Ram Raksha Stotram
Full selected original edition, mechanical Roman and unit-aligned editorial sense summaries.
रामरक्षा स्तोत्रम्
Open interactive reader · पाठ, Roman, bookmarksComplete selected original: 40 reading units. Ambuda witness: viniyoga, dhyana and all 38 numbered verses; source does not supply a separate final colophon. Visible witness spellings retained for review.
Ambuda witness: viniyoga, dhyana and all 38 numbered verses; source does not supply a separate final colophon. Visible witness spellings retained for review.
Scholarly review pending. Hindi and English editorial sense summaries accompany every unit; these are separate from the original.
Unit viniyoga
अस्य श्रीरामरक्षास्तोत्रमन्त्रस्य बुधकौशिक ऋषिः श्रीसीतारामचन्द्रो देवता अनुष्टुप् छन्दः सीता शक्तिः श्रीमान् हनुमान् कीलकं श्रीरामचन्द्रप्रीत्यर्थे रामरक्षास्तोत्रजपे विनियोगः ।
Roman transliteration · उच्चारण
asya śrīrāmarakṣāstotramantrasya budhakauśika ṛṣiḥ śrīsītārāmacandro devatā anuṣṭup chandaḥ sītā śaktiḥ śrīmān hanumān kīlakaṃ śrīrāmacandraprītyarthe rāmarakṣāstotrajape viniyogaḥ |
Editorial sense · भाव-सार
The invocation identifies Budha Kaushika as seer, Sita and Rama as deity, Anushtubh as metre, Sita as power and Hanuman as the key; recitation is dedicated to Rama.
इस मन्त्र का ऋषि बुधकौशिक, देवता सीता-राम, छन्द अनुष्टुप्, शक्ति सीता और कीलक हनुमान बताए गए हैं; राम की प्रसन्नता हेतु जप है।
Unit dhyanam
ध्यायेदाजानुबाहुं धृतशरधनुषं वद्धपद्मासनस्थं पीतं वासो वसानं नवकमलदलस्पर्धिनेत्रं प्रसन्नम्। वामाङ्कारुढसीतामुखकमलमिलल्लोचनं नीरदाभं नानालंकारदीप्तं दधतमुरुजटामण्डलं रामचन्द्रम् ॥
Roman transliteration · उच्चारण
dhyāyedājānubāhuṃ dhṛtaśaradhanuṣaṃ vaddhapadmāsanasthaṃ pītaṃ vāso vasānaṃ navakamaladalaspardhinetraṃ prasannam| vāmāṅkāruḍhasītāmukhakamalamilallocanaṃ nīradābhaṃ nānālaṃkāradīptaṃ dadhatamurujaṭāmaṇḍalaṃ rāmacandram ||
Editorial sense · भाव-सार
Meditate on serene, cloud-dark Rama with bow and arrow, yellow garments, lotus-like eyes and matted hair; his gaze turns towards Sita seated at his left.
धनुष-बाणधारी, पीतवस्त्र, कमलनयन राम का ध्यान है। बाईं ओर सीता हैं; राम प्रसन्न, मेघ-श्याम और अलंकृत हैं।
Unit 1
चरितं रघुनाथस्य शतकोटिप्रविस्तरम् । एकैकमक्षरं पुंसां महापातकनाशनम् ॥ १॥
Roman transliteration · उच्चारण
caritaṃ raghunāthasya śatakoṭipravistaram | ekaikamakṣaraṃ puṃsāṃ mahāpātakanāśanam || 1||
Editorial sense · भाव-सार
Raghunatha’s story is praised as immensely extensive; each syllable is described devotionally as removing grave wrongdoing.
रघुनाथ का चरित्र अत्यन्त विस्तृत और उसके अक्षर भी पाप नाश करने वाले कहे गए हैं।
Unit 2
ध्यात्वा नीलोत्पलश्यामं रामं राजीवलोचनम् । जानकीलक्ष्मणोपेतं जटामुकुटमण्डितम् ॥ २ ॥ ॥
Roman transliteration · उच्चारण
dhyātvā nīlotpalaśyāmaṃ rāmaṃ rājīvalocanam | jānakīlakṣmaṇopetaṃ jaṭāmukuṭamaṇḍitam || 2 || ||
Editorial sense · भाव-सार
Meditate on dark-lotus Rama, lotus-eyed, crowned with matted hair, accompanied by Sita and Lakshmana.
कमलनयन, नीलकमल-श्याम राम का ध्यान करें, जो सीता और लक्ष्मण के साथ और जटामुकुट से सुशोभित हैं।
Unit 3
सासितूणधनुर्वाणपाणिं नक्तंचरान्तकम् । स्वलीलया जगत्त्रातुमाविर्भूतमजं विभुम् ॥ ३ ॥
Roman transliteration · उच्चारण
sāsitūṇadhanurvāṇapāṇiṃ naktaṃcarāntakam | svalīlayā jagattrātumāvirbhūtamajaṃ vibhum || 3 ||
Editorial sense · भाव-सार
The unborn Lord appears to protect the world through his play, bearing sword, quiver, bow and arrows, opposing destructive night-roaming forces.
तलवार, तरकश और धनुष-बाणधारी अजन्मा प्रभु जगत् की रक्षा के लिए प्रकट होते और राक्षसों का अन्त करते हैं।
Unit 4
रामरक्षां पठेत्प्राज्ञः पापघ्नीं सर्वकामदाम् । शिरो मे राधवः पातु भालं दशरथात्मजः ॥ ४ ॥
Roman transliteration · उच्चारण
rāmarakṣāṃ paṭhetprājñaḥ pāpaghnīṃ sarvakāmadām | śiro me rādhavaḥ pātu bhālaṃ daśarathātmajaḥ || 4 ||
Editorial sense · भाव-सार
The wise are urged to recite this protection hymn. Raghava is invoked to guard the head and Dasharatha’s son the forehead.
बुद्धिमान रामरक्षा पढ़े—यह धार्मिक आग्रह है। राघव सिर और दशरथपुत्र ललाट की रक्षा करें।
Unit 5
कौसल्येयो दृशौ पातु विश्वामित्रप्रियः श्रुती । घ्राणं पातु मखत्राता मुखं सौमित्रिवत्सलः ॥ ५ ॥
Roman transliteration · उच्चारण
kausalyeyo dṛśau pātu viśvāmitrapriyaḥ śrutī | ghrāṇaṃ pātu makhatrātā mukhaṃ saumitrivatsalaḥ || 5 ||
Editorial sense · भाव-सार
May Kaushalya’s son guard the eyes, Vishvamitra’s beloved the ears, protector of sacrifice the nose and Lakshmana’s affectionate brother the mouth.
कौसल्यापुत्र नेत्र, विश्वामित्रप्रिय कान, यज्ञरक्षक नाक और लक्ष्मणप्रिय मुख की रक्षा करें।
Unit 6
जिह्वां विद्यानिधिः पातु कण्ठं भरतवन्दितः । स्कन्धौ दिव्यायुधः पातु भुजौ भग्नेशकार्मुकः ॥ ६ ॥
Roman transliteration · उच्चारण
jihvāṃ vidyānidhiḥ pātu kaṇṭhaṃ bharatavanditaḥ | skandhau divyāyudhaḥ pātu bhujau bhagneśakārmukaḥ || 6 ||
Editorial sense · भाव-सार
May the treasure of knowledge guard the tongue, the one honoured by Bharata the throat, bearer of divine weapons the shoulders and breaker of Shiva’s bow the arms.
विद्यानिधि जीभ, भरतवन्दित कण्ठ, दिव्यायुधधारी कन्धे और शिवधनुषभंजक भुजाओं की रक्षा करें।
Unit 7
करौ सीतापतिः पातु हृदयं जामदग्न्यजित् । मध्यं पातु खरध्वंसी नाभिं जाम्बवदाश्रयः ॥ ७ ॥
Roman transliteration · उच्चारण
karau sītāpatiḥ pātu hṛdayaṃ jāmadagnyajit | madhyaṃ pātu kharadhvaṃsī nābhiṃ jāmbavadāśrayaḥ || 7 ||
Editorial sense · भाव-सार
May Sita’s husband guard the hands, victor over Jamadagni’s son the heart, destroyer of Khara the middle and Jambavan’s refuge the navel.
सीतापति हाथ, परशुराम-विजयी हृदय, खर-विनाशक मध्य और जाम्बवान के आश्रय नाभि की रक्षा करें।
Unit 8
सुग्रीवेशः कटी पातु सक्थिनी हनुमत्प्रभुः । ऊरू रघूत्तमः पातु रक्षःकुलविनाशकृत् ॥ ८॥
Roman transliteration · उच्चारण
sugrīveśaḥ kaṭī pātu sakthinī hanumatprabhuḥ | ūrū raghūttamaḥ pātu rakṣaḥkulavināśakṛt || 8||
Editorial sense · भाव-सार
May Sugriva’s lord guard the waist, Hanuman’s lord the upper legs and the finest of Raghu’s line, destroyer of hostile rakshasas, the thighs.
सुग्रीव के स्वामी कमर, हनुमान के प्रभु जाँघ-प्रदेश और रघुश्रेष्ठ, राक्षस-कुल-विनाशक ऊरुओं की रक्षा करें।
Unit 9
जानुनी सेतुकृत्पातु जङ्घे दशमुखान्तकः । पादौ विभीषणश्रीदः पातु रामोऽखिलं वपुः ॥ ९ ॥
Roman transliteration · उच्चारण
jānunī setukṛtpātu jaṅghe daśamukhāntakaḥ | pādau vibhīṣaṇaśrīdaḥ pātu rāmo’khilaṃ vapuḥ || 9 ||
Editorial sense · भाव-सार
May the bridge-builder guard the knees, Ravana’s vanquisher the shins, giver of prosperity to Vibhishana the feet and Rama the whole body.
सेतु बनाने वाले घुटनों, दशानन-विनाशक पिंडलियों, विभीषण को समृद्धि देने वाले पैरों और राम पूरे शरीर की रक्षा करें।
Unit 10
एतां रामबलोपेतां रक्षां यः सुकृती पठेत् । सचिरायुः सुखी पुत्री विजयी विनयी भवेत् ॥१०॥
Roman transliteration · उच्चारण
etāṃ rāmabalopetāṃ rakṣāṃ yaḥ sukṛtī paṭhet | sacirāyuḥ sukhī putrī vijayī vinayī bhavet ||10||
Editorial sense · भाव-सार
The fruit verse praises the reciter as long-lived, happy, blessed with children, victorious and humble. These are devotional assurances, not guaranteed personal outcomes.
फलश्रुति रामबल से युक्त इस रक्षा का पाठ करने वाले को दीर्घायु, सुख, सन्तान, विजय और विनय की धार्मिक प्रशंसा देती है।
Unit 11
पातालभूतलव्योमचारिणश्छद्मचारिणः न द्रष्टुमपि शक्तास्ते रक्षितं रामनामभिः ॥११॥
Roman transliteration · उच्चारण
pātālabhūtalavyomacāriṇaśchadmacāriṇaḥ na draṣṭumapi śaktāste rakṣitaṃ rāmanāmabhiḥ ||11||
Editorial sense · भाव-सार
Rama’s names are invoked as protection from concealed threats and beings moving through the underworld, Earth and sky.
रामनाम की रक्षा में छिपे हुए या विभिन्न लोकों में चलने वाले भयकारी प्राणी भी हानि न पहुँचा पाएँ—यह भाव है।
Unit 12
रामेति रामभद्रेति रामचन्द्रेति वा स्मरन् । नरो न लिप्यते पापैर्मुक्तिं च विन्दति ॥१२॥
Roman transliteration · उच्चारण
rāmeti rāmabhadreti rāmacandreti vā smaran | naro na lipyate pāpairmuktiṃ ca vindati ||12||
Editorial sense · भाव-सार
Remembering the names Rama, Ramabhadra and Ramachandra is praised as supporting freedom from wrongdoing and liberation.
राम, रामभद्र और रामचन्द्र नामों के स्मरण से पाप से अलिप्तता और मुक्ति की धार्मिक आशा व्यक्त है।
Unit 13
जगज्जैत्रैकमन्त्रेण रामनाम्नाभिरक्षितम् । यः कण्ठे धारयेत्तस्य करस्थाः सर्वसिद्धयः ॥१३॥
Roman transliteration · उच्चारण
jagajjaitraikamantreṇa rāmanāmnābhirakṣitam | yaḥ kaṇṭhe dhārayettasya karasthāḥ sarvasiddhayaḥ ||13||
Editorial sense · भाव-सार
Rama’s name is praised as a world-conquering mantra; keeping it close is described as bringing accomplishments within reach.
रामनाम को जगत्-विजयी मन्त्र कहकर धारण करने वाले को सिद्धियाँ सहज होने का भक्तिपूर्ण कथन है।
Unit 14
वज्रपञ्जरनामेदं यो रामकवचं स्मरेत् । अव्याहताज्ञः सर्वत्र लभते जयमङ्गलम् ॥ १४॥
Roman transliteration · उच्चारण
vajrapañjaranāmedaṃ yo rāmakavacaṃ smaret | avyāhatājñaḥ sarvatra labhate jayamaṅgalam || 14||
Editorial sense · भाव-सार
This protection is called a diamond-like enclosure; remembrance is praised as bringing unhindered success and welfare.
वज्रपञ्जर नामक इस राम-कवच के स्मरण से निर्बाधता, विजय और मंगल की आशा कही गई है।
Unit 15
आदिष्टवान्यथा स्वप्ने रामरक्षामिमां हरः । तथा लिखितवान्प्रातः प्रबुद्धो बुधकौशिकः ॥१५॥
Roman transliteration · उच्चारण
ādiṣṭavānyathā svapne rāmarakṣāmimāṃ haraḥ | tathā likhitavānprātaḥ prabuddho budhakauśikaḥ ||15||
Editorial sense · भाव-सार
The hymn relates that Shiva taught the protection in a dream and Budha Kaushika wrote it upon waking. This is the text’s traditional account of origin.
परंपरा के अनुसार शिव ने स्वप्न में रामरक्षा बताई और जागने पर बुधकौशिक ने उसे लिखा।
Unit 16
आरामः कल्पवृक्षाणां विरामः सकलापदाम् । अभिरामस्त्रिलोकानां रामः श्रीमान्स नः प्रभुः॥१६॥
Roman transliteration · उच्चारण
ārāmaḥ kalpavṛkṣāṇāṃ virāmaḥ sakalāpadām | abhirāmastrilokānāṃ rāmaḥ śrīmānsa naḥ prabhuḥ||16||
Editorial sense · भाव-सार
Rama is praised as a resting place among wish-fulfilling trees, an end to adversity and the beloved Lord of the three worlds.
राम कल्पवृक्षों का आराम, संकटों का विराम और तीनों लोकों को प्रिय प्रभु हैं।
Unit 17
तरुणौ रूपसम्पन्नौ सुकुमारौ महाबलौ । पुण्डरीकविशालाक्षौ चीरकृष्णाजिनाम्बरौ ॥१७॥
Roman transliteration · उच्चारण
taruṇau rūpasampannau sukumārau mahābalau | puṇḍarīkaviśālākṣau cīrakṛṣṇājināmbarau ||17||
Editorial sense · भाव-सार
Rama and Lakshmana are pictured as young, beautiful, gentle yet mighty, with broad lotus-like eyes and garments of forest life.
राम और लक्ष्मण युवा, सुन्दर, शक्तिशाली, कमलनयन और वनवासी वस्त्रधारी बताए गए हैं।
Unit 18
फलमूलाशिनौ दान्तौ तापसौ ब्रह्मचारिणौ । पुत्रौ दशरथस्यैतौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥१८॥
Roman transliteration · उच्चारण
phalamūlāśinau dāntau tāpasau brahmacāriṇau | putrau daśarathasyaitau bhrātarau rāmalakṣmaṇau ||18||
Editorial sense · भाव-सार
Dasharatha’s two sons are brothers living on fruits and roots, self-controlled, austere and disciplined.
दशरथ के दोनों पुत्र फल-मूल खाने वाले, संयमी, तपस्वी और अनुशासित भाई हैं।
Unit 19
शरण्यौ सर्वसत्त्वानां श्रेष्ठौ सर्वधनुष्मताम् । रक्षःकुलनिहन्तारौ त्रायेतां नो रघूत्तमौ ॥१९॥
Roman transliteration · उच्चारण
śaraṇyau sarvasattvānāṃ śreṣṭhau sarvadhanuṣmatām | rakṣaḥkulanihantārau trāyetāṃ no raghūttamau ||19||
Editorial sense · भाव-सार
May Rama and Lakshmana protect us: refuges for living beings, foremost archers and opponents of destructive rakshasas.
सभी प्राणियों के आश्रय, श्रेष्ठ धनुर्धर राम-लक्ष्मण रक्षा करें।
Unit 20
आत्तसज्जधनुषाविषुस्पृशा- वक्षयाशुगनिषङ्गसङ्गिनौ । रक्षणाय मम रामलक्ष्मणावग्रतः पथि सदैव गच्छताम् ॥२०॥
Roman transliteration · उच्चारण
āttasajjadhanuṣāviṣuspṛśā- vakṣayāśuganiṣaṅgasaṅginau | rakṣaṇāya mama rāmalakṣmaṇāvagrataḥ pathi sadaiva gacchatām ||20||
Editorial sense · भाव-सार
May Rama and Lakshmana walk ahead on the path in protection, with ready bows and inexhaustible arrows in their quivers.
सज्ज धनुष, अटूट बाण और तरकश लिए राम-लक्ष्मण सदा मार्ग में आगे चलकर रक्षा करें।
Unit 21
संनद्धः कवची खड्गी चापबाणधरो युवा । गच्छन्मनोरथान्नश्च रामः पातु सलक्ष्मणः ॥२१॥
Roman transliteration · उच्चारण
saṃnaddhaḥ kavacī khaḍgī cāpabāṇadharo yuvā | gacchanmanorathānnaśca rāmaḥ pātu salakṣmaṇaḥ ||21||
Editorial sense · भाव-सार
May youthful Rama, armoured and equipped with sword, bow and arrows, protect us alongside Lakshmana as we travel and pursue our hopes.
कवच, तलवार और धनुष-बाण से सुसज्जित युवा राम लक्ष्मण सहित हमारी यात्रा और आकांक्षाओं की रक्षा करें।
Unit 22
रामो दाशरथिः शूरो लक्ष्मणानुचरो बली । काकुत्स्थः पुरुषः पूर्णः कौसल्येयो रघूत्तमः ॥२२॥
Roman transliteration · उच्चारण
rāmo dāśarathiḥ śūro lakṣmaṇānucaro balī | kākutsthaḥ puruṣaḥ pūrṇaḥ kausalyeyo raghūttamaḥ ||22||
Editorial sense · भाव-सार
The verse lists Rama’s epithets: Dasharatha’s son, courageous, accompanied by Lakshmana, mighty, Kakutstha, complete person, Kaushalya’s son and best of Raghu’s line.
राम के नाम: दशरथपुत्र, वीर, लक्ष्मण-सहचर, बलवान, काकुत्स्थ, पूर्ण पुरुष, कौसल्यापुत्र और रघुश्रेष्ठ।
Unit 23
वेदान्तवेद्यो यज्ञेशः पुराणपुरुषोत्तमः । जानकीवल्लभः श्रीमानप्रमेयपराक्रमः ॥ २३ ॥
Roman transliteration · उच्चारण
vedāntavedyo yajñeśaḥ purāṇapuruṣottamaḥ | jānakīvallabhaḥ śrīmānaprameyaparākramaḥ || 23 ||
Editorial sense · भाव-सार
Rama is praised as known through Vedanta, lord of sacrifice, primordial supreme person, Janaki’s beloved and immeasurably courageous.
राम वेदान्त से जानने योग्य, यज्ञ के स्वामी, पुरातन पुरुषोत्तम, सीता के प्रिय और असीम पराक्रमी हैं।
Unit 24
इत्येतानि जपन्नित्यं मद्भक्तः श्रद्धयान्वितः । अश्वमेधाधिकं पुण्यं सम्प्राप्नोति न संशयः ॥२४॥
Roman transliteration · उच्चारण
ityetāni japannityaṃ madbhaktaḥ śraddhayānvitaḥ | aśvamedhādhikaṃ puṇyaṃ samprāpnoti na saṃśayaḥ ||24||
Editorial sense · भाव-सार
The fruit verse praises devoted repetition of these names as bringing merit greater than an Ashvamedha sacrifice.
श्रद्धापूर्वक इन नामों का जप करने वाले भक्त को अश्वमेध से अधिक पुण्य मिलने का फलश्रुति-कथन है।
Unit 25
रामं दूर्वादलश्यामं पद्माक्षं पीतवाससम् । स्तुवन्ति नामभिर्दिव्यैर्न ते संसारिणो नराः ॥२५॥
Roman transliteration · उच्चारण
rāmaṃ dūrvādalaśyāmaṃ padmākṣaṃ pītavāsasam | stuvanti nāmabhirdivyairna te saṃsāriṇo narāḥ ||25||
Editorial sense · भाव-सार
Praise through divine names of dark-green, lotus-eyed, yellow-robed Rama is linked devotionally to freedom from samsara.
दूर्वा-पत्र जैसे श्याम, कमलनयन और पीतवस्त्र राम की दिव्य नामों से स्तुति संसार-बन्धन से मुक्ति की दिशा बताती है।
Unit 26
रामं लक्ष्मणपूर्वजं रघुवरं सीतापतिं सुन्दरं काकुत्स्थं करुणार्णवं गुणनिधिं विप्रप्रियं धार्मिकम् । राजेन्द्रं सत्यसंधं दशरथतनयं श्यामलं शान्तमूर्तिं वन्दे लोकाभिरामं रघुकुलतिलकं राघवं रावणारिम् ॥२६ ॥
Roman transliteration · उच्चारण
rāmaṃ lakṣmaṇapūrvajaṃ raghuvaraṃ sītāpatiṃ sundaraṃ kākutsthaṃ karuṇārṇavaṃ guṇanidhiṃ viprapriyaṃ dhārmikam | rājendraṃ satyasaṃdhaṃ daśarathatanayaṃ śyāmalaṃ śāntamūrtiṃ vande lokābhirāmaṃ raghukulatilakaṃ rāghavaṃ rāvaṇārim ||26 ||
Editorial sense · भाव-सार
The poet bows to Sita’s husband Rama, ocean of compassion, treasury of virtues, righteous, truthful, serene, beloved of the world and opponent of Ravana.
सीतापति राम दया-सागर, गुणनिधि, धर्मशील, सत्यप्रतिज्ञ, शान्त और रावण के शत्रु हैं; उन्हें प्रणाम।
Unit 27
रामाय रामभद्राय रामचन्द्राय वेधसे । रघुनाथाय नाथाय सीतायाः पतये नमः ॥ २७॥
Roman transliteration · उच्चारण
rāmāya rāmabhadrāya rāmacandrāya vedhase | raghunāthāya nāthāya sītāyāḥ pataye namaḥ || 27||
Editorial sense · भाव-सार
Salutations to Rama, Ramabhadra, Ramachandra, creator, lord of Raghu’s line, master and husband of Sita.
राम, रामभद्र, रामचन्द्र, सृष्टिकर्ता, रघुनाथ, स्वामी और सीतापति को नमस्कार।
Unit 28
श्रीराम राम रघुनन्दन राम राम श्रीराम राम भरताग्रज राम राम । श्रीराम राम रणकर्कश राम राम श्रीराम राम शरणं भव राम राम ॥२८॥
Roman transliteration · उच्चारण
śrīrāma rāma raghunandana rāma rāma śrīrāma rāma bharatāgraja rāma rāma | śrīrāma rāma raṇakarkaśa rāma rāma śrīrāma rāma śaraṇaṃ bhava rāma rāma ||28||
Editorial sense · भाव-सार
Repeatedly invoking Rama, joy of Raghu’s line, elder brother of Bharata and steadfast in battle, the devotee asks for refuge.
रामनाम की पुनरावृत्ति से रघुनन्दन, भरताग्रज और रणवीर को पुकारकर शरण माँगी जाती है।
Unit 29
श्रीरामचन्द्रचरणौ मनसा स्मरामि श्री रामचन्द्रचरणौ वचसा गृणामि। श्रीरामचन्द्रचरणौ शिरसा नमामि श्रीरामचन्द्रचरणौ शरणं प्रपद्ये ॥ २९ ॥
Roman transliteration · उच्चारण
śrīrāmacandracaraṇau manasā smarāmi śrī rāmacandracaraṇau vacasā gṛṇāmi| śrīrāmacandracaraṇau śirasā namāmi śrīrāmacandracaraṇau śaraṇaṃ prapadye || 29 ||
Editorial sense · भाव-सार
The speaker remembers Rama’s feet with the mind, praises them with speech, bows the head and takes refuge in them.
मन से राम के चरणों का स्मरण, वाणी से गुणगान, सिर से प्रणाम और उन्हीं की शरण स्वीकार है।
Unit 30
माता रामो मत्पिता रामचन्द्रः स्वामी रामो मत्सखा रामचन्द्रः । सर्वस्वं मे रामचन्द्रो दयालु- र्नान्यं जाने नैव जाने न जाने ॥३०॥
Roman transliteration · उच्चारण
mātā rāmo matpitā rāmacandraḥ svāmī rāmo matsakhā rāmacandraḥ | sarvasvaṃ me rāmacandro dayālu- rnānyaṃ jāne naiva jāne na jāne ||30||
Editorial sense · भाव-सार
Rama is addressed as mother, father, master, friend and everything: an expression of the devotee’s wholehearted reliance.
राम माता, पिता, स्वामी, मित्र और सर्वस्व हैं—भक्त अनन्य आश्रय व्यक्त करता है।
Unit 31
दक्षिणे लक्ष्मणो यस्य वामे च जनकात्मजा । पुरतो मारुतिर्यस्य तं वन्दे रघुनन्दनम् ॥३१॥
Roman transliteration · उच्चारण
dakṣiṇe lakṣmaṇo yasya vāme ca janakātmajā | purato mārutiryasya taṃ vande raghunandanam ||31||
Editorial sense · भाव-सार
The verse honours Rama with Lakshmana at his right, Sita at his left and Hanuman in front.
दाईं ओर लक्ष्मण, बाईं ओर सीता और सामने हनुमान सहित रघुनन्दन को प्रणाम।
Unit 32
लोकाभिरामं रणरङ्गधीरं राजीवनेत्रं रघुवंशनाथम् । कारुण्यरूपं करुणाकरं तं श्रीरामचन्द्रं शरणं प्रपद्ये ॥३२॥
Roman transliteration · उच्चारण
lokābhirāmaṃ raṇaraṅgadhīraṃ rājīvanetraṃ raghuvaṃśanātham | kāruṇyarūpaṃ karuṇākaraṃ taṃ śrīrāmacandraṃ śaraṇaṃ prapadye ||32||
Editorial sense · भाव-सार
The speaker takes refuge in Rama, beloved of the world, courageous in battle, lotus-eyed and compassionate.
लोकप्रिय, रणधीर, कमलनयन और करुणामय रामचन्द्र की शरण है।
Unit 33
मनोजवं मारुततुल्यवेगं जितेन्द्रियं बुद्धिमतां वरिष्ठम् । वातात्मजं वानरयूथमुख्यं श्रीरामदूतं शरणं प्रपद्ये ॥ ३३ ॥
Roman transliteration · उच्चारण
manojavaṃ mārutatulyavegaṃ jitendriyaṃ buddhimatāṃ variṣṭham | vātātmajaṃ vānarayūthamukhyaṃ śrīrāmadūtaṃ śaraṇaṃ prapadye || 33 ||
Editorial sense · भाव-सार
The verse takes refuge in Hanuman, swift as thought and wind, master of the senses, foremost in wisdom, son of the Wind and messenger of Rama.
मन जैसी गति, वायु जैसा वेग, इन्द्रिय-संयम और बुद्धि वाले वायुपुत्र, वानर-नेता और रामदूत हनुमान की शरण है।
Unit 34
कूजन्तं रामरामेति मधुरं मधुराक्षरम् । आरुह्य कविताशाखां वन्दे वाल्मीकिकोकिलम् ॥ ३४॥
Roman transliteration · उच्चारण
kūjantaṃ rāmarāmeti madhuraṃ madhurākṣaram | āruhya kavitāśākhāṃ vande vālmīkikokilam || 34||
Editorial sense · भाव-सार
Valmiki is honoured through the image of a cuckoo on poetry’s branch singing the sweet syllables of Rama’s name.
वाल्मीकि को काव्य-शाखा पर मधुर रामनाम गाने वाली कोयल के रूपक में प्रणाम।
Unit 35
आपदामपहर्तारं दातारं सर्वसम्पदाम् । लोकाभिरामं श्रीरामं भूयो भूयो नमाम्यहम् ॥३५॥
Roman transliteration · उच्चारण
āpadāmapahartāraṃ dātāraṃ sarvasampadām | lokābhirāmaṃ śrīrāmaṃ bhūyo bhūyo namāmyaham ||35||
Editorial sense · भाव-सार
Again and again the poet bows to Rama, praised as remover of adversity, giver of resources and beloved of the worlds.
संकट हरने, सम्पदा देने और लोकों को प्रिय राम को बार-बार प्रणाम।
Unit 36
भर्जनं भवबीजानामर्जनं सुखसम्पदाम् । तर्जनं यमदूतानां रामरामेति गर्जनम् ॥३६॥
Roman transliteration · उच्चारण
bharjanaṃ bhavabījānāmarjanaṃ sukhasampadām | tarjanaṃ yamadūtānāṃ rāmarāmeti garjanam ||36||
Editorial sense · भाव-सार
The repeated cry of Rama’s name is praised as burning the seeds of worldly bondage, bringing well-being and overcoming fear of death’s messengers.
रामनाम का उच्चारण संसार-बन्धन के बीज जलाने, सुख देने और मृत्यु-दूतों का भय घटाने वाला कहा गया है।
Unit 37
रामो राजमणिः सदा विजयते रामं रमेशं भजे रामेणाभिहता निशाचरचमू रामाय तस्मै नमः । रामान्नास्ति परायणं परतरं रामस्य दासोऽस्म्यहं रामे चित्तलयः सदा भवतु मे भो राम मामुद्धर ॥ ३७ ॥
Roman transliteration · उच्चारण
rāmo rājamaṇiḥ sadā vijayate rāmaṃ rameśaṃ bhaje rāmeṇābhihatā niśācaracamū rāmāya tasmai namaḥ | rāmānnāsti parāyaṇaṃ parataraṃ rāmasya dāso’smyahaṃ rāme cittalayaḥ sadā bhavatu me bho rāma māmuddhara || 37 ||
Editorial sense · भाव-सार
Rama is acclaimed as ever victorious. The devotee worships him, declares service to him and asks that the mind rest in him and be uplifted.
राम सदा विजयी हैं; भक्त राम की सेवा, चित्त का राम में स्थिर होना और उद्धार माँगता है।
Unit 38
राम रामेति रामेति रमे रामे मनोरमे। सहस्रनाम तत्तुल्यं रामनाम वरानने ॥३८॥
Roman transliteration · उच्चारण
rāma rāmeti rāmeti rame rāme manorame| sahasranāma tattulyaṃ rāmanāma varānane ||38||
Editorial sense · भाव-सार
The closing verse delights in repeating Rama’s name and devotionally equates its remembrance with a thousand names.
रामनाम में रमण करने का भाव और उसे सहस्रनाम के समतुल्य बताने वाला परंपरागत पद है।
Edition & acknowledgements · संस्करण और आभार
Edition and reuse
Ancient Sanskrit composition. Ambuda text witness credited; its XML availability field is TODO, so no blanket licence is asserted for the project or other materials. No modern translation or recording reproduced.
Original Eternal Vedic editorial sense summaries; CC BY-SA 4.0. Not a word-for-word scholarly translation.