṃ ca pañca cendriyagocarāḥ||13.6||
Chapter 13 · Verse 7
इच्छा द्वेषः सुखं दुःखं सङ्घातश्चेतनाधृतिः।एतत्क्षेत्रं समासेन सविकारमुदाहृतम्।।13.7।।
Roman transliteration · उच्चारण
icchā dveṣaḥ sukhaṃ duḥkhaṃ saṅghātaścetanādhṛtiḥ|etatkṣetraṃ samāsena savikāramudāhṛtam||13.7||
Chapter 13 · Verse 8
अमानित्वमदम्भित्वमहिंसा क्षान्तिरार्जवम्।आचार्योपासनं शौचं स्थैर्यमात्मविनिग्रहः।।13.8।।
Roman transliteration · उच्चारण
amānitvamadambhitvamahiṃsā kṣāntirārjavam|ācāryopāsanaṃ śaucaṃ sthairyamātmavinigrahaḥ||13.8||
Chapter 13 · Verse 9
इन्द्रियार्थेषु वैराग्यमनहङ्कार एव च।जन्ममृत्युजराव्याधिदुःखदोषानुदर्शनम्।।13.9।।
Roman transliteration · उच्चारण
indriyārtheṣu vairāgyamanahaṅkāra eva ca|janmamṛtyujarāvyādhiduḥkhadoṣānudarśanam||13.9||
Chapter 13 · Verse 10
असक्ितरनभिष्वङ्गः पुत्रदारगृहादिषु।नित्यं च समचित्तत्वमिष्टानिष्टोपपत्तिषु।।13.10।।
Roman transliteration · उच्चारण
asakिtaranabhiṣvaṅgaḥ putradāragṛhādiṣu|nityaṃ ca samacittatvamiṣṭāniṣṭopapattiṣu||13.10||
Chapter 13 · Verse 11
मयि चानन्ययोगेन भक्ितरव्यभिचारिणी।विविक्तदेशसेवित्वमरतिर्जनसंसदि।।13.11।।
Roman transliteration · उच्चारण
mayi cānanyayogena bhakिtaravyabhicāriṇī|viviktadeśasevitvamaratirjanasaṃsadi||13.11||
Chapter 13 · Verse 12
अध्यात्मज्ञाननित्यत्वं तत्त्वज्ञानार्थदर्शनम्।एतज्ज्ञानमिति प्रोक्तमज्ञानं यदतोन्यथा।।13.12।।
Roman transliteration · उच्चारण
adhyātmajñānanityatvaṃ tattvajñānārthadarśanam|etajjñānamiti proktamajñānaṃ yadatonyathā||13.12||
Chapter 13 · Verse 13
ज्ञेयं यत्तत्प्रवक्ष्यामि यज्ज्ञात्वाऽमृतमश्नुते।अनादिमत्परं ब्रह्म न सत्तन्नासदुच्यते।।13.13।।
Roman transliteration · उच्चारण
jñeyaṃ yattatpravakṣyāmi yajjñātvā’mṛtamaśnute|anādimatparaṃ brahma na sattannāsaducyate||13.13||
Chapter 13 · Verse 14
सर्वतः पाणिपादं तत्सर्वतोऽक्षिशिरोमुखम्।सर्वतः श्रुतिमल्लोके सर्वमावृत्य तिष्ठति।।13.14।।
Roman transliteration · उच्चारण
sarvataḥ pāṇipādaṃ tatsarvato’kṣiśiromukham|sarvataḥ śrutimalloke sarvamāvṛtya tiṣṭhati||13.14||
Chapter 13 · Verse 15
सर्वेन्द्रियगुणाभासं सर्वेन्द्रियविवर्जितम्।असक्तं सर्वभृच्चैव निर्गुणं गुणभोक्तृ च।।13.15।।
Roman transliteration · उच्चारण
sarvendriyaguṇābhāsaṃ sarvendriyavivarjitam|asaktaṃ sarvabhṛccaiva nirguṇaṃ guṇabhoktṛ ca||13.15||
Chapter 13 · Verse 16
बहिरन्तश्च भूतानामचरं चरमेव च।सूक्ष्मत्वात्तदविज्ञेयं दूरस्थं चान्तिके च तत्।।13.16।।
Roman transliteration · उच्चारण
bahirantaśca bhūtānāmacaraṃ carameva ca|sūkṣmatvāttadavijñeyaṃ dūrasthaṃ cāntike ca tat||13.16||
Chapter 13 · Verse 17
अविभक्तं च भूतेषु विभक्तमिव च स्थितम्।भूतभर्तृ च तज्ज्ञेयं ग्रसिष्णु प्रभविष्णु च।।13.17।।
Roman transliteration · उच्चारण
avibhaktaṃ ca bhūteṣu vibhaktamiva ca sthitam|bhūtabhartṛ ca tajjñeyaṃ grasiṣṇu prabhaviṣṇu ca||13.17||
Chapter 13 · Verse 18
ज्योतिषामपि तज्ज्योतिस्तमसः परमुच्यते।ज्ञानं ज्ञेयं ज्ञानगम्यं हृदि सर्वस्य विष्ठितम्।।13.18।।
Roman transliteration · उच्चारण
jyotiṣāmapi tajjyotistamasaḥ paramucyate|jñānaṃ jñeyaṃ jñānagamyaṃ hṛdi sarvasya viṣṭhitam||13.18||
Chapter 13 · Verse 19
इति क्षेत्रं तथा ज्ञानं ज्ञेयं चोक्तं समासतः।मद्भक्त एतद्विज्ञाय मद्भावायोपपद्यते।।13.19।।
Roman transliteration · उच्चारण
iti kṣetraṃ tathā jñānaṃ jñeyaṃ coktaṃ samāsataḥ|madbhakta etadvijñāya madbhāvāyopapadyate||13.19||
Chapter 13 · Verse 20
प्रकृतिं पुरुषं चैव विद्ध्यनादी उभावपि।विकारांश्च गुणांश्चैव विद्धि प्रकृतिसंभवान्।।13.20।।
Roman transliteration · उच्चारण
prakṛtiṃ puruṣaṃ caiva viddhyanādī ubhāvapi|vikārāṃśca guṇāṃścaiva viddhi prakṛtisaṃbhavān||13.20||
Chapter 13 · Verse 21
कार्यकारणकर्तृत्वे हेतुः प्रकृतिरुच्यते।पुरुषः सुखदुःखानां भोक्तृत्वे हेतुरुच्यते।।13.21।।
Roman transliteration · उच्चारण
kāryakāraṇakartṛtve hetuḥ prakṛtirucyate|puruṣaḥ sukhaduḥkhānāṃ bhoktṛtve heturucyate||13.21||
Chapter 13 · Verse 22
पुरुषः प्रकृतिस्थो हि भुङ्क्ते प्रकृतिजान्गुणान्।कारणं गुणसङ्गोऽस्य सदसद्योनिजन्मसु।।13.22।।
Roman transliteration · उच्चारण
puruṣaḥ prakṛtistho hi bhuṅkte prakṛtijānguṇān|kāraṇaṃ guṇasaṅgo’sya sadasadyonijanmasu||13.22||
Chapter 13 · Verse 23
उपद्रष्टाऽनुमन्ता च भर्ता भोक्ता महेश्वरः।परमात्मेति चाप्युक्तो देहेऽस्मिन्पुरुषः परः।।13.23।।
Roman transliteration · उच्चारण
upadraṣṭā’numantā ca bhartā bhoktā maheśvaraḥ|paramātmeti cāpyukto dehe’sminpuruṣaḥ paraḥ||13.23||
Chapter 13 · Verse 24
य एवं वेत्ति पुरुषं प्रकृतिं च गुणैःसह।सर्वथा वर्तमानोऽपि न स भूयोऽभिजायते।।13.24।।
Roman transliteration · उच्चारण
ya evaṃ vetti puruṣaṃ prakṛtiṃ ca guṇaiḥsaha|sarvathā vartamāno’pi na sa bhūyo’bhijāyate||13.24||
Chapter 13 · Verse 25
ध्यानेनात्मनि पश्यन्ति केचिदात्मानमात्मना।अन्ये सांख्येन योगेन कर्मयोगेन चापरे।।13.25।।
Roman transliteration · उच्चारण
dhyānenātmani paśyanti kecidātmānamātmanā|anye sāṃkhyena yogena karmayogena cāpare||13.25||
Chapter 13 · Verse 26
अन्ये त्वेवमजानन्तः श्रुत्वाऽन्येभ्य उपासते।तेऽपि चातितरन्त्येव मृत्युं श्रुतिपरायणाः।।13.26।।
Roman transliteration · उच्चारण
anye tvevamajānantaḥ śrutvā’nyebhya upāsate|te’pi cātitarantyeva mṛtyuṃ śrutiparāyaṇāḥ||13.26||
Chapter 13 · Verse 27
यावत्सञ्जायते किञ्चित्सत्त्वं स्थावरजङ्गमम्।क्षेत्रक्षेत्रज्ञसंयोगात्तद्विद्धि भरतर्षभ।।13.27।।
Roman transliteration · उच्चारण
yāvatsañjāyate kiñcitsattvaṃ sthāvarajaṅgamam|kṣetrakṣetrajñasaṃyogāttadviddhi bharatarṣabha||13.27||
Chapter 13 · Verse 28
समं सर्वेषु भूतेषु तिष्ठन्तं परमेश्वरम्।विनश्यत्स्वविनश्यन्तं यः पश्यति स पश्यति।।13.28।।
Roman transliteration · उच्चारण
samaṃ sarveṣu bhūteṣu tiṣṭhantaṃ parameśvaram|vinaśyatsvavinaśyantaṃ yaḥ paśyati sa paśyati||13.28||
Chapter 13 · Verse 29
समं पश्यन्हि सर्वत्र समवस्थितमीश्वरम्।न हिनस्त्यात्मनाऽऽत्मानं ततो याति परां गतिम्।।13.29।।
Roman transliteration · उच्चारण
samaṃ paśyanhi sarvatra samavasthitamīśvaram|na hinastyātmanā’’tmānaṃ tato yāti parāṃ gatim||13.29||
Chapter 13 · Verse 30
प्रकृत्यैव च कर्माणि क्रियमाणानि सर्वशः।यः पश्यति तथाऽऽत्मानमकर्तारं स पश्यति।।13.30।।
Roman transliteration · उच्चारण
prakṛtyaiva ca karmāṇi kriyamāṇāni sarvaśaḥ|yaḥ paśyati tathā’’tmānamakartāraṃ sa paśyati||13.30||
Chapter 13 · Verse 31
यदा भूतपृथग्भावमेकस्थमनुपश्यति।तत एव च विस्तारं ब्रह्म सम्पद्यते तदा।।13.31।।
Roman transliteration · उच्चारण
yadā bhūtapṛthagbhāvamekasthamanupaśyati|tata eva ca vistāraṃ brahma sampadyate tadā||13.31||
Chapter 13 · Verse 32
अनादित्वान्निर्गुणत्वात्परमात्मायमव्ययः।शरीरस्थोऽपि कौन्तेय न करोति न लिप्यते।।13.32।।
Roman transliteration · उच्चारण
anāditvānnirguṇatvātparamātmāyamavyayaḥ|śarīrastho’pi kaunteya na karoti na lipyate||13.32||
Chapter 13 · Verse 33
यथा सर्वगतं सौक्ष्म्यादाकाशं नोपलिप्यते।सर्वत्रावस्थितो देहे तथाऽऽत्मा नोपलिप्यते।।13.33।।
Roman transliteration · उच्चारण
yathā sarvagataṃ saukṣmyādākāśaṃ nopalipyate|sarvatrāvasthito dehe tathā’’tmā nopalipyate||13.33||
Chapter 13 · Verse 34
यथा प्रकाशयत्येकः कृत्स्नं लोकमिमं रविः।क्षेत्रं क्षेत्री तथा कृत्स्नं प्रकाशयति भारत।।13.34।।
Roman transliteration · उच्चारण
yathā prakāśayatyekaḥ kṛtsnaṃ lokamimaṃ raviḥ|kṣetraṃ kṣetrī tathā kṛtsnaṃ prakāśayati bhārata||13.34||
Chapter 13 · Verse 35
क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोरेवमन्तरं ज्ञानचक्षुषा।भूतप्रकृतिमोक्षं च ये विदुर्यान्ति ते परम्।।13.35।।
Roman transliteration · उच्चारण
kṣetrakṣetrajñayorevamantaraṃ jñānacakṣuṣā|bhūtaprakṛtimokṣaṃ ca ye viduryānti te param||13.35||
Chapter 14 · Verse 1
श्री भगवानुवाचपरं भूयः प्रवक्ष्यामि ज्ञानानां ज्ञानमुत्तमम्।यज्ज्ञात्वा मुनयः सर्वे परां सिद्धिमितो गताः।।14.1।।
Roman transliteration · उच्चारण
śrī bhagavānuvācaparaṃ bhūyaḥ pravakṣyāmi jñānānāṃ jñānamuttamam|yajjñātvā munayaḥ sarve parāṃ siddhimito gatāḥ||14.1||
Chapter 14 · Verse 2
इदं ज्ञानमुपाश्रित्य मम साधर्म्यमागताः।सर्गेऽपि नोपजायन्ते प्रलये न व्यथन्ति च।।14.2।।
Roman transliteration · उच्चारण
idaṃ jñānamupāśritya mama sādharmyamāgatāḥ|sarge’pi nopajāyante pralaye na vyathanti ca||14.2||
Chapter 14 · Verse 3
मम योनिर्महद्ब्रह्म तस्मिन् गर्भं दधाम्यहम्।संभवः सर्वभूतानां ततो भवति भारत।।14.3।।
Roman transliteration · उच्चारण
mama yonirmahadbrahma tasmin garbhaṃ dadhāmyaham|saṃbhavaḥ sarvabhūtānāṃ tato bhavati bhārata||14.3||
Chapter 14 · Verse 4
सर्वयोनिषु कौन्तेय मूर्तयः सम्भवन्ति याः।तासां ब्रह्म महद्योनिरहं बीजप्रदः पिता।।14.4।।
Roman transliteration · उच्चारण
sarvayoniṣu kaunteya mūrtayaḥ sambhavanti yāḥ|tāsāṃ brahma mahadyonirahaṃ bījapradaḥ pitā||14.4||
Chapter 14 · Verse 5
सत्त्वं रजस्तम इति गुणाः प्रकृतिसंभवाः।निबध्नन्ति महाबाहो देहे देहिनमव्ययम्।।14.5।।
Roman transliteration · उच्चारण
sattvaṃ rajastama iti guṇāḥ prakṛtisaṃbhavāḥ|nibadhnanti mahābāho dehe dehinamavyayam||14.5||
Chapter 14 · Verse 6
तत्र सत्त्वं निर्मलत्वात्प्रकाशकमनामयम्।सुखसङ्गेन बध्नाति ज्ञानसङ्गेन चानघ।।14.6।।
Roman transliteration · उच्चारण
tatra sattvaṃ nirmalatvātprakāśakamanāmayam|sukhasaṅgena badhnāti jñānasaṅgena cānagha||14.6||
Chapter 14 · Verse 7
रजो रागात्मकं विद्धि तृष्णासङ्गसमुद्भवम्।तन्निबध्नाति कौन्तेय कर्मसङ्गेन देहिनम्।।14.7।।
Roman transliteration · उच्चारण
rajo rāgātmakaṃ viddhi tṛṣṇāsaṅgasamudbhavam|tannibadhnāti kaunteya karmasaṅgena dehinam||14.7||
Chapter 14 · Verse 8
तमस्त्वज्ञानजं विद्धि मोहनं सर्वदेहिनाम्।प्रमादालस्यनिद्राभिस्तन्निबध्नाति भारत।।14.8।।
Roman transliteration · उच्चारण
tamastvajñānajaṃ viddhi mohanaṃ sarvadehinām|pramādālasyanidrābhistannibadhnāti bhārata||14.8||
Chapter 14 · Verse 9
सत्त्वं सुखे सञ्जयति रजः कर्मणि भारत।ज्ञानमावृत्य तु तमः प्रमादे सञ्जयत्युत।।14.9।।
Roman transliteration · उच्चारण
sattvaṃ sukhe sañjayati rajaḥ karmaṇi bhārata|jñānamāvṛtya tu tamaḥ pramāde sañjayatyuta||14.9||
Chapter 14 · Verse 10
रजस्तमश्चाभिभूय सत्त्वं भवति भारत।रजः सत्त्वं तमश्चैव तमः सत्त्वं रजस्तथा।।14.10।।
Roman transliteration · उच्चारण
rajastamaścābhibhūya sattvaṃ bhavati bhārata|rajaḥ sattvaṃ tamaścaiva tamaḥ sattvaṃ rajastathā||14.10||
Chapter 14 · Verse 11
सर्वद्वारेषु देहेऽस्मिन्प्रकाश उपजायते।ज्ञानं यदा तदा विद्याद्विवृद्धं सत्त्वमित्युत।।14.11।।
Roman transliteration · उच्चारण
sarvadvāreṣu dehe’sminprakāśa upajāyate|jñānaṃ yadā tadā vidyādvivṛddhaṃ sattvamityuta||14.11||
Chapter 14 · Verse 12
लोभः प्रवृत्तिरारम्भः कर्मणामशमः स्पृहा।रजस्येतानि जायन्ते विवृद्धे भरतर्षभ।।14.12।।
Roman transliteration · उच्चारण
lobhaḥ pravṛttirārambhaḥ karmaṇāmaśamaḥ spṛhā|rajasyetāni jāyante vivṛddhe bharatarṣabha||14.12||
Chapter 14 · Verse 13
अप्रकाशोऽप्रवृत्तिश्च प्रमादो मोह एव च।तमस्येतानि जायन्ते विवृद्धे कुरुनन्दन।।14.13।।
Roman transliteration · उच्चारण
aprakāśo’pravṛttiśca pramādo moha eva ca|tamasyetāni jāyante vivṛddhe kurunandana||14.13||
Chapter 14 · Verse 14
यदा सत्त्वे प्रवृद्धे तु प्रलयं याति देहभृत्।तदोत्तमविदां लोकानमलान्प्रतिपद्यते।।14.14।।
Roman transliteration · उच्चारण
yadā sattve pravṛddhe tu pralayaṃ yāti dehabhṛt|tadottamavidāṃ lokānamalānpratipadyate||14.14||
Chapter 14 · Verse 15
रजसि प्रलयं गत्वा कर्मसङ्गिषु जायते।तथा प्रलीनस्तमसि मूढयोनिषु जायते।।14.15।।
Roman transliteration · उच्चारण
rajasi pralayaṃ gatvā karmasaṅgiṣu jāyate|tathā pralīnastamasi mūḍhayoniṣu jāyate||14.15||
Chapter 14 · Verse 16
कर्मणः सुकृतस्याहुः सात्त्विकं निर्मलं फलम्।रजसस्तु फलं दुःखमज्ञानं तमसः फलम्।।14.16।।
Roman transliteration · उच्चारण
karmaṇaḥ sukṛtasyāhuḥ sāttvikaṃ nirmalaṃ phalam|rajasastu phalaṃ duḥkhamajñānaṃ tamasaḥ phalam||14.16||
Chapter 14 · Verse 17
सत्त्वात्सञ्जायते ज्ञानं रजसो लोभ एव च।प्रमादमोहौ तमसो भवतोऽज्ञानमेव च।।14.17।।
Roman transliteration · उच्चारण
sattvātsañjāyate jñānaṃ rajaso lobha eva ca|pramādamohau tamaso bhavato’jñānameva ca||14.17||
Chapter 14 · Verse 18
ऊर्ध्वं गच्छन्ति सत्त्वस्था मध्ये तिष्ठन्ति राजसाः।जघन्यगुणवृत्तिस्था अधो गच्छन्ति तामसाः।।14.18।।
Roman transliteration · उच्चारण
ūrdhvaṃ gacchanti sattvasthā madhye tiṣṭhanti rājasāḥ|jaghanyaguṇavṛttisthā adho gacchanti tāmasāḥ||14.18||
Chapter 14 · Verse 19
नान्यं गुणेभ्यः कर्तारं यदा द्रष्टानुपश्यति।गुणेभ्यश्च परं वेत्ति मद्भावं सोऽधिगच्छति।।14.19।।
Roman transliteration · उच्चारण
nānyaṃ guṇebhyaḥ kartāraṃ yadā draṣṭānupaśyati|guṇebhyaśca paraṃ vetti madbhāvaṃ so’dhigacchati||14.19||
Chapter 14 · Verse 20
गुणानेतानतीत्य त्रीन्देही देहसमुद्भवान्।जन्ममृत्युजरादुःखैर्विमुक्तोऽमृतमश्नुते।।14.20।।
Roman transliteration · उच्चारण
guṇānetānatītya trīndehī dehasamudbhavān|janmamṛtyujarāduḥkhairvimukto’mṛtamaśnute||14.20||
Chapter 14 · Verse 21
अर्जुन उवाचकैर्लिंगैस्त्रीन्गुणानेतानतीतो भवति प्रभो।किमाचारः कथं चैतांस्त्रीन्गुणानतिवर्तते।।14.21।।
Roman transliteration · उच्चारण
arjuna uvācakairliṃgaistrīnguṇānetānatīto bhavati prabho|kimācāraḥ kathaṃ caitāṃstrīnguṇānativartate||14.21||
Chapter 14 · Verse 22
श्री भगवानुवाचप्रकाशं च प्रवृत्तिं च मोहमेव च पाण्डव।न द्वेष्टि सम्प्रवृत्तानि न निवृत्तानि काङ्क्षति।।14.22।।
Roman transliteration · उच्चारण
śrī bhagavānuvācaprakāśaṃ ca pravṛttiṃ ca mohameva ca pāṇḍava|na dveṣṭi sampravṛttāni na nivṛttāni kāṅkṣati||14.22||
Chapter 14 · Verse 23
उदासीनवदासीनो गुणैर्यो न विचाल्यते।गुणा वर्तन्त इत्येव योऽवतिष्ठति नेङ्गते।।14.23।।
Roman transliteration · उच्चारण
udāsīnavadāsīno guṇairyo na vicālyate|guṇā vartanta ityeva yo’vatiṣṭhati neṅgate||14.23||
Chapter 14 · Verse 24
समदुःखसुखः स्वस्थः समलोष्टाश्मकाञ्चनः।तुल्यप्रियाप्रियो धीरस्तुल्यनिन्दात्मसंस्तुतिः।।14.24।।
Roman transliteration · उच्चारण
samaduḥkhasukhaḥ svasthaḥ samaloṣṭāśmakāñcanaḥ|tulyapriyāpriyo dhīrastulyanindātmasaṃstutiḥ||14.24||
Chapter 14 · Verse 25
मानापमानयोस्तुल्यस्तुल्यो मित्रारिपक्षयोः।सर्वारम्भपरित्यागी गुणातीतः स उच्यते।।14.25।।
Roman transliteration · उच्चारण
mānāpamānayostulyastulyo mitrāripakṣayoḥ|sarvārambhaparityāgī guṇātītaḥ sa ucyate||14.25||
Chapter 14 · Verse 26
मां च योऽव्यभिचारेण भक्ितयोगेन सेवते।स गुणान्समतीत्यैतान् ब्रह्मभूयाय कल्पते।।14.26।।
Roman transliteration · उच्चारण
māṃ ca yo’vyabhicāreṇa bhakिtayogena sevate|sa guṇānsamatītyaitān brahmabhūyāya kalpate||14.26||
Chapter 14 · Verse 27
ब्रह्मणो हि प्रतिष्ठाऽहममृतस्याव्ययस्य च।शाश्वतस्य च धर्मस्य सुखस्यैकान्तिकस्य च।।14.27।।
Roman transliteration · उच्चारण
brahmaṇo hi pratiṣṭhā’hamamṛtasyāvyayasya ca|śāśvatasya ca dharmasya sukhasyaikāntikasya ca||14.27||
Chapter 15 · Verse 1
श्री भगवानुवाचऊर्ध्वमूलमधःशाखमश्वत्थं प्राहुरव्ययम्।छन्दांसि यस्य पर्णानि यस्तं वेद स वेदवित्।।15.1।।
Roman transliteration · उच्चारण
śrī bhagavānuvācaūrdhvamūlamadhaḥśākhamaśvatthaṃ prāhuravyayam|chandāṃsi yasya parṇāni yastaṃ veda sa vedavit||15.1||
Chapter 15 · Verse 2
अधश्चोर्ध्वं प्रसृतास्तस्य शाखा गुणप्रवृद्धा विषयप्रवालाः।अधश्च मूलान्यनुसन्ततानि कर्मानुबन्धीनि मनुष्यलोके।।15.2।।
Roman transliteration · उच्चारण
adhaścordhvaṃ prasṛtāstasya śākhā guṇapravṛddhā viṣayapravālāḥ|adhaśca mūlānyanusantatāni karmānubandhīni manuṣyaloke||15.2||
Chapter 15 · Verse 3
न रूपमस्येह तथोपलभ्यते नान्तो न चादिर्न च संप्रतिष्ठा।अश्वत्थमेनं सुविरूढमूल मसङ्गशस्त्रेण दृढेन छित्त्वा।।15.3।।
Roman transliteration · उच्चारण
na rūpamasyeha tathopalabhyate nānto na cādirna ca saṃpratiṣṭhā|aśvatthamenaṃ suvirūḍhamūla masaṅgaśastreṇa dṛḍhena chittvā||15.3||
Chapter 15 · Verse 4
ततः पदं तत्परिमार्गितव्य यस्मिन्गता न निवर्तन्ति भूयः।तमेव चाद्यं पुरुषं प्रपद्ये यतः प्रवृत्तिः प्रसृता पुराणी।।15.4।।
Roman transliteration · उच्चारण
tataḥ padaṃ tatparimārgitavya yasmingatā na nivartanti bhūyaḥ|tameva cādyaṃ puruṣaṃ prapadye yataḥ pravṛttiḥ prasṛtā purāṇī||15.4||
Chapter 15 · Verse 5
निर्मानमोहा जितसङ्गदोषा अध्यात्मनित्या विनिवृत्तकामाः।द्वन्द्वैर्विमुक्ताः सुखदुःखसंज्ञै र्गच्छन्त्यमूढाः पदमव्ययं तत्।।15.5।।
Roman transliteration · उच्चारण
nirmānamohā jitasaṅgadoṣā adhyātmanityā vinivṛttakāmāḥ|dvandvairvimuktāḥ sukhaduḥkhasaṃjñai rgacchantyamūḍhāḥ padamavyayaṃ tat||15.5||
Chapter 15 · Verse 6
न तद्भासयते सूर्यो न शशाङ्को न पावकः।यद्गत्वा न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम।।15.6।।
Roman transliteration · उच्चारण
na tadbhāsayate sūryo na śaśāṅko na pāvakaḥ|yadgatvā na nivartante taddhāma paramaṃ mama||15.6||
Chapter 15 · Verse 7
ममैवांशो जीवलोके जीवभूतः सनातनः।मनःषष्ठानीन्द्रियाणि प्रकृतिस्थानि कर्षति।।15.7।।
Roman transliteration · उच्चारण
mamaivāṃśo jīvaloke jīvabhūtaḥ sanātanaḥ|manaḥṣaṣṭhānīndriyāṇi prakṛtisthāni karṣati||15.7||
Chapter 15 · Verse 8
शरीरं यदवाप्नोति यच्चाप्युत्क्रामतीश्वरः।गृहीत्वैतानि संयाति वायुर्गन्धानिवाशयात्।।15.8।।
Roman transliteration · उच्चारण
śarīraṃ yadavāpnoti yaccāpyutkrāmatīśvaraḥ|gṛhītvaitāni saṃyāti vāyurgandhānivāśayāt||15.8||
Chapter 15 · Verse 9
श्रोत्रं चक्षुः स्पर्शनं च रसनं घ्राणमेव च।अधिष्ठाय मनश्चायं विषयानुपसेवते।।15.9।।
Roman transliteration · उच्चारण
śrotraṃ cakṣuḥ sparśanaṃ ca rasanaṃ ghrāṇameva ca|adhiṣṭhāya manaścāyaṃ viṣayānupasevate||15.9||
Chapter 15 · Verse 10
उत्क्रामन्तं स्थितं वापि भुञ्जानं वा गुणान्वितम्।विमूढा नानुपश्यन्ति पश्यन्ति ज्ञानचक्षुषः।।15.10।।
Roman transliteration · उच्चारण
utkrāmantaṃ sthitaṃ vāpi bhuñjānaṃ vā guṇānvitam|vimūḍhā nānupaśyanti paśyanti jñānacakṣuṣaḥ||15.10||
Chapter 15 · Verse 11
यतन्तो योगिनश्चैनं पश्यन्त्यात्मन्यवस्थितम्।यतन्तोऽप्यकृतात्मानो नैनं पश्यन्त्यचेतसः।।15.11।।
Roman transliteration · उच्चारण
yatanto yoginaścainaṃ paśyantyātmanyavasthitam|yatanto’pyakṛtātmāno nainaṃ paśyantyacetasaḥ||15.11||
Chapter 15 · Verse 12
यदादित्यगतं तेजो जगद्भासयतेऽखिलम्।यच्चन्द्रमसि यच्चाग्नौ तत्तेजो विद्धि मामकम्।।15.12।।
Roman transliteration · उच्चारण
yadādityagataṃ tejo jagadbhāsayate’khilam|yaccandramasi yaccāgnau tattejo viddhi māmakam||15.12||
Chapter 15 · Verse 13
गामाविश्य च भूतानि धारयाम्यहमोजसा।पुष्णामि चौषधीः सर्वाः सोमो भूत्वा रसात्मकः।।15.13।।
Roman transliteration · उच्चारण
gāmāviśya ca bhūtāni dhārayāmyahamojasā|puṣṇāmi cauṣadhīḥ sarvāḥ somo bhūtvā rasātmakaḥ||15.13||
Chapter 15 · Verse 14
अहं वैश्वानरो भूत्वा प्राणिनां देहमाश्रितः।प्राणापानसमायुक्तः पचाम्यन्नं चतुर्विधम्।।15.14।।
Roman transliteration · उच्चारण
ahaṃ vaiśvānaro bhūtvā prāṇināṃ dehamāśritaḥ|prāṇāpānasamāyuktaḥ pacāmyannaṃ caturvidham||15.14||
Chapter 15 · Verse 15
सर्वस्य चाहं हृदि सन्निविष्टो मत्तः स्मृतिर्ज्ञानमपोहनं च।वेदैश्च सर्वैरहमेव वेद्यो वेदान्तकृद्वेदविदेव चाहम्।।15.15।।
Roman transliteration · उच्चारण
sarvasya cāhaṃ hṛdi sanniviṣṭo mattaḥ smṛtirjñānamapohanaṃ ca|vedaiśca sarvairahameva vedyo vedāntakṛdvedavideva cāham||15.15||
Chapter 15 · Verse 16
द्वाविमौ पुरुषौ लोके क्षरश्चाक्षर एव च।क्षरः सर्वाणि भूतानि कूटस्थोऽक्षर उच्यते।।15.16।।
Roman transliteration · उच्चारण
dvāvimau puruṣau loke kṣaraścākṣara eva ca|kṣaraḥ sarvāṇi bhūtāni kūṭastho’kṣara ucyate||15.16||
Chapter 15 · Verse 17
उत्तमः पुरुषस्त्वन्यः परमात्मेत्युदाहृतः।यो लोकत्रयमाविश्य बिभर्त्यव्यय ईश्वरः।।15.17।।
Roman transliteration · उच्चारण
uttamaḥ puruṣastvanyaḥ paramātmetyudāhṛtaḥ|yo lokatrayamāviśya bibhartyavyaya īśvaraḥ||15.17||
Chapter 15 · Verse 18
यस्मात्क्षरमतीतोऽहमक्षरादपि चोत्तमः।अतोऽस्मि लोके वेदे च प्रथितः पुरुषोत्तमः।।15.18।।
Roman transliteration · उच्चारण
yasmātkṣaramatīto’hamakṣarādapi cottamaḥ|ato’smi loke vede ca prathitaḥ puruṣottamaḥ||15.18||
Chapter 15 · Verse 19
यो मामेवमसम्मूढो जानाति पुरुषोत्तमम्।स सर्वविद्भजति मां सर्वभावेन भारत।।15.19।।
Roman transliteration · उच्चारण
yo māmevamasammūḍho jānāti puruṣottamam|sa sarvavidbhajati māṃ sarvabhāvena bhārata||15.19||
Chapter 15 · Verse 20
इति गुह्यतमं शास्त्रमिदमुक्तं मयाऽनघ।एतद्बुद्ध्वा बुद्धिमान्स्यात्कृतकृत्यश्च भारत।।15.20।।
Roman transliteration · उच्चारण
iti guhyatamaṃ śāstramidamuktaṃ mayā’nagha|etadbuddhvā buddhimānsyātkṛtakṛtyaśca bhārata||15.20||
Chapter 16 · Verse 1
श्री भगवानुवाच अभयं सत्त्वसंशुद्धिः ज्ञानयोगव्यवस्थितिः। दानं दमश्च यज्ञश्च स्वाध्यायस्तप आर्जवम्।।16.1।।
Roman transliteration · उच्चारण
śrī bhagavānuvāca abhayaṃ sattvasaṃśuddhiḥ jñānayogavyavasthitiḥ| dānaṃ damaśca yajñaśca svādhyāyastapa ārjavam||16.1||
Chapter 16 · Verse 2
अहिंसा सत्यमक्रोधस्त्यागः शान्तिरपैशुनम्।दया भूतेष्वलोलुप्त्वं मार्दवं ह्रीरचापलम्।।16.2।।
Roman transliteration · उच्चारण
ahiṃsā satyamakrodhastyāgaḥ śāntirapaiśunam|dayā bhūteṣvaloluptvaṃ mārdavaṃ hrīracāpalam||16.2||
Chapter 16 · Verse 3
तेजः क्षमा धृतिः शौचमद्रोहो नातिमानिता। भवन्ति सम्पदं दैवीमभिजातस्य भारत।।16.3।।
Roman transliteration · उच्चारण
tejaḥ kṣamā dhṛtiḥ śaucamadroho nātimānitā| bhavanti sampadaṃ daivīmabhijātasya bhārata||16.3||
Chapter 16 · Verse 4
दम्भो दर्पोऽभिमानश्च क्रोधः पारुष्यमेव च।अज्ञानं चाभिजातस्य पार्थ सम्पदमासुरीम्।।16.4।।
Roman transliteration · उच्चारण
dambho darpo’bhimānaśca krodhaḥ pāruṣyameva ca|ajñānaṃ cābhijātasya pārtha sampadamāsurīm||16.4||
Chapter 16 · Verse 5
दैवी सम्पद्विमोक्षाय निबन्धायासुरी मता।मा शुचः सम्पदं दैवीमभिजातोऽसि पाण्डव।।16.5।।
Roman transliteration · उच्चारण
daivī sampadvimokṣāya nibandhāyāsurī matā|mā śucaḥ sampadaṃ daivīmabhijāto’si pāṇḍava||16.5||
Chapter 16 · Verse 6
द्वौ भूतसर्गौ लोकेऽस्मिन् दैव आसुर एव च।दैवो विस्तरशः प्रोक्त आसुरं पार्थ मे श्रृणु।।16.6।।
Roman transliteration · उच्चारण
dvau bhūtasargau loke’smin daiva āsura eva ca|daivo vistaraśaḥ prokta āsuraṃ pārtha me śrṛṇu||16.6||
Chapter 16 · Verse 7
प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च जना न विदुरासुराः।न शौचं नापि चाचारो न सत्यं तेषु विद्यते।।16.7।।
Roman transliteration · उच्चारण
pravṛttiṃ ca nivṛttiṃ ca janā na vidurāsurāḥ|na śaucaṃ nāpi cācāro na satyaṃ teṣu vidyate||16.7||
Chapter 16 · Verse 8
असत्यमप्रतिष्ठं ते जगदाहुरनीश्वरम्।अपरस्परसम्भूतं किमन्यत्कामहैतुकम्।।16.8।।
Roman transliteration · उच्चारण
asatyamapratiṣṭhaṃ te jagadāhuranīśvaram|aparasparasambhūtaṃ kimanyatkāmahaitukam||16.8||
Chapter 16 · Verse 9
एतां दृष्टिमवष्टभ्य नष्टात्मानोऽल्पबुद्धयः।प्रभवन्त्युग्रकर्माणः क्षयाय जगतोऽहिताः।।16.9।।
Roman transliteration · उच्चारण
etāṃ dṛṣṭimavaṣṭabhya naṣṭātmāno’lpabuddhayaḥ|prabhavantyugrakarmāṇaḥ kṣayāya jagato’hitāḥ||16.9||
Chapter 16 · Verse 10
काममाश्रित्य दुष्पूरं दम्भमानमदान्विताः।मोहाद्गृहीत्वासद्ग्राहान्प्रवर्तन्तेऽशुचिव्रताः।।16.10।।
Roman transliteration · उच्चारण
kāmamāśritya duṣpūraṃ dambhamānamadānvitāḥ|mohādgṛhītvāsadgrāhānpravartante’śucivratāḥ||16.10||
Chapter 16 · Verse 11
चिन्तामपरिमेयां च प्रलयान्तामुपाश्रिताः।कामोपभोगपरमा एतावदिति निश्िचताः।।16.11।।
Roman transliteration · उच्चारण
cintāmaparimeyāṃ ca pralayāntāmupāśritāḥ|kāmopabhogaparamā etāvaditi niśिcatāḥ||16.11||
Chapter 16 · Verse 12
आशापाशशतैर्बद्धाः कामक्रोधपरायणाः।ईहन्ते कामभोगार्थमन्यायेनार्थसञ्चयान्।।16.12।।
Roman transliteration · उच्चारण
āśāpāśaśatairbaddhāḥ kāmakrodhaparāyaṇāḥ|īhante kāmabhogārthamanyāyenārthasañcayān||16.12||
Chapter 16 · Verse 13
इदमद्य मया लब्धमिमं प्राप्स्ये मनोरथम्।इदमस्तीदमपि मे भविष्यति पुनर्धनम्।।16.13।।
Roman transliteration · उच्चारण
idamadya mayā labdhamimaṃ prāpsye manoratham|idamastīdamapi me bhaviṣyati punardhanam||16.13||
Chapter 16 · Verse 14
असौ मया हतः शत्रुर्हनिष्ये चापरानपि।ईश्वरोऽहमहं भोगी सिद्धोऽहं बलवान्सुखी।।16.14।।
Roman transliteration · उच्चारण
asau mayā hataḥ śatrurhaniṣye cāparānapi|īśvaro’hamahaṃ bhogī siddho’haṃ balavānsukhī||16.14||
Chapter 16 · Verse 15
आढ्योऽभिजनवानस्मि कोऽन्योऽस्ति सदृशो मया।यक्ष्ये दास्यामि मोदिष्य इत्यज्ञानविमोहिताः।।16.15।।
Roman transliteration · उच्चारण
āḍhyo’bhijanavānasmi ko’nyo’sti sadṛśo mayā|yakṣye dāsyāmi modiṣya ityajñānavimohitāḥ||16.15||
Chapter 16 · Verse 16
अनेकचित्तविभ्रान्ता मोहजालसमावृताः।प्रसक्ताः कामभोगेषु पतन्ति नरकेऽशुचौ।।16.16।।
Roman transliteration · उच्चारण
anekacittavibhrāntā mohajālasamāvṛtāḥ|prasaktāḥ kāmabhogeṣu patanti narake’śucau||16.16||
Chapter 16 · Verse 17
आत्मसम्भाविताः स्तब्धा धनमानमदान्विताः।यजन्ते नामयज्ञैस्ते दम्भेनाविधिपूर्वकम्।।16.17।।
Roman transliteration · उच्चारण
ātmasambhāvitāḥ stabdhā dhanamānamadānvitāḥ|yajante nāmayajñaiste dambhenāvidhipūrvakam||16.17||
Chapter 16 · Verse 18
अहङ्कारं बलं दर्पं कामं क्रोधं च संश्रिताः।मामात्मपरदेहेषु प्रद्विषन्तोऽभ्यसूयकाः।।16.18।।
Roman transliteration · उच्चारण
ahaṅkāraṃ balaṃ darpaṃ kāmaṃ krodhaṃ ca saṃśritāḥ|māmātmaparadeheṣu pradviṣanto’bhyasūyakāḥ||16.18||
Chapter 16 · Verse 19
तानहं द्विषतः क्रूरान्संसारेषु नराधमान्।क्षिपाम्यजस्रमशुभानासुरीष्वेव योनिषु।।16.19।।
Roman transliteration · उच्चारण
tānahaṃ dviṣataḥ krūrānsaṃsāreṣu narādhamān|kṣipāmyajasramaśubhānāsurīṣveva yoniṣu||16.19||
Chapter 16 · Verse 20
असुरीं योनिमापन्ना मूढा जन्मनि जन्मनि।मामप्राप्यैव कौन्तेय ततो यान्त्यधमां गतिम्।।16.20।।
Roman transliteration · उच्चारण
asurīṃ yonimāpannā mūḍhā janmani janmani|māmaprāpyaiva kaunteya tato yāntyadhamāṃ gatim||16.20||
Chapter 16 · Verse 21
त्रिविधं नरकस्येदं द्वारं नाशनमात्मनः।कामः क्रोधस्तथा लोभस्तस्मादेतत्त्रयं त्यजेत्।।16.21।।
Roman transliteration · उच्चारण
trividhaṃ narakasyedaṃ dvāraṃ nāśanamātmanaḥ|kāmaḥ krodhastathā lobhastasmādetattrayaṃ tyajet||16.21||
Chapter 16 · Verse 22
एतैर्विमुक्तः कौन्तेय तमोद्वारैस्त्रिभिर्नरः।आचरत्यात्मनः श्रेयस्ततो याति परां गतिम्।।16.22।।
Roman transliteration · उच्चारण
etairvimuktaḥ kaunteya tamodvāraistribhirnaraḥ|ācaratyātmanaḥ śreyastato yāti parāṃ gatim||16.22||
Chapter 16 · Verse 23
यः शास्त्रविधिमुत्सृज्य वर्तते कामकारतः।न स सिद्धिमवाप्नोति न सुखं न परां गतिम्।।16.23।।
Roman transliteration · उच्चारण
yaḥ śāstravidhimutsṛjya vartate kāmakārataḥ|na sa siddhimavāpnoti na sukhaṃ na parāṃ gatim||16.23||
Chapter 16 · Verse 24
तस्माच्छास्त्रं प्रमाणं ते कार्याकार्यव्यवस्थितौ।ज्ञात्वा शास्त्रविधानोक्तं कर्म कर्तुमिहार्हसि।।16.24।।
Roman transliteration · उच्चारण
tasmācchāstraṃ pramāṇaṃ te kāryākāryavyavasthitau|jñātvā śāstravidhānoktaṃ karma kartumihārhasi||16.24||
Chapter 17 · Verse 1
अर्जुन उवाचये शास्त्रविधिमुत्सृज्य यजन्ते श्रद्धयाऽन्विताः।तेषां निष्ठा तु का कृष्ण सत्त्वमाहो रजस्तमः।।17.1।।
Roman transliteration · उच्चारण
arjuna uvācaye śāstravidhimutsṛjya yajante śraddhayā’nvitāḥ|teṣāṃ niṣṭhā tu kā kṛṣṇa sattvamāho rajastamaḥ||17.1||
Chapter 17 · Verse 2
श्री भगवानुवाचत्रिविधा भवति श्रद्धा देहिनां सा स्वभावजा।सात्त्विकी राजसी चैव तामसी चेति तां श्रृणु।।17.2।।
Roman transliteration · उच्चारण
śrī bhagavānuvācatrividhā bhavati śraddhā dehināṃ sā svabhāvajā|sāttvikī rājasī caiva tāmasī ceti tāṃ śrṛṇu||17.2||
Chapter 17 · Verse 3
सत्त्वानुरूपा सर्वस्य श्रद्धा भवति भारत।श्रद्धामयोऽयं पुरुषो यो यच्छ्रद्धः स एव सः।।17.3।।
Roman transliteration · उच्चारण
sattvānurūpā sarvasya śraddhā bhavati bhārata|śraddhāmayo’yaṃ puruṣo yo yacchraddhaḥ sa eva saḥ||17.3||
Chapter 17 · Verse 4
यजन्ते सात्त्विका देवान्यक्षरक्षांसि राजसाः।प्रेतान्भूतगणांश्चान्ये यजन्ते तामसा जनाः।।17.4।।
Roman transliteration · उच्चारण
yajante sāttvikā devānyakṣarakṣāṃsi rājasāḥ|pretānbhūtagaṇāṃścānye yajante tāmasā janāḥ||17.4||
Chapter 17 · Verse 5
अशास्त्रविहितं घोरं तप्यन्ते ये तपो जनाः।दम्भाहङ्कारसंयुक्ताः कामरागबलान्विताः।।17.5।।
Roman transliteration · उच्चारण
aśāstravihitaṃ ghoraṃ tapyante ye tapo janāḥ|dambhāhaṅkārasaṃyuktāḥ kāmarāgabalānvitāḥ||17.5||
Chapter 17 · Verse 6
कर्षयन्तः शरीरस्थं भूतग्राममचेतसः।मां चैवान्तःशरीरस्थं तान्विद्ध्यासुरनिश्चयान्।।17.6।।
Roman transliteration · उच्चारण
karṣayantaḥ śarīrasthaṃ bhūtagrāmamacetasaḥ|māṃ caivāntaḥśarīrasthaṃ tānviddhyāsuraniścayān||17.6||
Chapter 17 · Verse 7
आहारस्त्वपि सर्वस्य त्रिविधो भवति प्रियः।यज्ञस्तपस्तथा दानं तेषां भेदमिमं श्रृणु।।17.7।।
Roman transliteration · उच्चारण
āhārastvapi sarvasya trividho bhavati priyaḥ|yajñastapastathā dānaṃ teṣāṃ bhedamimaṃ śrṛṇu||17.7||
Chapter 17 · Verse 8
आयुःसत्त्वबलारोग्यसुखप्रीतिविवर्धनाः।रस्याः स्निग्धाः स्थिरा हृद्या आहाराः सात्त्विकप्रियाः।।17.8।।
Roman transliteration · उच्चारण
āyuḥsattvabalārogyasukhaprītivivardhanāḥ|rasyāḥ snigdhāḥ sthirā hṛdyā āhārāḥ sāttvikapriyāḥ||17.8||
Chapter 17 · Verse 9
कट्वम्ललवणात्युष्णतीक्ष्णरूक्षविदाहिनः।आहारा राजसस्येष्टा दुःखशोकामयप्रदाः।।17.9।।
Roman transliteration · उच्चारण
kaṭvamlalavaṇātyuṣṇatīkṣṇarūkṣavidāhinaḥ|āhārā rājasasyeṣṭā duḥkhaśokāmayapradāḥ||17.9||
Chapter 17 · Verse 10
यातयामं गतरसं पूति पर्युषितं च यत्।उच्छिष्टमपि चामेध्यं भोजनं तामसप्रियम्।।17.10।।
Roman transliteration · उच्चारण
yātayāmaṃ gatarasaṃ pūti paryuṣitaṃ ca yat|ucchiṣṭamapi cāmedhyaṃ bhojanaṃ tāmasapriyam||17.10||
Chapter 17 · Verse 11
अफलाकाङ्क्षिभिर्यज्ञो विधिदृष्टो य इज्यते।यष्टव्यमेवेति मनः समाधाय स सात्त्विकः।।17.11।।
Roman transliteration · उच्चारण
aphalākāṅkṣibhiryajño vidhidṛṣṭo ya ijyate|yaṣṭavyameveti manaḥ samādhāya sa sāttvikaḥ||17.11||
Chapter 17 · Verse 12
अभिसंधाय तु फलं दम्भार्थमपि चैव यत्।इज्यते भरतश्रेष्ठ तं यज्ञं विद्धि राजसम्।।17.12।।
Roman transliteration · उच्चारण
abhisaṃdhāya tu phalaṃ dambhārthamapi caiva yat|ijyate bharataśreṣṭha taṃ yajñaṃ viddhi rājasam||17.12||
Chapter 17 · Verse 13
विधिहीनमसृष्टान्नं मन्त्रहीनमदक्षिणम्।श्रद्धाविरहितं यज्ञं तामसं परिचक्षते।।17.13।।
Roman transliteration · उच्चारण
vidhihīnamasṛṣṭānnaṃ mantrahīnamadakṣiṇam|śraddhāvirahitaṃ yajñaṃ tāmasaṃ paricakṣate||17.13||
Chapter 17 · Verse 14
देवद्विजगुरुप्राज्ञपूजनं शौचमार्जवम्।ब्रह्मचर्यमहिंसा च शारीरं तप उच्यते।।17.14।।
Roman transliteration · उच्चारण
devadvijaguruprājñapūjanaṃ śaucamārjavam|brahmacaryamahiṃsā ca śārīraṃ tapa ucyate||17.14||
Chapter 17 · Verse 15
अनुद्वेगकरं वाक्यं सत्यं प्रियहितं च यत्।स्वाध्यायाभ्यसनं चैव वाङ्मयं तप उच्यते।।17.15।।
Roman transliteration · उच्चारण
anudvegakaraṃ vākyaṃ satyaṃ priyahitaṃ ca yat|svādhyāyābhyasanaṃ caiva vāṅmayaṃ tapa ucyate||17.15||
Chapter 17 · Verse 16
मनःप्रसादः सौम्यत्वं मौनमात्मविनिग्रहः।भावसंशुद्धिरित्येतत्तपो मानसमुच्यते।।17.16।।
Roman transliteration · उच्चारण
manaḥprasādaḥ saumyatvaṃ maunamātmavinigrahaḥ|bhāvasaṃśuddhirityetattapo mānasamucyate||17.16||
Chapter 17 · Verse 17
श्रद्धया परया तप्तं तपस्तत्ित्रविधं नरैः।अफलाकाङ्क्षिभिर्युक्तैः सात्त्विकं परिचक्षते।।17.17।।
Roman transliteration · उच्चारण
śraddhayā parayā taptaṃ tapastatिtravidhaṃ naraiḥ|aphalākāṅkṣibhiryuktaiḥ sāttvikaṃ paricakṣate||17.17||
Chapter 17 · Verse 18
सत्कारमानपूजार्थं तपो दम्भेन चैव यत्।क्रियते तदिह प्रोक्तं राजसं चलमध्रुवम्।।17.18।।
Roman transliteration · उच्चारण
satkāramānapūjārthaṃ tapo dambhena caiva yat|kriyate tadiha proktaṃ rājasaṃ calamadhruvam||17.18||
Chapter 17 · Verse 19
मूढग्राहेणात्मनो यत्पीडया क्रियते तपः।परस्योत्सादनार्थं वा तत्तामसमुदाहृतम्।।17.19।।
Roman transliteration · उच्चारण
mūḍhagrāheṇātmano yatpīḍayā kriyate tapaḥ|parasyotsādanārthaṃ vā tattāmasamudāhṛtam||17.19||
Chapter 17 · Verse 20
दातव्यमिति यद्दानं दीयतेऽनुपकारिणे।देशे काले च पात्रे च तद्दानं सात्त्विकं स्मृतम्।।17.20।।
Roman transliteration · उच्चारण
dātavyamiti yaddānaṃ dīyate’nupakāriṇe|deśe kāle ca pātre ca taddānaṃ sāttvikaṃ smṛtam||17.20||
Chapter 17 · Verse 21
यत्तु प्रत्युपकारार्थं फलमुद्दिश्य वा पुनः।दीयते च परिक्लिष्टं तद्दानं राजसं स्मृतम्।।17.21।।
Roman transliteration · उच्चारण
yattu pratyupakārārthaṃ phalamuddiśya vā punaḥ|dīyate ca parikliṣṭaṃ taddānaṃ rājasaṃ smṛtam||17.21||
Chapter 17 · Verse 22
अदेशकाले यद्दानमपात्रेभ्यश्च दीयते।असत्कृतमवज्ञातं तत्तामसमुदाहृतम्।।17.22।।
Roman transliteration · उच्चारण
adeśakāle yaddānamapātrebhyaśca dīyate|asatkṛtamavajñātaṃ tattāmasamudāhṛtam||17.22||
Chapter 17 · Verse 23
तत्सदिति निर्देशो ब्रह्मणस्त्रिविधः स्मृतः।ब्राह्मणास्तेन वेदाश्च यज्ञाश्च विहिताः पुरा।।17.23।।
Roman transliteration · उच्चारण
tatsaditi nirdeśo brahmaṇastrividhaḥ smṛtaḥ|brāhmaṇāstena vedāśca yajñāśca vihitāḥ purā||17.23||
Chapter 17 · Verse 24
तस्मादोमित्युदाहृत्य यज्ञदानतपःक्रियाः।प्रवर्तन्ते विधानोक्ताः सततं ब्रह्मवादिनाम्।।17.24।।
Roman transliteration · उच्चारण
tasmādomityudāhṛtya yajñadānatapaḥkriyāḥ|pravartante vidhānoktāḥ satataṃ brahmavādinām||17.24||
Chapter 17 · Verse 25
तदित्यनभिसन्धाय फलं यज्ञतपःक्रियाः।दानक्रियाश्च विविधाः क्रियन्ते मोक्षकाङ्क्षि।।17.25।।
Roman transliteration · उच्चारण
tadityanabhisandhāya phalaṃ yajñatapaḥkriyāḥ|dānakriyāśca vividhāḥ kriyante mokṣakāṅkṣi||17.25||
Chapter 17 · Verse 26
सद्भावे साधुभावे च सदित्येतत्प्रयुज्यते।प्रशस्ते कर्मणि तथा सच्छब्दः पार्थ युज्यते।।17.26।।
Roman transliteration · उच्चारण
sadbhāve sādhubhāve ca sadityetatprayujyate|praśaste karmaṇi tathā sacchabdaḥ pārtha yujyate||17.26||
Chapter 17 · Verse 27
यज्ञे तपसि दाने च स्थितिः सदिति चोच्यते।कर्म चैव तदर्थीयं सदित्येवाभिधीयते।।17.27।।
Roman transliteration · उच्चारण
yajñe tapasi dāne ca sthitiḥ saditi cocyate|karma caiva tadarthīyaṃ sadityevābhidhīyate||17.27||
Chapter 17 · Verse 28
अश्रद्धया हुतं दत्तं तपस्तप्तं कृतं च यत्।असदित्युच्यते पार्थ न च तत्प्रेत्य नो इह।।17.28।।
Roman transliteration · उच्चारण
aśraddhayā hutaṃ dattaṃ tapastaptaṃ kṛtaṃ ca yat|asadityucyate pārtha na ca tatpretya no iha||17.28||
Chapter 18 · Verse 1
अर्जुन उवाच संन्यासस्य महाबाहो तत्त्वमिच्छामि वेदितुम्। त्यागस्य च हृषीकेश पृथक्केशिनिषूदन।।18.1।।
Roman transliteration · उच्चारण
arjuna uvāca saṃnyāsasya mahābāho tattvamicchāmi veditum| tyāgasya ca hṛṣīkeśa pṛthakkeśiniṣūdana||18.1||
Chapter 18 · Verse 2
श्री भगवानुवाच काम्यानां कर्मणां न्यासं संन्यासं कवयो विदुः। सर्वकर्मफलत्यागं प्राहुस्त्यागं विचक्षणाः।।18.2।।
Roman transliteration · उच्चारण
śrī bhagavānuvāca kāmyānāṃ karmaṇāṃ nyāsaṃ saṃnyāsaṃ kavayo viduḥ| sarvakarmaphalatyāgaṃ prāhustyāgaṃ vicakṣaṇāḥ||18.2||
Chapter 18 · Verse 3
त्याज्यं दोषवदित्येके कर्म प्राहुर्मनीषिणः। यज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यमिति चापरे।।18.3।।
Roman transliteration · उच्चारण
tyājyaṃ doṣavadityeke karma prāhurmanīṣiṇaḥ| yajñadānatapaḥkarma na tyājyamiti cāpare||18.3||
Chapter 18 · Verse 4
निश्चयं श्रृणु मे तत्र त्यागे भरतसत्तम।त्यागो हि पुरुषव्याघ्र त्रिविधः संप्रकीर्तितः।।18.4।।
Roman transliteration · उच्चारण
niścayaṃ śrṛṇu me tatra tyāge bharatasattama|tyāgo hi puruṣavyāghra trividhaḥ saṃprakīrtitaḥ||18.4||
Chapter 18 · Verse 5
यज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यं कार्यमेव तत्।यज्ञो दानं तपश्चैव पावनानि मनीषिणाम्।।18.5।।
Roman transliteration · उच्चारण
yajñadānatapaḥkarma na tyājyaṃ kāryameva tat|yajño dānaṃ tapaścaiva pāvanāni manīṣiṇām||18.5||
Chapter 18 · Verse 6
एतान्यपि तु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा फलानि च।कर्तव्यानीति मे पार्थ निश्िचतं मतमुत्तमम्।।18.6।।
Roman transliteration · उच्चारण
etānyapi tu karmāṇi saṅgaṃ tyaktvā phalāni ca|kartavyānīti me pārtha niśिcataṃ matamuttamam||18.6||
Chapter 18 · Verse 7
नियतस्य तु संन्यासः कर्मणो नोपपद्यते।मोहात्तस्य परित्यागस्तामसः परिकीर्तितः।।18.7।।
Roman transliteration · उच्चारण
niyatasya tu saṃnyāsaḥ karmaṇo nopapadyate|mohāttasya parityāgastāmasaḥ parikīrtitaḥ||18.7||
Chapter 18 · Verse 8
दुःखमित्येव यत्कर्म कायक्लेशभयात्त्यजेत्।स कृत्वा राजसं त्यागं नैव त्यागफलं लभेत्।।18.8।।
Roman transliteration · उच्चारण
duḥkhamityeva yatkarma kāyakleśabhayāttyajet|sa kṛtvā rājasaṃ tyāgaṃ naiva tyāgaphalaṃ labhet||18.8||
Chapter 18 · Verse 9
कार्यमित्येव यत्कर्म नियतं क्रियतेऽर्जुन।सङ्गं त्यक्त्वा फलं चैव स त्यागः सात्त्विको मतः।।18.9।।
Roman transliteration · उच्चारण
kāryamityeva yatkarma niyataṃ kriyate’rjuna|saṅgaṃ tyaktvā phalaṃ caiva sa tyāgaḥ sāttviko mataḥ||18.9||
Chapter 18 · Verse 10
न द्वेष्ट्यकुशलं कर्म कुशले नानुषज्जते।त्यागी सत्त्वसमाविष्टो मेधावी छिन्नसंशयः।।18.10।।
Roman transliteration · उच्चारण
na dveṣṭyakuśalaṃ karma kuśale nānuṣajjate|tyāgī sattvasamāviṣṭo medhāvī chinnasaṃśayaḥ||18.10||
Chapter 18 · Verse 11
न हि देहभृता शक्यं त्यक्तुं कर्माण्यशेषतः।यस्तु कर्मफलत्यागी स त्यागीत्यभिधीयते।।18.11।।
Roman transliteration · उच्चारण
na hi dehabhṛtā śakyaṃ tyaktuṃ karmāṇyaśeṣataḥ|yastu karmaphalatyāgī sa tyāgītyabhidhīyate||18.11||
Chapter 18 · Verse 12
अनिष्टमिष्टं मिश्रं च त्रिविधं कर्मणः फलम्।भवत्यत्यागिनां प्रेत्य न तु संन्यासिनां क्वचित्।।18.12।।
Roman transliteration · उच्चारण
aniṣṭamiṣṭaṃ miśraṃ ca trividhaṃ karmaṇaḥ phalam|bhavatyatyāgināṃ pretya na tu saṃnyāsināṃ kvacit||18.12||
Chapter 18 · Verse 13
पञ्चैतानि महाबाहो कारणानि निबोध मे।सांख्ये कृतान्ते प्रोक्तानि सिद्धये सर्वकर्मणाम्।।18.13।।
Roman transliteration · उच्चारण
pañcaitāni mahābāho kāraṇāni nibodha me|sāṃkhye kṛtānte proktāni siddhaye sarvakarmaṇām||18.13||
Chapter 18 · Verse 14
अधिष्ठानं तथा कर्ता करणं च पृथग्विधम्।विविधाश्च पृथक्चेष्टा दैवं चैवात्र पञ्चमम्।।18.14।।
Roman transliteration · उच्चारण
adhiṣṭhānaṃ tathā kartā karaṇaṃ ca pṛthagvidham|vividhāśca pṛthakceṣṭā daivaṃ caivātra pañcamam||18.14||
Chapter 18 · Verse 15
शरीरवाङ्मनोभिर्यत्कर्म प्रारभते नरः।न्याय्यं वा विपरीतं वा पञ्चैते तस्य हेतवः।।18.15।।
Roman transliteration · उच्चारण
śarīravāṅmanobhiryatkarma prārabhate naraḥ|nyāyyaṃ vā viparītaṃ vā pañcaite tasya hetavaḥ||18.15||
Chapter 18 · Verse 16
तत्रैवं सति कर्तारमात्मानं केवलं तु यः।पश्यत्यकृतबुद्धित्वान्न स पश्यति दुर्मतिः।।18.16।।
Roman transliteration · उच्चारण
tatraivaṃ sati kartāramātmānaṃ kevalaṃ tu yaḥ|paśyatyakṛtabuddhitvānna sa paśyati durmatiḥ||18.16||
Chapter 18 · Verse 17
यस्य नाहंकृतो भावो बुद्धिर्यस्य न लिप्यते।हत्वापि स इमाँल्लोकान्न हन्ति न निबध्यते।।18.17।।
Roman transliteration · उच्चारण
yasya nāhaṃkṛto bhāvo buddhiryasya na lipyate|hatvāpi sa imām̐llokānna hanti na nibadhyate||18.17||
Chapter 18 · Verse 18
ज्ञानं ज्ञेयं परिज्ञाता त्रिविधा कर्मचोदना।करणं कर्म कर्तेति त्रिविधः कर्मसंग्रहः।।18.18।।
Roman transliteration · उच्चारण
jñānaṃ jñeyaṃ parijñātā trividhā karmacodanā|karaṇaṃ karma karteti trividhaḥ karmasaṃgrahaḥ||18.18||
Chapter 18 · Verse 19
ज्ञानं कर्म च कर्ता च त्रिधैव गुणभेदतः।प्रोच्यते गुणसंख्याने यथावच्छृणु तान्यपि।।18.19।।
Roman transliteration · उच्चारण
jñānaṃ karma ca kartā ca tridhaiva guṇabhedataḥ|procyate guṇasaṃkhyāne yathāvacchṛṇu tānyapi||18.19||
Chapter 18 · Verse 20
सर्वभूतेषु येनैकं भावमव्ययमीक्षते।अविभक्तं विभक्तेषु तज्ज्ञानं विद्धि सात्त्विकम्।।18.20।।
Roman transliteration · उच्चारण
sarvabhūteṣu yenaikaṃ bhāvamavyayamīkṣate|avibhaktaṃ vibhakteṣu tajjñānaṃ viddhi sāttvikam||18.20||
Chapter 18 · Verse 21
पृथक्त्वेन तु यज्ज्ञानं नानाभावान्पृथग्विधान्।वेत्ति सर्वेषु भूतेषु तज्ज्ञानं विद्धि राजसम्।।18.21।।
Roman transliteration · उच्चारण
pṛthaktvena tu yajjñānaṃ nānābhāvānpṛthagvidhān|vetti sarveṣu bhūteṣu tajjñānaṃ viddhi rājasam||18.21||
Chapter 18 · Verse 22
यत्तु कृत्स्नवदेकस्मिन्कार्ये सक्तमहैतुकम्।अतत्त्वार्थवदल्पं च तत्तामसमुदाहृतम्।।18.22।।
Roman transliteration · उच्चारण
yattu kṛtsnavadekasminkārye saktamahaitukam|atattvārthavadalpaṃ ca tattāmasamudāhṛtam||18.22||
Chapter 18 · Verse 23
नियतं सङ्गरहितमरागद्वेषतः कृतम्।अफलप्रेप्सुना कर्म यत्तत्सात्त्विकमुच्यते।।18.23।।
Roman transliteration · उच्चारण
niyataṃ saṅgarahitamarāgadveṣataḥ kṛtam|aphalaprepsunā karma yattatsāttvikamucyate||18.23||
Chapter 18 · Verse 24
यत्तु कामेप्सुना कर्म साहङ्कारेण वा पुनः।क्रियते बहुलायासं तद्राजसमुदाहृतम्।।18.24।।
Roman transliteration · उच्चारण
yattu kāmepsunā karma sāhaṅkāreṇa vā punaḥ|kriyate bahulāyāsaṃ tadrājasamudāhṛtam||18.24||
Chapter 18 · Verse 25
अनुबन्धं क्षयं हिंसामनपेक्ष्य च पौरुषम्।मोहादारभ्यते कर्म यत्तत्तामसमुच्यते।।18.25।।
Roman transliteration · उच्चारण
anubandhaṃ kṣayaṃ hiṃsāmanapekṣya ca pauruṣam|mohādārabhyate karma yattattāmasamucyate||18.25||
Chapter 18 · Verse 26
मुक्तसङ्गोऽनहंवादी धृत्युत्साहसमन्वितः।सिद्ध्यसिद्ध्योर्निर्विकारः कर्ता सात्त्विक उच्यते।।18.26।।
Roman transliteration · उच्चारण
muktasaṅgo’nahaṃvādī dhṛtyutsāhasamanvitaḥ|siddhyasiddhyornirvikāraḥ kartā sāttvika ucyate||18.26||
Chapter 18 · Verse 27
रागी कर्मफलप्रेप्सुर्लुब्धो हिंसात्मकोऽशुचिः।हर्षशोकान्वितः कर्ता राजसः परिकीर्तितः।।18.27।।
Roman transliteration · उच्चारण
rāgī karmaphalaprepsurlubdho hiṃsātmako’śuciḥ|harṣaśokānvitaḥ kartā rājasaḥ parikīrtitaḥ||18.27||
Chapter 18 · Verse 28
अयुक्तः प्राकृतः स्तब्धः शठो नैष्कृतिकोऽलसः।विषादी दीर्घसूत्री च कर्ता तामस उच्यते।।18.28।।
Roman transliteration · उच्चारण
ayuktaḥ prākṛtaḥ stabdhaḥ śaṭho naiṣkṛtiko’lasaḥ|viṣādī dīrghasūtrī ca kartā tāmasa ucyate||18.28||
Chapter 18 · Verse 29
बुद्धेर्भेदं धृतेश्चैव गुणतस्त्रिविधं श्रृणु।प्रोच्यमानमशेषेण पृथक्त्वेन धनञ्जय।।18.29।।
Roman transliteration · उच्चारण
buddherbhedaṃ dhṛteścaiva guṇatastrividhaṃ śrṛṇu|procyamānamaśeṣeṇa pṛthaktvena dhanañjaya||18.29||
Chapter 18 · Verse 30
प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च कार्याकार्ये भयाभये।बन्धं मोक्षं च या वेत्ति बुद्धिः सा पार्थ सात्त्विकी।।18.30।।
Roman transliteration · उच्चारण
pravṛttiṃ ca nivṛttiṃ ca kāryākārye bhayābhaye|bandhaṃ mokṣaṃ ca yā vetti buddhiḥ sā pārtha sāttvikī||18.30||
Chapter 18 · Verse 31
यया धर्ममधर्मं च कार्यं चाकार्यमेव च।अयथावत्प्रजानाति बुद्धिः सा पार्थ राजसी।।18.31।।
Roman transliteration · उच्चारण
yayā dharmamadharmaṃ ca kāryaṃ cākāryameva ca|ayathāvatprajānāti buddhiḥ sā pārtha rājasī||18.31||
Chapter 18 · Verse 32
अधर्मं धर्ममिति या मन्यते तमसाऽऽवृता।सर्वार्थान्विपरीतांश्च बुद्धिः सा पार्थ तामसी।।18.32।।
Roman transliteration · उच्चारण
adharmaṃ dharmamiti yā manyate tamasā’’vṛtā|sarvārthānviparītāṃśca buddhiḥ sā pārtha tāmasī||18.32||
Chapter 18 · Verse 33
धृत्या यया धारयते मनःप्राणेन्द्रियक्रियाः।योगेनाव्यभिचारिण्या धृतिः सा पार्थ सात्त्विकी।।18.33।।
Roman transliteration · उच्चारण
dhṛtyā yayā dhārayate manaḥprāṇendriyakriyāḥ|yogenāvyabhicāriṇyā dhṛtiḥ sā pārtha sāttvikī||18.33||
Chapter 18 · Verse 34
यया तु धर्मकामार्थान् धृत्या धारयतेऽर्जुन।प्रसङ्गेन फलाकाङ्क्षी धृतिः सा पार्थ राजसी।।18.34।।
Roman transliteration · उच्चारण
yayā tu dharmakāmārthān dhṛtyā dhārayate’rjuna|prasaṅgena phalākāṅkṣī dhṛtiḥ sā pārtha rājasī||18.34||
Chapter 18 · Verse 35
यया स्वप्नं भयं शोकं विषादं मदमेव च।न विमुञ्चति दुर्मेधा धृतिः सा पार्थ तामसी।।18.35।।
Roman transliteration · उच्चारण
yayā svapnaṃ bhayaṃ śokaṃ viṣādaṃ madameva ca|na vimuñcati durmedhā dhṛtiḥ sā pārtha tāmasī||18.35||
Chapter 18 · Verse 36
सुखं त्विदानीं त्रिविधं श्रृणु मे भरतर्षभ।अभ्यासाद्रमते यत्र दुःखान्तं च निगच्छति।।18.36।।
Roman transliteration · उच्चारण
sukhaṃ tvidānīṃ trividhaṃ śrṛṇu me bharatarṣabha|abhyāsādramate yatra duḥkhāntaṃ ca nigacchati||18.36||
Chapter 18 · Verse 37
यत्तदग्रे विषमिव परिणामेऽमृतोपमम्।तत्सुखं सात्त्विकं प्रोक्तमात्मबुद्धिप्रसादजम्।।18.37।।
Roman transliteration · उच्चारण
yattadagre viṣamiva pariṇāme’mṛtopamam|tatsukhaṃ sāttvikaṃ proktamātmabuddhiprasādajam||18.37||
Chapter 18 · Verse 38
विषयेन्द्रियसंयोगाद्यत्तदग्रेऽमृतोपमम्।परिणामे विषमिव तत्सुखं राजसं स्मृतम्।।18.38।।
Roman transliteration · उच्चारण
viṣayendriyasaṃyogādyattadagre’mṛtopamam|pariṇāme viṣamiva tatsukhaṃ rājasaṃ smṛtam||18.38||
Chapter 18 · Verse 39
यदग्रे चानुबन्धे च सुखं मोहनमात्मनः।निद्रालस्यप्रमादोत्थं तत्तामसमुदाहृतम्।।18.39।।
Roman transliteration · उच्चारण
yadagre cānubandhe ca sukhaṃ mohanamātmanaḥ|nidrālasyapramādotthaṃ tattāmasamudāhṛtam||18.39||
Chapter 18 · Verse 40
न तदस्ति पृथिव्यां वा दिवि देवेषु वा पुनः।सत्त्वं प्रकृतिजैर्मुक्तं यदेभिः स्यात्ित्रभिर्गुणैः।।18.40।।
Roman transliteration · उच्चारण
na tadasti pṛthivyāṃ vā divi deveṣu vā punaḥ|sattvaṃ prakṛtijairmuktaṃ yadebhiḥ syātिtrabhirguṇaiḥ||18.40||
Chapter 18 · Verse 41
ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां च परंतप।कर्माणि प्रविभक्तानि स्वभावप्रभवैर्गुणैः।।18.41।।
Roman transliteration · उच्चारण
brāhmaṇakṣatriyaviśāṃ śūdrāṇāṃ ca paraṃtapa|karmāṇi pravibhaktāni svabhāvaprabhavairguṇaiḥ||18.41||
Chapter 18 · Verse 42
शमो दमस्तपः शौचं क्षान्तिरार्जवमेव च।ज्ञानं विज्ञानमास्तिक्यं ब्रह्मकर्म स्वभावजम्।।18.42।।
Roman transliteration · उच्चारण
śamo damastapaḥ śaucaṃ kṣāntirārjavameva ca|jñānaṃ vijñānamāstikyaṃ brahmakarma svabhāvajam||18.42||
Chapter 18 · Verse 43
शौर्यं तेजो धृतिर्दाक्ष्यं युद्धे चाप्यपलायनम्।दानमीश्वरभावश्च क्षात्रं कर्म स्वभावजम्।।18.43।।
Roman transliteration · उच्चारण
śauryaṃ tejo dhṛtirdākṣyaṃ yuddhe cāpyapalāyanam|dānamīśvarabhāvaśca kṣātraṃ karma svabhāvajam||18.43||
Chapter 18 · Verse 44
कृषिगौरक्ष्यवाणिज्यं वैश्यकर्म स्वभावजम्।परिचर्यात्मकं कर्म शूद्रस्यापि स्वभावजम्।।18.44।।
Roman transliteration · उच्चारण
kṛṣigaurakṣyavāṇijyaṃ vaiśyakarma svabhāvajam|paricaryātmakaṃ karma śūdrasyāpi svabhāvajam||18.44||
Chapter 18 · Verse 45
स्वे स्वे कर्मण्यभिरतः संसिद्धिं लभते नरः।स्वकर्मनिरतः सिद्धिं यथा विन्दति तच्छृणु।।18.45।।
Roman transliteration · उच्चारण
sve sve karmaṇyabhirataḥ saṃsiddhiṃ labhate naraḥ|svakarmanirataḥ siddhiṃ yathā vindati tacchṛṇu||18.45||
Chapter 18 · Verse 46
यतः प्रवृत्तिर्भूतानां येन सर्वमिदं ततम्।स्वकर्मणा तमभ्यर्च्य सिद्धिं विन्दति मानवः।।18.46।।
Roman transliteration · उच्चारण
yataḥ pravṛttirbhūtānāṃ yena sarvamidaṃ tatam|svakarmaṇā tamabhyarcya siddhiṃ vindati mānavaḥ||18.46||
Chapter 18 · Verse 47
श्रेयान्स्वधर्मो विगुणः परधर्मात्स्वनुष्ठितात्।स्वभावनियतं कर्म कुर्वन्नाप्नोति किल्बिषम्।।18.47।।
Roman transliteration · उच्चारण
śreyānsvadharmo viguṇaḥ paradharmātsvanuṣṭhitāt|svabhāvaniyataṃ karma kurvannāpnoti kilbiṣam||18.47||
Chapter 18 · Verse 48
सहजं कर्म कौन्तेय सदोषमपि न त्यजेत्।सर्वारम्भा हि दोषेण धूमेनाग्निरिवावृताः।।18.48।।
Roman transliteration · उच्चारण
sahajaṃ karma kaunteya sadoṣamapi na tyajet|sarvārambhā hi doṣeṇa dhūmenāgnirivāvṛtāḥ||18.48||
Chapter 18 · Verse 49
असक्तबुद्धिः सर्वत्र जितात्मा विगतस्पृहः।नैष्कर्म्यसिद्धिं परमां संन्यासेनाधिगच्छति।।18.49।।
Roman transliteration · उच्चारण
asaktabuddhiḥ sarvatra jitātmā vigataspṛhaḥ|naiṣkarmyasiddhiṃ paramāṃ saṃnyāsenādhigacchati||18.49||
Chapter 18 · Verse 50
सिद्धिं प्राप्तो यथा ब्रह्म तथाप्नोति निबोध मे।समासेनैव कौन्तेय निष्ठा ज्ञानस्य या परा।।18.50।।
Roman transliteration · उच्चारण
siddhiṃ prāpto yathā brahma tathāpnoti nibodha me|samāsenaiva kaunteya niṣṭhā jñānasya yā parā||18.50||
Chapter 18 · Verse 51
बुद्ध्या विशुद्धया युक्तो धृत्याऽऽत्मानं नियम्य च।शब्दादीन् विषयांस्त्यक्त्वा रागद्वेषौ व्युदस्य च।।18.51।।
Roman transliteration · उच्चारण
buddhyā viśuddhayā yukto dhṛtyā’’tmānaṃ niyamya ca|śabdādīn viṣayāṃstyaktvā rāgadveṣau vyudasya ca||18.51||
Chapter 18 · Verse 52
विविक्तसेवी लघ्वाशी यतवाक्कायमानसः।ध्यानयोगपरो नित्यं वैराग्यं समुपाश्रितः।।18.52।।
Roman transliteration · उच्चारण
viviktasevī laghvāśī yatavākkāyamānasaḥ|dhyānayogaparo nityaṃ vairāgyaṃ samupāśritaḥ||18.52||
Chapter 18 · Verse 53
अहङ्कारं बलं दर्पं कामं क्रोधं परिग्रहम्।विमुच्य निर्ममः शान्तो ब्रह्मभूयाय कल्पते।।18.53।।
Roman transliteration · उच्चारण
ahaṅkāraṃ balaṃ darpaṃ kāmaṃ krodhaṃ parigraham|vimucya nirmamaḥ śānto brahmabhūyāya kalpate||18.53||
Chapter 18 · Verse 54
ब्रह्मभूतः प्रसन्नात्मा न शोचति न काङ्क्षति।समः सर्वेषु भूतेषु मद्भक्तिं लभते पराम्।।18.54।।
Roman transliteration · उच्चारण
brahmabhūtaḥ prasannātmā na śocati na kāṅkṣati|samaḥ sarveṣu bhūteṣu madbhaktiṃ labhate parām||18.54||
Chapter 18 · Verse 55
भक्त्या मामभिजानाति यावान्यश्चास्मि तत्त्वतः।ततो मां तत्त्वतो ज्ञात्वा विशते तदनन्तरम्।।18.55।।
Roman transliteration · उच्चारण
bhaktyā māmabhijānāti yāvānyaścāsmi tattvataḥ|tato māṃ tattvato jñātvā viśate tadanantaram||18.55||
Chapter 18 · Verse 56
सर्वकर्माण्यपि सदा कुर्वाणो मद्व्यपाश्रयः।मत्प्रसादादवाप्नोति शाश्वतं पदमव्ययम्।।18.56।।
Roman transliteration · उच्चारण
sarvakarmāṇyapi sadā kurvāṇo madvyapāśrayaḥ|matprasādādavāpnoti śāśvataṃ padamavyayam||18.56||
Chapter 18 · Verse 57
चेतसा सर्वकर्माणि मयि संन्यस्य मत्परः।बुद्धियोगमुपाश्रित्य मच्चित्तः सततं भव।।18.57।।
Roman transliteration · उच्चारण
cetasā sarvakarmāṇi mayi saṃnyasya matparaḥ|buddhiyogamupāśritya maccittaḥ satataṃ bhava||18.57||
Chapter 18 · Verse 58
मच्चित्तः सर्वदुर्गाणि मत्प्रसादात्तरिष्यसि।अथ चेत्त्वमहङ्कारान्न श्रोष्यसि विनङ्क्ष्यसि।।18.58।।
Roman transliteration · उच्चारण
maccittaḥ sarvadurgāṇi matprasādāttariṣyasi|atha cettvamahaṅkārānna śroṣyasi vinaṅkṣyasi||18.58||
Chapter 18 · Verse 59
यदहङ्कारमाश्रित्य न योत्स्य इति मन्यसे।मिथ्यैष व्यवसायस्ते प्रकृतिस्त्वां नियोक्ष्यति।।18.59।।
Roman transliteration · उच्चारण
yadahaṅkāramāśritya na yotsya iti manyase|mithyaiṣa vyavasāyaste prakṛtistvāṃ niyokṣyati||18.59||
Chapter 18 · Verse 60
स्वभावजेन कौन्तेय निबद्धः स्वेन कर्मणा।कर्तुं नेच्छसि यन्मोहात्करिष्यस्यवशोऽपि तत्।।18.60।।
Roman transliteration · उच्चारण
svabhāvajena kaunteya nibaddhaḥ svena karmaṇā|kartuṃ necchasi yanmohātkariṣyasyavaśo’pi tat||18.60||
Chapter 18 · Verse 61
ईश्वरः सर्वभूतानां हृद्देशेऽर्जुन तिष्ठति।भ्रामयन्सर्वभूतानि यन्त्रारूढानि मायया।।18.61।।
Roman transliteration · उच्चारण
īśvaraḥ sarvabhūtānāṃ hṛddeśe’rjuna tiṣṭhati|bhrāmayansarvabhūtāni yantrārūḍhāni māyayā||18.61||
Chapter 18 · Verse 62
तमेव शरणं गच्छ सर्वभावेन भारत।तत्प्रसादात्परां शान्तिं स्थानं प्राप्स्यसि शाश्वतम्।।18.62।।
Roman transliteration · उच्चारण
tameva śaraṇaṃ gaccha sarvabhāvena bhārata|tatprasādātparāṃ śāntiṃ sthānaṃ prāpsyasi śāśvatam||18.62||
Chapter 18 · Verse 63
इति ते ज्ञानमाख्यातं गुह्याद्गुह्यतरं मया।विमृश्यैतदशेषेण यथेच्छसि तथा कुरु।।18.63।।
Roman transliteration · उच्चारण
iti te jñānamākhyātaṃ guhyādguhyataraṃ mayā|vimṛśyaitadaśeṣeṇa yathecchasi tathā kuru||18.63||
Chapter 18 · Verse 64
सर्वगुह्यतमं भूयः श्रृणु मे परमं वचः।इष्टोऽसि मे दृढमिति ततो वक्ष्यामि ते हितम्।।18.64।।
Roman transliteration · उच्चारण
sarvaguhyatamaṃ bhūyaḥ śrṛṇu me paramaṃ vacaḥ|iṣṭo’si me dṛḍhamiti tato vakṣyāmi te hitam||18.64||
Chapter 18 · Verse 65
मन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु।मामेवैष्यसि सत्यं ते प्रतिजाने प्रियोऽसि मे।।18.65।।
Roman transliteration · उच्चारण
manmanā bhava madbhakto madyājī māṃ namaskuru|māmevaiṣyasi satyaṃ te pratijāne priyo’si me||18.65||
Chapter 18 · Verse 66
सर्वधर्मान्परित्यज्य मामेकं शरणं व्रज।अहं त्वा सर्वपापेभ्यो मोक्षयिष्यामि मा शुचः।।18.66।।
Roman transliteration · उच्चारण
sarvadharmānparityajya māmekaṃ śaraṇaṃ vraja|ahaṃ tvā sarvapāpebhyo mokṣayiṣyāmi mā śucaḥ||18.66||
Chapter 18 · Verse 67
इदं ते नातपस्काय नाभक्ताय कदाचन।न चाशुश्रूषवे वाच्यं न च मां योऽभ्यसूयति।।18.67।।
Roman transliteration · उच्चारण
idaṃ te nātapaskāya nābhaktāya kadācana|na cāśuśrūṣave vācyaṃ na ca māṃ yo’bhyasūyati||18.67||
Chapter 18 · Verse 68
य इमं परमं गुह्यं मद्भक्तेष्वभिधास्यति।भक्ितं मयि परां कृत्वा मामेवैष्यत्यसंशयः।।18.68।।
Roman transliteration · उच्चारण
ya imaṃ paramaṃ guhyaṃ madbhakteṣvabhidhāsyati|bhakिtaṃ mayi parāṃ kṛtvā māmevaiṣyatyasaṃśayaḥ||18.68||
Chapter 18 · Verse 69
न च तस्मान्मनुष्येषु कश्िचन्मे प्रियकृत्तमः।भविता न च मे तस्मादन्यः प्रियतरो भुवि।।18.69।।
Roman transliteration · उच्चारण
na ca tasmānmanuṣyeṣu kaśिcanme priyakṛttamaḥ|bhavitā na ca me tasmādanyaḥ priyataro bhuvi||18.69||
Chapter 18 · Verse 70
अध्येष्यते च य इमं धर्म्यं संवादमावयोः।ज्ञानयज्ञेन तेनाहमिष्टः स्यामिति मे मतिः।।18.70।।
Roman transliteration · उच्चारण
adhyeṣyate ca ya imaṃ dharmyaṃ saṃvādamāvayoḥ|jñānayajñena tenāhamiṣṭaḥ syāmiti me matiḥ||18.70||
Chapter 18 · Verse 71
श्रद्धावाननसूयश्च श्रृणुयादपि यो नरः।सोऽपि मुक्तः शुभाँल्लोकान्प्राप्नुयात्पुण्यकर्मणाम्।।18.71।।
Roman transliteration · उच्चारण
śraddhāvānanasūyaśca śrṛṇuyādapi yo naraḥ|so’pi muktaḥ śubhām̐llokānprāpnuyātpuṇyakarmaṇām||18.71||
Chapter 18 · Verse 72
कच्चिदेतच्छ्रुतं पार्थ त्वयैकाग्रेण चेतसा।कच्चिदज्ञानसंमोहः प्रनष्टस्ते धनञ्जय।।18.72।।
Roman transliteration · उच्चारण
kaccidetacchrutaṃ pārtha tvayaikāgreṇa cetasā|kaccidajñānasaṃmohaḥ pranaṣṭaste dhanañjaya||18.72||
Chapter 18 · Verse 73
अर्जुन उवाचनष्टो मोहः स्मृतिर्लब्धा त्वत्प्रसादान्मयाच्युत।स्थितोऽस्मि गतसन्देहः करिष्ये वचनं तव।।18.73।।
Roman transliteration · उच्चारण
arjuna uvācanaṣṭo mohaḥ smṛtirlabdhā tvatprasādānmayācyuta|sthito’smi gatasandehaḥ kariṣye vacanaṃ tava||18.73||
Chapter 18 · Verse 74
सञ्जय उवाचइत्यहं वासुदेवस्य पार्थस्य च महात्मनः।संवादमिममश्रौषमद्भुतं रोमहर्षणम्।।18.74।।
Roman transliteration · उच्चारण
sañjaya uvācaityahaṃ vāsudevasya pārthasya ca mahātmanaḥ|saṃvādamimamaśrauṣamadbhutaṃ romaharṣaṇam||18.74||
Chapter 18 · Verse 75
व्यासप्रसादाच्छ्रुतवानेतद्गुह्यमहं परम्।योगं योगेश्वरात्कृष्णात्साक्षात्कथयतः स्वयम्।।18.75।।
Roman transliteration · उच्चारण
vyāsaprasādācchrutavānetadguhyamahaṃ param|yogaṃ yogeśvarātkṛṣṇātsākṣātkathayataḥ svayam||18.75||
Chapter 18 · Verse 76
राजन्संस्मृत्य संस्मृत्य संवादमिममद्भुतम्।केशवार्जुनयोः पुण्यं हृष्यामि च मुहुर्मुहुः।।18.76।।
Roman transliteration · उच्चारण
rājansaṃsmṛtya saṃsmṛtya saṃvādamimamadbhutam|keśavārjunayoḥ puṇyaṃ hṛṣyāmi ca muhurmuhuḥ||18.76||
Chapter 18 · Verse 77
तच्च संस्मृत्य संस्मृत्य रूपमत्यद्भुतं हरेः। विस्मयो मे महान् राजन् हृष्यामि च पुनः पुनः।।18.77।।
Roman transliteration · उच्चारण
tacca saṃsmṛtya saṃsmṛtya rūpamatyadbhutaṃ hareḥ| vismayo me mahān rājan hṛṣyāmi ca punaḥ punaḥ||18.77||
Chapter 18 · Verse 78
यत्र योगेश्वरः कृष्णो यत्र पार्थो धनुर्धरः। तत्र श्रीर्विजयो भूतिर्ध्रुवा नीतिर्मतिर्मम।।18.78।
Roman transliteration · उच्चारण
yatra yogeśvaraḥ kṛṣṇo yatra pārtho dhanurdharaḥ| tatra śrīrvijayo bhūtirdhruvā nītirmatirmama||18.78|
Edition & acknowledgements · संस्करण और आभार
Edition and reuse
Ancient Sanskrit text from the credited gita/gita source dataset, whose repository declares Unlicense. Only Sanskrit imported; modern word glosses and supplied transliteration were excluded.
No Hindi/English translation included yet. Mechanical IAST-style Roman generated by Eternal Vedic, CC BY-SA 4.0; language review pending.